هەرێم نیوز
دواى گۆڕانکارییەکانى ئەم دواییانەى سوریا و رۆژئاواى کوردستان میدیاکان لە زاری گەورە بەرپرسانى عێراقەوە بڵاویانکردەوە ژمارەیەکی زۆر لە دەستگیرکراوە داعشییەکان رەوانەى عێراق دەکرێن و بەشێکیشیان عێراقى نین، ئەمەش پێشهاتێکی ئەمنی و ستراتیژی گرنگە بۆ عێراق و ناوچەکە، بەتایبەت لە مامەڵەکردن لەگەڵ دۆسیەی ئاڵۆزی "چەکدارە بیانییەکانی داعش". و بەتایبەتى تر ئەوانەیان کە بەرپرسیارێتى سیاسی و ئەمنى و سەربازییان هەبووە.
ڕاگەیاندنی شانەى ئەمنیی عێراق بڵاویکردەوە کە ٢٢٥٠ چەکداری داعش یان لە سووریا وەرگرتووەتەوە. ئەم پرۆسەیە بە هەماهەنگی لەگەڵ هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و لە ڕێگەی وشکانی و ئاسمانییەوە ئەنجامدراوە. دەستبەجێ ڕێکارە یاساییەکان دەستیان پێکردووە بۆ پۆلێنکردنیان بەپێی ئاستی مەترسیدارییان.
ڕەهەندە سەرەکییەکانی ئەم هەنگاوە بریتین لەمانەى خوارەوە:
کۆنترۆڵی ئەمنیی:
گواستنەوەی ئەم ژمارە زۆرە بۆ ناوەندە چاکسازییە "توندوتۆڵەکان" نیشانەی ئەوەیە کە عێراق دەیەوێت ڕێگری بکات لە هەر ئەگەرێکی ڕاکردن لە زیندان کە پێشتر لە ناوچە جیاوازەکان ڕوویان داوە.
لێکۆڵینەوە و دادگایی کردن:
بەگوێرەى سەرچاوە عێراقییەکان تیمە تایبەتەکانیان دەستیانکردووە بە وەرگرتنی دانپێدانانەکان لەژێر چاودێری دادوەرى تایبەتمەنددا.بنەمای سەرەکی ئەوەیە هەرکەسێک دەستی لە ڕشتنی خوێنی عێراقییەکاندا هەبێت، دەبێت لە ناوخۆی عێراق و لەبەردەم دادگا تایبتمەندەکاندا سزای یاسایی خۆی وەربگرێت.
پرسی ڕەگەزنامە جیاوازەکان:
وەزارەتی دەرەوەی عێراق لە پەیوەندیدایە لەگەڵ ئەو وڵاتانەی کە هاوڵاتییەکانیان لەناو ئەم کۆمەڵەدایە. پرۆسەی ڕادەستکردنەوەی هەندێکیان بە وڵاتەکانیان تەنها دوای تەواوبوونی هەموو ڕێکارە یاساییەکان دەبێت.
هەوڵەکان بۆ چۆڵکردنی کەمپ و زیندانەکانی باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا (وەک کەمپی هۆل و زیندانەکانی ژێر دەستی هەسەدە لە رۆژئاواى کوردستان) هەنگاوێکی گرنگە بۆ ڕێگریکردن لە دووبارە خۆڕێکخستنەوەی داعش. ئەمە ئەرکێکی قورس دەخاتە سەر شانی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بۆ ئەوەی هاوکاری عێراق بن لە کۆتاییهێنان بەم دۆسیەیە.
