بۆ تێگەیشتن لە شکستی مێژوویی کورد لە بەدەستهێنانی سەربەخۆیی ، تیشک دەخەینە سەر ئەو لایەنە نەرێنییانەی ئاین ، لە مێژوو و دەروونی تاکی کورددا دروستی کردووە، و چۆن بووەتە ئامرازێک بۆ داگیرکەران. گۆشەنیگایەکی نەتەوەیی و عەقڵانیی خستنەڕووی ئەو زیانانەی کە ئاین بە دۆزی کورد و سایکۆلۆژیای تاکی کوردی گەیاندووە.
ئاین و نیشتمان: کاتێک "پیرۆزییەکی هاوردە" دەبێتە بکوژی ناسنامە
بۆ تێگەیشتن لە شکستی مێژوویی کورد لە بەدەستهێنانی سەربەخۆیی، پێویستە لە هەموو شتێک زیاتر وردبین بین لەو "کۆت و زنجیرە دەروونییانەی" کە ناوی ئاینیان لێنراوە. بۆ زیاتر لە هەزار ساڵە کورد لە ناو پارادۆکسێکی کوشندەدا دەژی: ئەو ئاینەی کە داگیرکەرانی کوردستان (عەرەب، تورک، فارس) وەک شمشێر بۆ داگیرکاری و وەک شەرعیەت بۆ تاڵانکردنی خاک و کەرامەتی کورد بەکاریان هێناوە، کورد کردوویەتی بە بەشێکی دانەبڕاو لە پیرۆزییەکانی خۆی! ئەمە گەورەترین شکستی سایکۆلۆژییە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا.
ئاین: "ئەسپی تروادە"ی داگیرکەر
داگیرکەرانی کوردستان تەنها بە تانک و تۆپ نەهاتوون، بەڵکو بە "فەتوا" و "ئایدۆلۆژیا" هاتوون. ئاین بۆ کورد بووەتە ئەو "ئەسپی تروادە"یەی کە داگیرکەر لە ناوەوە پێی پوچەڵ کردووینەتەوە. کاتێک داگیرکەر توانی قەناعەت بە تاکی کورد بهێنێت کە "برا موسڵمانە داگیرکەرەکەت" لە "برا نەتەوەییە بێدینەکەت" لەپێشترە، لێرەدا کۆتایی بە بوونی نەتەوەیی کورد هێنا. ئاین شوناسێکی "سەروو-نەتەوەیی" درۆینەی بۆ کورد دروست کردووە کە تێیدا کورد تەنها پاشکۆیەکی بێدەنگی "ئوممەتی ئیسلامی"یە، ئوممەیەک کە لە ڕاستیدا تەنها بەرژەوەندیی نەتەوە زاڵەکان دەپارێزێت.
"ئەنفال" و ستۆکهۆڵم سیندرۆمی* کوردی
هیچ بەڵگەیەک لەوە ڕوونتر نییە کە داگیرکەر چۆن ئاین بەکاردێنێت وەک ناونانی پرۆسەی قڕکردنی گەلی کورد بە "ئەنفال". داگیرکەر بە ناوی قورئانەوە کوردی کوشت، بەڵام تراژیدیای گەورە ئەوەیە کە قوربانییەکە هێشتا دەست بەو ئاینەوە دەگرێت کە جەلادەکەی بۆ شەرعیەتدان بە کوشتنی بەکاری هێنا! ئەمە جۆرێکە لە "مازۆخیزمێکی نەتەوەیی" و "ستۆکهۆڵم سیندرۆم" (دڵبەستەبوون بە جەلاد)؛ کە تێیدا کورد پیرۆزییەکانی داگیرکەر دەپەرستێت، لە کاتێکدا داگیرکەر خەریکی سڕینەوەی پیرۆزییەکانی کوردە.
کوشتنی عەقڵ و ڕاکردن لە ژیان
ئاین لە کوردستاندا هەمیشە وەک ڕێگرێک لەبەردەم عەقڵانییەت و مۆدێرنیتە وەستاوەتەوە. تاکی کورد فێکراوە کە "دنیای فانی" (نیشتمان) گرنگ نییە و دەبێت تەنها بۆ "دنیای باقی" (قیامەت) بژی. ئەم فیکرە بیابان نشینە وایکردووە کورد لە جیاتی ئەوەی بە توندی بەرگری لە خاکی خۆی بکات، تەسلیمی "قەدەر" بێت. ئاین خەسڵەتی "قبوڵکردنی ستەم"ی لە دەروونی کورددا چاندووە و وایکردووە لە جیاتی یاخیبوون، بڵێین "ئەمە ویستی خودایە"، ئەمەش باشترین دیاری بووە بۆ داگیرکەران.
ستراتیژی ڕزگاری: چۆن ئەم ڕیشکە هەڵبکێشین؟
بۆ ئەوەی نیشتمان و نەتەوە بەها ڕاستەقینەکەی خۆیان وەربگرنەوە، پێویستمان بە شۆڕشێکی فیکریی ڕادیکاڵ هەیە کە لەم خاڵانەوە دەست پێ بکات:
سەروەریی نیشتمان بەسەر ئایندا: دەبێت تاکی کورد تێبگات کە "خاک" تاکە پیرۆزییە کە ژیانی پێ دەدات. ئاین دەبێت ببێتە پرسی تاک لە ناو ماڵەکاندا، نەک دەستوورێک بۆ بەڕێوەبردنی نەتەوە.
گەڕانەوە بۆ شوناسی ڕەسەن: ناساندنەوەی مێژووی کورد وەک نەتەوەیەکی خاوەن شارستانیەت و فەلسەفەی خۆی پێش هاتنی ئاینی هاوردە، بۆ ئەوەی بزانین کە ئێمە "نەتەوەیەکین" نەک پاشکۆی کلتووریی بیانی.
سیکۆلاریزمی تەواو: جیاکردنەوەی ڕەهای ئاین لە پەروەردە و سیاسەت. دەبێت زانست و لۆژیک جێگەی خورافات و فەتوای داگیرکەران بگرێتەوە.
بنیاتنانی ئەخلاقی نەتەوەیی: جێگرتنەوەی ئەخلاقی "پاداشت و سزای قیامەت" بە ئەخلاقی "دڵسۆزی بۆ خاک". گەورەترین گوناه لای کورد دەبێت خیانەت بێت لە نیشتمان، نەک شکاندنی ڕێسا ئاینییەکان.
تا ئەو کاتەی کورد "خودای داگیرکەران" بپەرستێت، هەرگیز ناتوانێت لە "زنجیری داگیرکەران" ڕزگاری بێت. ڕزگاریی ڕاستەقینە لە ڕزگارکردنی نیشتمانەوە دەست پێ ناکات، بەڵکو لە ڕزگارکردنی "مێشک" لەو کۆت و بەندە ئاینییانە دەست پێ دەکات کە بۆ کۆیلەکردنمان دروست کراون. پێویستە نیشتمان ببێتە تاکە "ئاین" و کوردایەتی ببێتە تاکە "پەرستش" بۆ هەر کوردێکی ئازادیخواز.
* ستۆکهۆڵم سیندرۆمی:دیاردەیەکی دەروونیە توشی ئەوکەسانە دەبێت کە دەست درێژیان کراوەتە سەر ، لە بەرانبەردا ئەو کەسانەی کە دەست درێژیان کراوەتە سەر سۆزیان بۆ دەستدرێژکار دروست دەبێت .ئەمە کۆمەڵگەی کوردیە لە بەرانبەر ئایندا.