دواین هەواڵ

دواین هەواڵ و زانیاری وزە لەجیهان ،ڕۆژهەاتی ناوەڕاست،عێراق و کوردستان

‌رێبوار محمد ئەمین

12 کاتژمێر پێش ئێستا

پوختەی دواین گۆڕانکاری و نوێترین هەواڵەکانی کەرتی وزە و نەوت لەسەر ئاستی جیهان، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، عێراق و هەرێمی کوردستان بەم شێوەیەیە:

١- ئاستی جیهان و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست:

-کاریگەرییەکانی شەڕ لە ناوچەکە:
 گرژی و ئاڵۆزییە سەربازییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کاریگەری ڕاستەوخۆیان لەسەر ناسەقامگیری بازاڕی وزەی جیهانی هەیە. بەپێی ڕاپۆرتە نێودەوڵەتییەکان، بەرزبوونەوەی نرخی وزە وەک تاقیکردنەوەیەک وایە بۆ سەقامگیری دارایی جیهان.
-بارودۆخی گەرووی هورمز:
 سەرەڕای ئاڵۆزییەکان لە گەرووی هورمز، جووڵەی تانکەرە نەوتییەکان گەڕاوەتەوە بۆ زیاتر لە ٨٠٪ی ئاستی پێش پێشێلکاری و داخستنەکان.

٢- عێراق:
-هەناردە و داهاتی نەوت: هەناردەی نەوتی عێراق گەشەکردنێکی خێرای بەخۆیەوە بینیوە و گەیشتووەتەوە نزیکەی ٣ ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا. سەرەڕای ئەو داشکاندنانەی کۆمپانیای سۆمۆ پێشکەشی دەکات، نرخی پوختی فرۆشتنی هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی عێراق لە دەوروبەری ٦٥ دۆلاردایە، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ کەمکردنەوەی کورتهێنانی دارایی. عێراق لە پڕۆژەی یاسای بودجەی گشتی خۆیدا نرخی خەمڵێنراوی نەوتی بە ٥٨ دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک داناوە.
-کۆنترۆڵکردنی غازی هاوەڵ: 
حکومەتی عێراق (بە سەرۆکایەتی عەلی زەیدی) کۆبوونەوەی لەگەڵ بەرپرسانی کۆمپانیا گەورەکانی وەک TotalEnergies و ConocoPhillips ئەنجامداوە بۆ خێراکردنی وەبەرهێنان لە غازی هاوەڵ لە کێڵگەی (نەهر بن عومەر) لە بەسرە، بە ئامانجی کۆتایی هێنان بە هاوردەکردنی غاز لە داهاتوویەکی نزیکدا.
-کەرتی کارەبا: 
بەرهەمهێنانی کارەبا گەیشتووەتە ٢٩ جیگاوات، بەڵام وڵاتەکە پێویستی بە ٤٠ جیگاوات هەیە بۆ پڕکردنەوەی پێداویستییەکان. بۆ ئەم مەبەستەش پلان هەیە لەڕێگەی ١٥ پڕۆژەی گەورەی وزەی خۆرەوە بە هاوکاری کۆمپانیاکانی وەک Siemens و GE بڕی ٧,٥٠٠ مێگاوات کارەبا بەرهەمبهێنرێت.

٣- هەرێمی کوردستان
لێرەدا زانیاری و ئاماری وردتر لەسەر هەردوو سێکتەرەکە دەخەمەڕوو:
-دواین ئامارەکانی هەناردەی نەوت لە ڕێگەی بۆریی تورکیاوە
پرۆسەی هەناردەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان و کەرکووک لە ڕێگەی بەندەری جەیهانی تورکیاوە گۆڕانکاری گرنگی بەخۆیەوە بینیوە:
ڕێککەوتنی نوێی یەک ساڵە: بەغدا و ئەنقەرە ڕێککەوتنێکی نوێی یەک ساڵەیان واژۆ کردووە. ئەم ڕێککەوتنە ڕێگە بە هەناردەکردنی ڕۆژانە تاوەکو ٧٥٠,٠٠٠ بەرمیل نەوت لە ڕێگەی بۆریی نەوتی عێراق-تورکیاوە دەدات. 
ئاستی هەناردەی ئێستا: دوای دەستپێکردنەوەی هەناردەکە کە بۆ ماوەیەک ڕاگیرابوو، کۆمپانیای نیشتمانیی بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ) سەرپەرشتی فرۆشتنەکە دەکات. تاوەکو ئێستا زیاتر لە ١٩.٥ ملیۆن بەرمیل نەوت لەم ڕێگەیەوە ڕەوانەی بازاڕەکانی جیهان کراوە. 
گرنگی ستراتیژی بۆ عێراق: ئەم بۆرییە بووەتە هێڵێکی یەدەگی زۆر گرنگ بۆ بەغدا، بەتایبەت بۆ ڕێگریکردن لە هەر پەککوتنێکی هەناردەکردنی نەوتی باشوور کە بە گەرووی هورمزدا تێدەپەڕێت.