بەپێی ئەو زانیارییانەی لە سەرچاوە ئەمنییەکان و لێدوانە فەرمییەکانەوە دەست دەکەون، ئەم کۆمەڵە ٢٢٥٠ کەسییەی کە وەرگیراونەتەوە، تەنها چەکداری ئاسایی نین، بەڵکو تێکەڵەیەک لە چەند ئاستێکی جیاوازی بەرپرسیارێتی لەخۆ دەگرن:
سەرچاوە عێراقییەکان ئاماژەیان بەوە کردووە دەستگیرکراوە گوازراوەکانى داعش بەپێی "ئاستی مەترسیداریی" پۆلێن کراون بۆ سێ جۆری سەرەکی:
بەرپرسانی مەیدانی (ئەمیرەکان):
ژمارەیەکی بەرچاو لەوانەی وەرگیراونەتەوە، کەسانی خاوەن ئەزموونی سەربازین کە لە ناوچە جیاوازەکانی سووریا و عێراقدا وەک "ئەمیری کەرت" یان "ئەمیری سەربازی" کاریان کردووە. ئەمانە بەرپرس بوون لە داڕشتنی نەخشەی هێرشەکان.
پسپۆڕە تەکنیکییەکان:
لە ناو ئەم کۆمەڵەیەدا کەسانێک هەن کە لە یەکەکانی "بۆمبڕێژکردن"، "دروستکردنی تەقەمەنی" و "ئەندازیاری درۆن"دا کاریان کردووە. ئەمانە بە مەترسیدارترین جۆری چەکدارەکان دادەنرێن چونکە خاوەنی زانیاریی تەکنیکین.
چەکدارانی بیانی (المهاجرين):
بەشێکی زۆری ئەم ٢٢٥٠ کەسە هەڵگری ڕەگەزنامەی جیاوازی (ئەورووپی، عەرەبی و ئاسیایی)ن. ئەمانە زۆربەیان وەک هێزی هێرشبەر یان نیشانەشکێن بەکارهێنراون و زۆرجار توندڕەوترین ئایدۆلۆژیایان هەڵگرتووە.
کێن و لە کوێوە هاتوون؟
ئەمانە زۆربەیان ئەو کەسانەن کە لە دوایین شەڕەکانی باغۆز لە ساڵی ٢٠١٩ و دواتریش لە زیندانەکانی ژێر دەستی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) وەک زیندانی "گویران" لە حەسەکە دەستبەسەر بوون.
لە کام زیندان ڕادەگیرێن؟
بۆ پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی، عێراق ئەم جۆرە دەستگیرکراوانە لە زیندانە "تایبەتەکان" ڕادەگرێت کە لەژێر چاودێرییەکی یەکجار تونددان، لەوانەش:
زیندانی حووت لە (ناسریە):
کە بەهێزترین و توندترین زیندانی عێراقە و تایبەتە بەو کەسانەی سزای لەسێدارەدانیان بۆ دەرچووە.
زیندانەکانی دەوروبەری بەغدا:
وەک زیندانی "کەرخ" (کە پێشتر بە کرۆپەر دەناسرا) و زیندانەکانی ناوچەی فڕۆکەخانە، کە ڕێکاری ئەمنی نێودەوڵەتییان تێدا جێبەجێ دەکرێت.
چارەنووسیان چی دەبێت؟
عێراقییەکان:
سەرچاوە عێراقییەکان ئاماژە بەوە دەکەن ئەو دەستگیرکراوانە بەپێی یاسای دژە تیرۆری ژمارە ٤ی ساڵی ٢٠٠٥ دادگایی دەکرێن و ئەگەر وابێت زۆربەیان سزای لەسێدارەدان یان زیندانی هەتاهەتایی دەیانگرێتەوە.
بیانییەکان:
لێرەوە کێشە سیاسییە دوور مەوداکە بۆ عێراقییەکان دەستپێدەکات؛ عێراق داوایان لێدەکات وڵاتەکانیان بییانبەنەوە، بەڵام زۆرێک لە وڵاتە ئەورووپییەکان ئامادە نین وەریانبگرنەوە، بۆیە عێراق وەک "دیپۆرتکردن" یان "دادگاییکردن لەسەر خاکی عێراق" مامەڵەیان لەگەڵ دەکات و هێشتا نازانرێت سەرئەنجامى ئەم زیندانییانە کە وەک بۆمبێکی تەوقیتکراو وان بەکوێ دەگات و کەیش کۆتاییان دێت؟