دواین هەواڵ

ڕێککەوتنی مەککە ناتوانێت بە تەنها هەڕەشەکانی سەر سعوودیە لاببات

‌نەوزاد هێتوتی

12 کاتژمێر پێش ئێستا

ڕێککەوتنی بەرگریی هاوبەشی مەککە لەنێوان سعوودیە، تورکیا و پاکستان دەتوانێت هەنگاوێکی گرنگ بێت بۆ بەهێزکردنی هاوکاریی سەربازی و ئەمنی لە ناوچەکەدا. بەڵام هەبوونی هاوپەیمانییەکی سەربازی بە مانای ئەوە نییە کە ئەندامەکانی ئامادەن لە هەر شەڕێکدا بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەشداری بکەن. بۆیە، سعوودیە ناتوانێت تەنها بە پشتبەستن بە ئەم ڕێککەوتنە دڵنیا بێت کە هەڕەشەکانی حوسییەکان بە تەواوی لادەبرێن؛ چونکە هەر یەک لە تورکیا و پاکستان بەرژەوەندیی ناوخۆیی و دەرەکیی تایبەت بە خۆی هەیە.

یەکەم، سنوورەکانی بەشداریی پاکستان: هەرچەندە پاکستان لە ڕووی توانای سەربازییەوە وڵاتێکی گرنگە، بەڵام بەشداریی ڕاستەوخۆی لە شەڕی دژی حوسییەکان دەتوانێت کێشەی نوێی ئەمنی و سیاسی بۆی دروست بکات. بوونی کۆمەڵگایەکی بەرچاو لە شیعەکان لە پاکستاندا، لەگەڵ مێژووی توندوتیژیی مەزهەبی و کێشەی گرووپە چەکدارەکان، حکومەتی ئیسلام‌ئاباد ناچار دەکات کاریگەریی هەر بڕیارێکی سەربازی لەسەر ئارامیی ناوخۆ هەڵبسەنگێنێت. ئەگەر شەڕەکە بە شێوەیەک لێک بدرێتەوە کە وەک ملمڵانێیەکی مەزهەبی لەنێوان شیعە و سووننەکان پیشان بدرێت، ئەوا ئەگەری هەڵچوونی ناکۆکیی ناوخۆیی زیاد دەبێت.

لە لایەکی دیکەوە، پاکستان سنوورێکی درێژی لەگەڵ ئێران هەیە و پێویستی بە پاراستنی هاوسەنگی لە پەیوەندییەکانی لەگەڵ هەردوو وڵاتی ئێران و سعوودیە هەیە. هەرچەندە سعوودیە هاوبەشێکی گرنگی ئابووری و ئەمنیی پاکستانە، بەڵام ئیسلام‌ئاباد نایەوێت بەشدارییەکی سەربازیی ڕاستەوخۆ ببێتە هۆی زیادبوونی گرژییەکان لەگەڵ تاران. ئێرانیش دەتوانێت بە ئامرازە دیپلۆماسی و ئەمنییەکان فشار لەسەر پاکستان زیاد بکات. بۆیە، ئەگەری ئەوە زیاترە کە پاکستان پشتیوانیی تەکنیکی، هەواڵگری و بەرگریی سنووردار پێشکەش بکات، نەک بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بچێتە ناو شەڕێکی فراوان لە دژی حوسییەکان.

دووەم، سنوورەکانی بەشداریی تورکیا: تورکیا خاوەنی توانای سەربازی و پیشەسازیی بەرگریی بەهێزە، بەڵام سیاسەتی دەرەوەی ئەو وڵاتە تەنها بە بەرژەوەندییەکانی سعوودیە سنووردار نییە. ئەگەر ئەنقەرە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لە دژی حوسییەکان بەشداری بکات، ئەوا ئەگەری فراوانبوونی ملمڵانێ لەگەڵ ئێران و زیادبوونی فشار لەسەر بەرژەوەندییەکانی تورکیا لە عێراق و سووریا هەیە.

