هەرێم نیوز

ناوچەکە لەبەردەم ئەگەری جەنگێکی نوێدا ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە دۆخێکی هەستیار و پڕ لە دڵەڕاوکێدا تێدەپەڕێت، لە کاتێکدا ترسی سەرهەڵدانەوەی شەڕێکی نوێ باڵی بەسەر ناوچەکەدا کێشاوە. پێشبینییەکان باس لەوە دەکەن کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل، ڕاستەوخۆ دوای هەڵبژاردنەکانی نیوەی خولی ئەمریکا لە ڕۆژی سێشەممە، هێرشی نوێ بکەنە سەر ئێران. لە بەرامبەریشدا، هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ ڕێگریکردن لەم پێشهاتە مەترسیدارانە بەردەوامن و هەموو چاوەکان لەسەر دەرەنجامی دانوستانە ناڕاستەوخۆکانن.

کەناڵە دیپلۆماسییەکان و مەرجەکانی ئێران بەپێی زانیارییەکانی دوو بەرپرسی ئێرانی کە نەیانویستووە ناویان ئاشکرا بکرێت، شاندی تاران دوای چەند ڕۆژێک لە گفتوگۆ و دانوستان، دەوحەی پایتەختی قەتەری جێهێشتووە، بەڵام هێشتا پەیوەندییەکان لەگەڵ واشنتن لە ڕێگەی نێوەندگیرەکانەوە بەردەوامە. تاران ئێستا چاوەڕێی وەڵامی ئەمریکایە بۆ پێشنیازێک کە ڕێگە بە دەستپێکردنەوەی تەواوەتیی هاتوچۆی دەریایی لە گەرووی هورمز دەدات لە ماوەی دوو ڕۆژدا، ئەگەر بێت و ئەمریکا چەند داواکارییەکی دیاریکراوی ئێران قبوڵ بکات.

ململانێ ناوخۆییەکانی ئیسرائیل و پەیامە دژبەیەکەکانی واشنتن لەسەر ئاستی هاوپەیمانێتیی ئەمریکا و ئیسرائیل، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئێوارەی یەکشەممە بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند کە ڕۆژی شەممە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیی "زۆر باشی" لەگەڵ بێنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل ئەنجامداوە و پرسی ئێرانیان تاوتوێ کردووە، بەبێ ئەوەی وردەکاریی زیاتر بخاتە ڕوو. ئەمە لە کاتێکدایە کە ناتانیاهۆ، دوای لەدەستدانی زۆرینەی پەرلەمانی لە هەڵبژاردنەکانی هەفتەی ڕابردوودا، تەنها سەرنجی خستووەتە سەر ئەنجامی هەڵبژاردنەکان و بێدەنگیی هەڵبژاردووە. شارەزایان پێیان وایە ناتانیاهۆ ڕەنگە هەوڵی هێرشی نوێ بۆ سەر ئێران بدات وەک پاساوێک بۆ هێشتنەوەی پێگەی خۆی لە حکومەتی فریاگوزاریدا. لەم نێوەندەشدا، ترەمپ پەیامی دژبەیەک دەنێرێت؛ جارجارە ئارەزووی دانوستان نیشان دەدات و هەندێک جاریش هەڕەشەی سەربازیی توند دەکات.

ئامادەکارییە سەربازییەکانی ئێران و هەڕەشەی سنووربەزێن لە بەرامبەر ئەم نادڵنیاییەدا، ئێران هۆشدارییەکانی توندتر کردووەتەوە و جەخت لەوە دەکاتەوە کە هەم بۆ دانوستان و هەم بۆ جەنگ ئامادەیە. موجتەبا خامنەیی، ڕێبەری باڵای نوێی ئێران – کە لە دوای کوژرانی باوکی لە هێرشەکانی ٢٨ی شوباتەوە بە ئاشکرا دەرنەکەوتووە – لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ فەرماندە سەربازییەکان، فەرمانی داوە کە وەڵامی دەستبەجێی هەر جۆرە و ئاستێکی هەڕەشەی ئەمریکا یان ئیسرائیل بدرێتەوە.

ناوبراو داوای کردووە وەڵامەکان هیچ "سنوورێکی جوگرافی"یان نەبێت و لیستی ئامانجە گریمانەییەکان فراوانتر بکرێت. هاوکات، موحسین ڕەزایی، بەرپرسی ئەمنیی ئێران، لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (X) هەڕەشەی ئەوەی کرد کە هەر هێرشێک بە "گورزی وێرانکەر و بەکارهێنانی چەکی نوێ" وەڵام دەدرێتەوە.

دۆسیەی ئەتۆمی و نامەکەی جێگری سەرۆکی ئەمریکا سەرباری هەڕەشەکان، ڕەزایی لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا ئاماژەی بەوە کرد کە گۆڕانکاری لە تۆنی قسەکردنی واشنتندا هەستی پێدەکرێت و بە "نیشانەیەکی زۆر باش" وەسفی کرد. هەروەها ئاشکرای کرد کە هەفتەی ڕابردوو نامەیەکی لەلایەن جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکاوە پێگەیشتووە، بەبێ ئەوەی ناوەڕۆکەکەی ئاشکرا بکات یان وەڵامی دابێتەوە. سەبارەت بە دۆسیەی ئەتۆمیش، ڕەزایی جەختی کردەوە کە ئێران تا ئێستا بڕیاری نەداوە گۆڕانکاری لە عەقیدەی ئەتۆمیی خۆیدا بکات (کە تاران دەڵێت بۆ مەبەستی ئاشتییانەیە)، بەڵام دانی بەوەدانا کە لە ئەگەری هێرشێکی نوێدا، ڕەنگە ئەم هەڵوێستە لە ناوخۆی وڵاتدا ڕووبەڕووی پێداچوونەوە ببێتەوە.

دەرەنجام: چارەنووسی ناوچەکە لەبەردەم وەڵامی واشنتندایە خاڵی سەرەکیی ناکۆکییە دیپلۆماسییەکانی ئێستا کاتی تاوتوێکردنی پرسی ئەتۆمییە؛ واشنتن دەیەوێت ڕێگری لە دروستکردنی چەکی ئەتۆمی بکات و پێداگرە ئەم پرسە بەشێک بێت لە هەر دانوستانێکی نوێ، لە کاتێکدا تاران دەیەوێت بخرێتە قۆناغەکانی دواترەوە. وەک عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە میانی سەردانەکەیدا بۆ تورکمانستان ئاماژەی پێ کرد، دەرەنجامی کۆتایی هەموو ئەم هەوڵە دیپلۆماسییانە بەندە بە وەڵامەکەی واشنتن بۆ داواکارییەکانی تاران، کە لە چەند ڕۆژی داهاتوودا ئاراستەی ناوچەکە یەکلایی دەکاتەوە.