هەرێم نیوز 

تەواوی چاوەکان ڕوویان لە پایتەختی چینە؛ لە کاتێکدا دۆناڵد تڕەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئامادەکاری دەکات بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ شی جینپینگ، هاوتا چینییەکەی. ئەگەرچی ئەم لووتکەیە خاوەن تایبەتمەندییەکی ئابووریی ڕوونە، بەڵام دۆسیە سیاسی و ئەمنییەکان بەهێزییەوە لەسەر مێزی گفتوگۆکان ئامادەن.

ئەم سەردانە، کە یەکەمین سەردانی سەرۆکێکی ئەمریکایە بۆ چین لە ماوەی نزیکەی دە ساڵی ڕابردوودا، لە ساتەوەختێکی زۆر هەستیاردا دێت بۆ ئابووریی جیهان؛ بەتایبەت لە سایەی جەنگی ئێران، بەرزبوونەوەی نرخی وزە و بەردەوامیی گرژییە بازرگانییەکانی نێوان ئەم دوو زەبەلاحە ئابوورییەی جیهان.

پێشوەختە و بۆ خۆشککردنی ڕێگەی ئەم لووتکەیە، سکۆت بێسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکا و هی لیفێنگ، جێگری سەرۆک وەزیرانی چین لە کۆریای باشوور کۆبوونەوەتەوە. بەپێی ڕاپۆرتە ئەمریکییەکان، هەردوولا گفتوگۆیان لەسەر دۆسیەکانی بازرگانی، جەنگی ئێران، تێکچوونی ڕێڕەوە دەریاییەکان و بازاڕی وزە کردووە، و وەزیری گەنجینەی ئەمریکاش هیوای خواستووە لووتکەکە بەرهەمدار بێت.

دوو ئابووری لەژێر فشاردا

ئەم لووتکەیە لە کاتێکدایە کە تڕەمپ هەوڵ دەدات ئاگربەستێکی بازرگانیی ناسک لەگەڵ چین جێگیر بکات، تاوەکو دەستکەوتی خێرا لە بواری هەناردەی کشتوکاڵی، فڕۆکەوانی و کاڵا ئەمریکییەکاندا بەدەست بهێنێت. تڕەمپ دەیەوێت بازاڕەکانی چین بەڕووی ئەو کۆمپانیا گەورانەدا بکاتەوە کە یاوەریی دەکەن.

ئامادەبوونی کەسایەتییە دیارەکانی بواری تەکنەلۆجیا، لەوانە جێنسن هوانگ، سەرۆکی کۆمپانیای "ئێنڤیدیا" (Nvidia)، ئاماژەیەکی ڕوونە بۆ ئەوەی کە **ژیریی دەستکرد** و **چیپە ئەلیکترۆنییەکان** بوونەتە دڵی پەیوەندییەکانی نێوان واشنتۆن و پەکین. بەڵام هێشتا گرێکوێرەکان ماون:

 * **کەرەستەکانی فشار:** باجی گومرگی، کۆتوبەندەکانی هەناردەکردن و کانزا دەگمەنەکان هێشتا وەک کارتی فشاری بەهێز لە نێوان هەردوولادا بەکاردەهێنرێن.

 * **داواکارییەکان:** واشنتۆن دەیەوێت زامنی دەستڕاگەیشتن بەو کانزا ستراتیژییانە بکات کە چین کۆنترۆڵی کردوون، لە بەرامبەریشدا پەکین داوای سووککردنی کۆتوبەندە ئەمریکییەکان دەکات لەسەر تەکنەلۆجیای پێشکەوتوو.
 * **پێگەی بەهێزی چین:** چین بە متمانەیەکی زۆرەوە دەچێتە ناو لووتکەکەوە؛ داتاکانی مانگی نیسان دەریدەخەن کە هەناردەی چین بە ڕێژەی ١٤.١٪ بەرزبووەتەوە، و هەناردەی بۆ ئەمریکاش دوای دابەزینێکی توند، بە ڕێژەی ١١.٣٪ گەشەی کردووەتەوە. 

وزە و دەریاوانی لەسەر مێزی گفتوگۆ

سەرەڕای سروشتە ئابوورییەکەی، جەنگی ئێران سێبەری بەسەر لووتکەکەدا کێشاوە. بەرزبوونەوەی نرخی وزە و پەککەوتنی جوڵەی دەریایی لە گەرووی هورمز، هەڕەشە لە هەڵئاوسانی ناوخۆی ئەمریکا و لاوازبوونی خواستی جیهانی دەکەن؛ ئەمەش پەکین نیگەران دەکات کە گەورەترین هاوردەکاری نەوتی ئێران و کەنداوە.