ئێران پەیوەندییە سیاسی و ئەمنییەکانی لەگەڵ هەندێک لە گرووپە چەکدارەکانی ناوچەکە هەیە و دەتوانێت ئەم پەیوەندییانە وەک ئامرازێکی فشار بەکاربهێنێت. هەروەها، ئەگەری ئەوە هەیە هەندێک گرووپی شیعە چەکدار لە عێراق بەرژەوەندییەکانی تورکیا بکەنە ئامانج. هەروەها، بەشداریی سەربازی لە یەمەن تێچووی لۆجستیکی و سیاسیی بەرزی هەیە. لەبەر ئەوە، تورکیا دەتوانێت هاوکاریی سعوودیە لە ڕێگەی دابینکردنی تەکنەلۆژیای بەرگری، هاوبەشکردنی زانیاریی هەواڵگری و پەرەپێدانی توانای بەرگریی ئاسمانییەوە بەهێز بکات، بەبێ ئەوەی بەشداریی ڕاستەوخۆ لە هێرشەکانی سەر حوسییەکان بکات.

سێیەم، توانای حوسییەکان و ڕۆڵی ئێران: حوسییەکان تەنها هێزێکی چەکدار نین، بەڵکو بەشێکی گرنگی پێکهاتەی سیاسی و سەربازیی یەمەنن و توانای بەکارهێنانی مووشەک و درۆن و هێرشکردنە سەر ئامانجە ستراتیژییە دوورەکانیشیان هەیە. پشتیوانیی ئێران لە حوسییەکان دەتوانێت توانای هێرشبەرییان بەهێز بکات، بەڵام نابێت حوسییەکان بە تەواوی وەک ئامرازێکی دەستی ئێران لێک بدرێنەوە؛ چونکە ئەوان بەرژەوەندیی ناوخۆیی و یەمەنیی خۆشیان هەیە.

کێشەیەکی دیکە بۆ سعوودیە تێچووی بەرگریی ئاسمانییە. هێرش بە درۆن و مووشەکی نزم‌تێچوو دەتوانێت ناچارکردنی سعوودیە بە بەکارهێنانی سیستەمە بەرگرییە گرانەکان لێ بکەوێتەوە و فشار بخاتە سەر کۆگای چەک و بودجەی سەربازی. هەر هێرشێکیش کە دامەزراوە نەوتییەکان، فڕۆکەخانەکان و ژێرخانی ئابووری بکاتە ئامانج، دەتوانێت کاریگەری لەسەر متمانەی وەبەرهێنەران و پلانی گەشەپێدانی ئابووریی سعوودیە هەبێت.

چوارەم، مەترسیی فراوانبوونی شەڕ: ئەگەر تورکیا و پاکستان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لە دژی حوسییەکان بەشداری بکەن، ئەوا ملمڵانێکە دەتوانێت لە شەڕێکی سنووردار لە یەمەنەوە بگۆڕێت بۆ پێکدادانێکی فراوانتر کە ئێران و گرووپە هاوپەیوەندەکانی لە ناوچەکەدا تێوەی بێن. ئەمەش دەتوانێت فشار لەسەر پاکستان، تورکیا و عێراق زیاد بکات و مەترسیی هەڵچوونی ناکۆکیی مەزهەبی لە ناوچەکەدا بەرز بکاتەوە. بەڵام ئەم ئەنجامە حەتمی نییە؛ چونکە بڕیاری هەر وڵاتێک بە بەرژەوەندییە سیاسی و ئەمنییەکانی پەیوەستە.

لە کۆتاییدا، ڕێککەوتنی مەککە دەتوانێت هێزی ڕێگری و توانای بەرگریی سعوودیە بەهێز بکات، بەڵام ناتوانێت بە تەنها کۆتایی بە هەڕەشەکانی حوسییەکان بهێنێت. هۆکاری سەرەکی ئەوەیە کە هاوپەیمانییەکی سەربازی بەهێز بەبێ یەکگرتوویی سیاسی و ستراتیژییەکی ڕوون ناتوانێت دڵنیایی لە بەشداریی ڕاستەوخۆی ئەندامەکانی لە شەڕ دابین بکات. بۆیە، باشترین ڕێباز بۆ سعوودیە تێکەڵکردنی بەرگریی ئاسمانی، هاوکاریی هەواڵگری، دیپلۆماسی و هەوڵدان بۆ چارەسەری سیاسیی کێشەی یەمەنە. سەرکەوتنی ڕێککەوتنی مەککەش لە کۆتاییدا نەک تەنها بە توانای سەربازیی ئەندامەکانی، بەڵکو بە توانایان بۆ گۆڕینی ئەو توانایە بۆ ستراتیژییەکی سیاسیی هاوبەش دیاری دەکرێت.

Copyright © 2020 All Rights Reserved Designed And Developed By AVESTA GROUP