- گرێبەستە گەورەکانی غاز و وزە: حکومەتی هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی پڕۆژەی پەرەپێدانی کەرتی وزەدا کار دەکات بۆ جێبەجێکردنی گرێبەستە گەورەکانی کە بە بڕی ١١٠ ملیار دۆلار لەگەڵ کۆمپانیا ئەمریکییەکان واژۆ کراون (وەک WesternZagros بۆ کێڵگەی تۆپخانە-کوردەمیر و HKN Energy بۆ کێڵگەی میران) بە مەبەستی وەبەرهێنانی غازی سروشتی لە ناوچەکەدا.

-کێشە هەڵپەسێردراوەکان: هێشتا دۆسیەی قەرەبووە داراییەکەی دادگای نێودەوڵەتی (کە ١.٥ ملیار دۆلارە و تورکیا دەبێت بە عێراقی بدات) و شایستەی دارایی کۆمپانیا نەوتییە بیانییەکانی ناو هەرێم، وەک خاڵی گفتوگۆ لە نێوان هەولێر، بەغدا و ئەنقەرەدا ماونەتەوە. 

 -پڕۆژەکانی وزەی خۆر (Solar Energy) لە هەرێمی کوردستان و عێراق
بەهۆی کورتهێنانی تۆڕی نیشتمانی کارەبا لە وەرزی هاوین و زستاندا، گۆڕانکارییەکی خێرا بەرەو وزەی نوێبووەوە دەستیپێکردووە: 

پلانە ستراتیژییەکانی حکومەت:
حکومەتی هەرێمی کوردستان ئامانجیەتی تا ساڵی ٢٠٣٣ بڕی ٣ جیگاوات (٣,٠٠٠ مێگاوات) کارەبا لە ڕێگەی وزەی خۆرەوە دابین بکات. لە هەنگاوەکانی سەرەتاییدا کار لەسەر دامەزراندنی ٣ کێڵگەی گەورەی وزەی خۆر دەکرێت بە توانای ٣٥٠ مێگاوات.
لە سەرانسەری عێراقیشدا، بڕیار دراوە سیستەمی وزەی خۆر لەسەر ٨٥٠ باڵەخانەی حکومی جێگیر بکرێت (٥٥٠ پڕۆژە بە پارەی ناوخۆیی و ٣٠٠ پڕۆژە بە هاوکاری نێودەوڵەتی).
پڕۆژەی قوتابخانە و گوندەکان: بەستنی سیستەمی وزەی خۆر بۆ زیاتر لە ١٥٧ قوتابخانە لە هەرێمی کوردستان جێبەجێ کراوە (لە چوارچێوەی پلانێک بۆ گەیاندنی بە ٢٣٠ قوتابخانە بە هاوکاری ڕێکخراوی یونسێف و دەزگای خێرخوازی). هەروەها گوندی (کوڵەک) وەک یەکەم گوندی نموونەیی تەواو پشتبەستوو بە وزەی خۆر ناسێنراوە کە ٢٤ کاتژمێر کارەبای بێبڕانی بۆ دابین کراوە. 

پڕۆژە پیشەسازییەکان: لە شاری هەولێر پڕۆژەیەکی گەورەی وزەی خۆر بە توانای ٤.٥ مێگاوات بۆ دابینکردنی کارەبای کارگەی کۆکا کۆلا (CCI) کراوەتەوە، ئەمەش وەک هاندەرێکە بۆ کەرتی تایبەت. 
ڕووبەر و پەرەپێدانی ناوخۆیی: لە پارێزگای سلێمانی پڕۆژەیەکی گەورە لە قۆناغی سەرەتاییدایە کە توانای بەرهەمهێنانی ١٥٠ تا ٢٥٠ مێگاواتی دەبێت و ڕووبەری ٢ ملیۆن مەتر دووجا زەوی بۆ تەرخانکراوە. لەسەر ئاستی ماڵانیش، تەنیا لە سلێمانی پاشەکەوتی بەکارهێنەرانی وزەی خۆر گەیشتووەتە نزیکەی ١,٧٥٠ ماڵ بەهۆی ئەوەی تێچووی سیستەمەکان (نزیکەی ٢,٠٠٠) دۆلارلە ماوەی کەمتر لە دوو ساڵدا لە ڕێگەی نەدانی پارەی مۆلیدە دێتەوە دەستی هاووڵاتیان.

Copyright © 2020 All Rights Reserved Designed And Developed By AVESTA GROUP