پێدەچێت تڕەمپ بیەوێت بەڵێنێک لە چین وەربگرێت بۆ ئەوەی فشار بخاتە سەر تاران بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز، لە بەرامبەر سووککردنی گرژییە بازرگانییەکان یان کردنەوەی دەرگای نوێی دانوستان. لێرەدا چین لایەنێکە کە ناتوانرێت نادیدە بگیرێت؛ هەم گەورەترین هاوبەشی ئابووریی ئێرانە، هەمیش بۆ مانەوەی گەشەی ئابوورییەکەی، پێویستییەتییەکی تەواوی بە سەقامگیریی ڕێڕەوەکانی دەریاوانی هەیە.

 ململانێی چیپەکان، کشتوکاڵ و فڕۆکەوانی

یەکێک لە ئامانجە سەرەکییەکانی واشنتۆن زیادکردنی فرۆشی بەرهەمە کشتوکاڵیەکانیەتی (وەک سۆیا و گۆشت) بە چین، شانبەشانی واژۆکردنی گرێبەستی گەورەی فڕۆکەوانی. ئیدارەی تڕەمپ گرەو لەسەر ئەوە دەکات کە هەر کڕینێکی گەورە لەلایەن چینەوە، وەک سەرکەوتنێکی سیاسیی ناوخۆیی بۆی هەژمار دەکرێت، بەتایبەت لەو ویلایەتە کشتوکاڵییانەی زەرەرمەندی ململانێ بازرگانییەکان بوون. بەڵام چین لە ساڵانی ڕابردوودا سەرچاوەکانی خۆی هەمەجۆر کردووە (وەک پشتبەستن بە بەرازیل)، بۆیە پێویستی بە سازشی گەورە نییە و ئەم بابەتە تەنها وەک کارتی دانوستان بەکاردەهێنێت.

لە بواری تەکنەلۆجیادا، ململانێکە زۆر ئاڵۆزترە. کۆمپانیا ئەمریکییەکان دەیانەوێت زیاتر بچنە ناو بازاڕی ژیریی دەستکردی چینەوە، بەڵام کۆشکی سپی دەترسێت فرۆشتنی چیپە پێشکەوتووەکان توانای سەربازی و تەکنەلۆجیای پەکین بەهێزتر بکات. 

 لووتکەیەک بۆ کەمکردنەوەی زیانەکان

ناوەندە شیکارییەکان، لەوانەش "کۆڕبەندی ئابووریی جیهانی"، پێشبینی دەکەن لووتکەکە لەبری ڕێککەوتنێکی گشتگیر، تەنها سەرنج بخاتە سەر "دەرەنجامە ئابوورییە سنووردارەکان". ئامانجی سەرەکی بریتییە لە جێگیرکردنی سەقامگیری و ڕێگریکردن لە تەقینەوەی جەنگێکی بازرگانیی نوێ، نەک داڕشتنەوەی تەواوەتیی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵات.
واشنتۆن پێویستی بە دەستکەوتێکی خێرای ئابووری هەیە بەهۆی فشارەکانی هەڵئاوسان و تێچووی جەنگی ئێران. چینیش دەیەوێت خۆی لە شۆکێکی تری بازرگانی بپارێزێت بەبێ ئەوەی سازشی گەورە بکات، بەتایبەت کە کارتی کانزا دەگمەنەکان و بازاڕە زەبەلاحەکەی بەدەستەوەیە.

لە کۆتاییدا، دەشێت ئەم لووتکەیە تەنها گەیشتن بێت بە کۆمەڵێک تێگەیشتنی نیمچەیی؛ وەک هێشتنەوەی کەناڵەکانی گفتوگۆ، هێورکردنەوەی ململانێی کانزا دەگمەنەکان و کڕینی هەندێک کاڵای ئەمریکی لەلایەن چینەوە. بەڵام تێپەڕاندنی گەورە و ستراتیژی، بەندە بە توانای تڕەمپ و شی جینپینگ بۆ جیاکردنەوەی دۆسیە ئابوورییەکان لە قەیرانە هەستیارەکانی وەک ئێران، تایوان و ژیریی دەستکرد.