هەرێم نیوز
ڕۆژنامەی ئەمریکی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە وتارێکدا بە نووسینی ویلیام ئا. گالستۆن، ئاماژە بە گۆڕانێکی گرنگ لە سیاسەتی ئەمریکا بەرامبەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکات؛ گۆڕانێک کە بە پێی ناوەڕۆکی وتارەکە، بنەمای سەرەکیی ئەوەیە کە وڵاتانی ناوچەکە چیتر نابێت پشت بە چەتری ئەمنی و یارمەتییەکانی ئەمریکا ببەستن، بەڵکو دەبێت خۆیان بەرپرسیاریی پاراستنی ئەمنیی خۆیان بگرنە ئەستۆ.
ئەم گۆڕانکارییە لە کاتێکدا باس دەکرێت کە دوناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، بە شێوەیەکی لەناکاو ڕایگەیاندووە کە نیازی هەیە لە کۆتایی ئەمساڵەوە یارمەتییە سەربازییەکانی ئەمریکا بۆ ئیسرائیل کۆتایی پێبهێنێت؛ هەنگاوێک کە دەتوانێت کاریگەرییەکی فراوان لەسەر هاوسەنگیی هێز لە ناوچەکە هەبێت.
نووسەری وتارەکە بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئەم ئاراستە نوێیە، ئاماژە بە قسەکانی تۆم باراک، باڵیۆزی ئەمریکا لە تورکیا و نوێنەری تایبەتی واشنتن بۆ سووریا و عێراق دەکات، کە لە «کۆڕی ئاسایشی جیهانی» لە دوحەدا وتوویەتی: «ئەرکی ئەمریکا وەک پارێزەری جیهان، ئەو ڕۆڵەی بۆ ماوەی ٨٠ ساڵ گێڕاویەتی، چیتر بەردەوام نابێت».
بەپێی ئەم وتارە، ئەمە بۆ وڵاتانی کەنداو واتای ئەوەیە کە چیتر ناتوانن بە دڵنیایی پشت بە چەتری ئەمنیی ئەمریکا ببەستن. ئەم لاوازییە لە گرەنتییە ئەمنییەکانی واشنتنەوە، بە لایەنی کەمەوە لە ساڵی ٢٠١٩ەوە دەستی پێکردووە؛ کاتێک حکومەتی ترەمپ لە بەرامبەر هێرشەکانی حوسییەکان بۆ سەر سعودیە، هەڵوێستێکی سنوورداری گرتەبەر.
بەڵام وتەکانی باراک، بە پێی نووسەری وتارەکە، ئەم گۆڕانکارییەی فەرمیتر کردووە. ئەو ئاماژەی بەوە کردووە کە وڵاتانی ناوچەکە پێشتر وایان دەزانی بەهۆی مامەڵەکردنی نەوت و گاز بە دۆلار، کڕینی چەک بە دۆلار و میوانداریی بنکە سەربازییە ئەمریکییەکان، ئەمریکا دڵنیایی لە ئازادیی هاتوچۆی دەریایی و پاراستنی ئەمنییان دەکات؛ بەڵام ئێستا ئەو دڵنیاییە وەک جاران بوونی نییە.
لەبری پشتبەستن بە واشنتن، ئەمریکا پێشنیاری پەرەپێدانی هاوپەیمانییە هەرێمییەکان دەکات، وەک «پەیمانی مەککە» کە بە پێی وتارەکە، پەیوەندییەکی ئەمنیی نێوان سعودیە، تورکیا و پاکستانە. باراکیش جەختی لەوە کردووەتەوە کە هەموو وڵاتێک دەبێت هاوپەیمانییە تایبەتییەکانی خۆی دروست بکات.
ئەم سیاسەتە نوێیە لە هەڵوێستی ترەمپ بەرامبەر داواکارییەکانی محەممەد بن سەلمان، جێگری پاشای سعودیە، بۆ دەستێوەردانی سەربازیی ڕاستەوخۆی ئەمریکا دژی حوسییەکانی یەمەنیشدا دەردەکەوێت؛ چونکە ترەمپ ڕازی نەبوو هێرشێکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ئەنجام بدات، بەڵام پێشنیاری پێشکەشکردنی زانیاریی هەواڵگری و یارمەتی لە دیاریکردنی ئامانجەکان کردووە.
ئایا ترەمپ داواکاریی جێگری پاشای سعودیەی ڕەتکردەوە؟
بەپێی ڕاپۆرتی ڕۆیتەرز و ئەکسیۆس لە ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، محەممەد بن سەلمان دوو جار تەلەفۆنی بۆ ترامپ کردووە و داوای لێکردووە ئەمریکا هێرشی سەربازیی دژی حوسییەکانی یەمەن ئەنجام بدات.
بەڵام ترەمپ ڕازی نەبوو هێرشی ڕاستەوخۆ بکرێت و لەبری ئەوە، واشنتن بەڵێنی هاوکاریی هەواڵگری و زانیاریی پەیوەندیدار بە دیاریکردنی ئامانجەکانیداوە.
هەروەها فەرماندەی هێزە ناوەندییەکانی ئەمریکا، ئەدمیرال براد کوپەر، سەردانی سعودیەی کردووە بۆ گفتوگۆ لەسەر هاوکارییە ئەمنییەکان.
خاڵی گرنگ: ترەمپ تەواوی هاوکارییەکەی ڕەت نەکردووەتەوە؛ بەڵکو لەو قۆناغەدا ڕازی نەبوو هێزە ئەمریکییەکان بە شێوەی ڕاستەوخۆ بچنە ناو شەڕەکە. ئەمە جیاوازییەکی گرنگە لە نێوان پشتگیریی هەواڵگری و دەستێوەردانی سەربازیی ڕاستەوخۆدا.