لەکاتێکدا جیهان بە وردی چاودێری هۆڵەکانی گفتوگۆ لە پاکستان دەکات، تیشکی کامێراکان زیاتر لەسەر ئەو لایەنانەن کە واژۆ لەسەر کاغەزەکان دەکەن. بەڵام لە پشت پەردە ئەستوورەکانی دیپلۆماسییەوە، ڕاستییەکی جیاواز هەیە: ئەوەی ئێرانی هێنایە سەر مێزی گفتوگۆ، نە فشاری سەربازی بوو نە گوتاری سیاسی، بەڵکو هێزی بێدەنگ و قورسی ژمارە ئابوورییەکانی چین بوو. پەکین لەم قەیرانەدا نەک وەک خێرخواز، بەڵکو وەک تەلارسازێکی بەرژەوەندیخواز دەورێکی گێڕا کە هاوسەنگییەکانی گۆڕی.

١-!شایەتحاڵەکان- کاتێک ترەمپ و شەریف کۆک دەبن

سەلماندنی ڕۆڵی چین پێویستی بە لێکدانەوەی ئاڵۆز نییە؛ تەنها سەیرکردنی لێدوانە فەرمییەکان بەسە. دۆناڵد ترەمپ کە خۆی بە یاریزانێکی سەختی ناو گۆڕەپانەکە دەزانێت، کاتێک ئاژانسی فرانس پرێس ڕاستەوخۆ پرسیاری لێکرد ئایا چین ئێرانی هێناوەتە سەر مێزەکە؟ وەڵامەکەی کورت و بڕیاردەر بوو: "دەبیستم، بەڵێ."

لەلایەکی تریشەوە، شێهباز شەریف، سەرۆکوەزیرانی پاکستان، بە ئاشکرا دانی بەوەدا نا کە چین "پشتیوانی بێ نرخ و سەرتاسەری" پێشکەش کردووە بۆ گەیشتن بەم ئاگربەستە. باڵیۆزی پاکستان لە واشنتۆنیش ئەم ڕۆڵەی بە "بێدەنگ بەڵام دەرئەنجام" ناوبرد. ئەم کۆدەنگییە لە نێوان واشنتۆن، ئیسلام ئاباد و پەکین، دەریدەخات کە کلیلی قوفڵەکە لە دەستی کێدا بووە.

٢. ململانێی ناوخۆیی تاران- سوپای پاسداران بەرامبەر فشارەکانی پەکین

بڕیاری هاتنە سەر مێزی گفتوگۆ بۆ تاران ئاسان نەبوو. لە ناوخۆی ئێراندا، باڵە توندڕەوەکان و بەتایبەت سوپای پاسداران (IRGC) بە توندی دژی هەر پاشەکشەیەک بوون. ستراتیژی ئەوان لەسەر بنەمای بەردەوامیی فشار لە گەرووی هورمز و بەکاربردنی وەک چەکێکی سیاسی داڕژابوو.

بەڵام کاتێک چین قسەی کرد، هاوکێشەکە گۆڕا. چین گەورەترین کڕیاری نەوتی ئێران و گرنگترین هێڵی ژیانی ئابووریی ئەو وڵاتەیە. پەکین پەیامێکی ڕوونی بۆ تاران نارد: بەرژەوەندییە ستراتیژییەکانی ئێمە لە مەترسیدایە و دەبێت ئەم بنبەستە بشکێنرێت. تاران دەیتوانی بەرگەی سزاکانی ڕۆژئاوا بگرێت، بەڵام نەیدەتوانی بەرگەی تووڕەیی تەنها کڕیارە جێگیرەکەی بگرێت.

٣- بیرکاری وزە- بۆچی چین دەستوەردانی کرد؟

بۆ تێگەیشتن لە پاڵنەری چین، پێویستە سەیری ژمارەکان بکەین. چین خێرخوازی دیپلۆماسی نییە، بەڵکو پارێزەری بازاڕەکانی خۆیەتی

پێش قەیرانەکە، چین ڕۆژانە ٣.٤ ملیۆن بەرمیل نەوتی لە ڕێگەی گەرووی هورمزەوە هاوردە دەکرد.

کاتی داخران، ئەم ژمارەیە بۆ ١.٢٢ ملیۆن بەرمیل دابەزی، کە زۆربەی لە ڕێگەی کەشتییە سێبەرەکانەوە بوو.

ئابووری چین کە هێشتا بەدەست پاشهاتەکانی کۆرۆنا و خاوبوونەوەی گەشەی ئابوورییەوە دەیناڵاند، نەیدەتوانی بەرگەی ئەم شۆکە گەورەیە بگرێت. داخرانی هورمز بۆ چین وەک بڕینی خوێنبەری سەرەکی وابوو؛ بۆیە دەستوەردانی پەکین نەک تەنها بۆ ئاشتی، بەڵکو بۆ ڕ رزگارکردنی پیشەسازییەکانی خۆی بوو.

٤- دەستکەوتە ستراتیژییەکانی پەکین لە ڕۆژهەڵاتی نوێ

لە ژێر ئەم بەرژەوەندییە ئابوورییانەدا، چین چەند ئامانجێکی تری پێکاوە:

سەلماندنی هەژموون، چین دەیەوێت بە جیهان بڵێت کە سەردەمی تاک جەمسەریی ئەمریکا کۆتایی هاتووە. ئەگەر ئەمریکا بە فڕۆکەی جەنگی کێشەکان قوڵتر بکاتەوە، چین بە "نەوت و دیپلۆماسی" چارەسەریان دەکات.

پاراستنی پشتێن و ڕێگا، ناوچەی کەنداو و دەریای عەرەب، ناوەندی بەیەکگەیشتنی پڕۆژە زەبەلاحەکانی چینن. هەر ناسەقامگیرییەک لەم ناوچەیە، واتا شکستی وەبەرهێنانە ملیار دۆلارییەکانی پەکین لە بەندەرەکانی پاکستان و ئێران.

کارتێکی گوشار بۆ تایوان، پەکین بەم نێوەندگیرییە نیشانی واشنتۆنی دا کە کلیلی ئارامیی وزەی جیهان لە دەستی ئەودایە، ئەمەش وەک کارتێکی فشار لە دۆسیەکانی تری وەک تایوان و جەنگی تەکنەلۆژیا بەکار دەهێنێت.

ئەنجام
چین توانی بەبێ تەقاندنی یەک فیشەک، سوپای پاسداران ناچار بە پاشەکشە بکات و ئێرانییەکان بەرەو ئیسلام ئاباد بەڕێ بکات. ئەمە وانەیەکی نوێ بوو لە دیپلۆماسیی زەبەلاحەکان کە تێیدا هێزی ئابووری دەتوانێت سەرکەوتنێک بەدەستبهێنێت کە گەورەترین سوپاکانی جیهان نەیانتوانی. پەکین نەوتی خۆی گەڕاندەوە، پێگەی خۆی وەک زلهێزێکی جیهانی جێگیر کرد، و نیشانی دا کە لەمەودوا، ڕێگەی تاران و واشنتۆن لە پەکین ەوە تێدەپەڕێت.