هەرێم نیوز
لێکۆڵینەوەیەکی نوێی ئاژانسی "ڕۆیتەرز" ئاشکرای کردووە کە ئێران تۆڕێکی سەربازی و دارایی فراوانی بونیاد ناوە کە لە زیاتر لە ٥ هەزار قەوارە پێکدێت، بۆ هاوردەکردنی کەرەستە و پێکهاتەکانی دروستکردنی مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان، بە مەبەستی خۆدزینەوە لە سزاکانی ڕۆژئاوا و گەمارۆ دەریاییەکانی ئەمریکا.
بەپێی بەڵگەنامەکان، تەنیا یەکێک لەو قەوارانە لە نێوان مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ بۆ حوزەیرانی ٢٠٢٦ بە بەهای ٢.٣ ملیار دۆلار کەرەستەی هاوردە کردووە، کە پێکهاتوون لە کەرەستەی بەرهەمهێنانی سووتەمەنیی مووشەک، تەقەمەنی، بزوێنەری فڕۆکە، ئەلیکترۆنیات و بارهەڵگری قورس لە جۆرەکانی "ئیڤیکۆ" و "تۆیۆتا".
زۆربەی ئەم قەوارانە سەر بە وەزارەتی بەرگریی ئێرانن و لە ڕێگەی ناوەندگیار و کۆمپانیا وەهمییەکانەوە لە دەرەوەی وڵات کار دەکەن، بەبێ ئەوەی هیچ پارەیەک بە سنوورەکاندا بگوازنەوە، بەڵکو بۆ کڕینی کاڵاکان پشت بەو باڵانسانە دەبەستن کە لە بانکەکانی دەرەوە هەیانە و دواتر لە ڕێگەی وشکانی و دەریاییەوە دەیانگەیەننە ناوخۆی ئێران.
ئەم ململانێ و گەمارۆیانە کاریگەرییەکی وێرانکەری لەسەر ژیانی ڕۆژانەی هاووڵاتیانی ئێران جێهێشتووە.
قەیرانی ئابووری خەونی گەنجانی بۆ خوێندن لەباربردووە و خێزانەکانی ناچار کردووە دەستبەرداری ماڵەکانیان ببن بەهۆی بەرزیی کرێی نیشتەجێبوونەوە. ئامارە فەرمییەکان دەریدەخەن کە ڕێژەی هەڵئاوسان گەیشتووەتە ٩٠٪ و نرخی خۆراکیش بە ڕێژەی ١٢١.٨٪ بەرزبووەتەوە، لە کاتێکدا تێکڕای مووچەی مانگانە بەپێی نرخی بازاڕی ئازاد تەنیا نزیکەی ٩٢ دۆلارە، کە تەنانەت بەشی سێیەکی تێچووی سەرەتایی ژیانی خێزانێکیش ناکات.
ئەم دۆخە ناهەموارە بێهیواییەکی گەورەی لای هاووڵاتیان دروست کردووە و دەسەڵاتدارانیش لە سەرهەڵدانەوەی ناڕەزایەتییە کۆمەڵایەتییەکان نیگەرانن.
لەسەر ئاستی دیپلۆماسی و دانوستانەکان، سەرچاوەیەکی ئێرانی بە توندی دەستپێکردنەوەی هەر جۆرە گفتوگۆیەکی نوێی لەگەڵ واشنتۆن ڕەتکردەوە، ئەمەش وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر بە لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپ کە پێشبینی دەکرد هەفتەی داهاتوو دانوستانەکان دەست پێبکەنەوە.
ترەمپ پێشتر پێشنیارێکی تارانی بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز لە ماوەی حەوت ڕۆژدا ڕەتکردبووەوە، و ئیدارەکەی گرەو لەسەر ئەوە دەکات کە زیادکردنی فشارە ئابوورییەکان تاران ناچار دەکات سازش لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی و کردنەوەی گەرووەکە بکات، هەرچەندە واشنتۆن بژاردەی پەرەسەندنی سەربازیشی بە کراوەیی هێشتووەتەوە لە ئەگەری بێئاکامبوونی سزاکان.
لە پەراوێزی ئەم ڕووداوانە و لەسەر ئاستی جیهانی، ڤلادیمێر پوتین، سەرۆکی ڕووسیا، ئیلۆن ماسکی ملیاردێری ئەمریکی بە "بلیمەتێکی ڕاستەقینە" وەسف کرد و ئاشکرای کرد کە پەیوەندیی نزیک لە نێوانیاندا هەیە سەبارەت بە تەکنەلۆجیای مانگە دەستکردەکان بۆ ئەوەی پڕۆژەی "ڕاسڤێت"ی ڕووسی و "ستارلینک" لە بۆشایی ئاسماندا کێشە بۆ یەکتر دروست نەکەن.
لە لایەکی دیکەشەوە، دەیڤد پێردیو، باڵیۆزی ئەمریکا لە پەکین ڕایگەیاند کە ترەمپ پێشنیاری فرۆشتنی چەکی ئەمریکی خستووەتە بەردەم شی جین پینگ، سەرۆکی چین، کە ئەمەش بووە هۆی دروستبوونی مشتومڕێکی زۆر، بەڵام دواتر وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بەپەلە ڕوونکردنەوەی دا و ڕایگەیاند کە یاساکانی ئەمریکا بە ڕوونی ڕێگە لە فرۆشتنی چەک بە چین دەگرن و هیچ پێشنیار و پلانێکیش بۆ ئەو مەبەستە لە ئارادا نییە.