دواین هەواڵ

چاوەڕوانی لە دیمەشقی نوێ خەون و وەهمی دیموکراسیی

‌ئاسۆ عەبدوللەتیف

4 کاتژمێر پێش ئێستا

سەد ساڵی تریش کورد بەم جۆرە سیاسەت بکا دەبێ هەر ئاوا هەڵوەدابێ بەشوێن دەوڵەتەوە، لەڕاستیدا گرفتێکی گەورەیە کورد لە قۆناغی پێش دەوڵەت بوون یان دەوڵەت نەتەوە، ئەوەنە باسی دیموکراسی و مافی مرۆڤ و ئازادیە سیاسی و کەلتوریەکان بکات، ئینجا ئاوا بەو خەستیەو بەو جۆرە ڕۆمانسیەتەوە، یەکێک لە ئەرکەکانی دیموکراسی بنیادنانی دەوڵەتە دەی ئەو دەوڵەتە بۆ کورد هەم خەونەو هەم مۆتەکەیە ئەگەر تۆ هێزو قورساییت نەبوو.

کە دەوڵەتت نەبوو زۆر باسی دیموکراسیەت و وەهمەکانی مەکە، باسی تیۆری دابەشبوون و تێگەیشتن لە هاوکێشە سیاسیەکان و تەکتیک و جوڵەو فرت و فێڵەکان بکە، باسی هێزو لۆبی و سەربازو مەرجەب و تێکۆشانخانەو سەربازگەو گردو قوللەو لۆژیکی تفەنگ بکە، نەک تیۆرەکانی دیموکراسی و فەلسەفەی وشکی پێکەوەژیان و تۆلێرانس، دەوڵەت هەیە ئەسڵەن باوەڕی بەدیموکراسیەت نیەو ئاسوودەترین وڵات و جێگیرترین جێگەوتەو هێزو گەشەی ئابوریی دەوڵەتیانەی هەیە، خۆخەڵەتاندنە بەبێ دیدگاکانی دەوڵەت، باسی پێکەوەیی و ئیمتیازو موچەو ماف و ئارامی ڕۆحی و ئاسایشی نیشتیمانی و شوناسی تاکەکانت بکەیت لەھەر پارچەیەکی کوردستان، بەو جۆرەو بەو میتۆدە هەڵەیە بیربکەیتەوە دەجال فریشتەیی لەگەڵت بدوێ، دەیان جاری دیکە دەمانخەنەوە چاڵی قووڵ و جینۆسایدو قڕمان دەکەنەوەو جیھانیش لە بێدەنگی خۆی ناکەوێت.

ئێستا کوردی ڕۆژاڤا لە چوارچێوەی سوریای نوێدا، هەڵەیە باسی ماف و ئازادیە سیاسیەکان و دیموکراسی بکات و سەقفی داواکاریەکانی بەرزبکاتەوە لەدەوڵەتی مەرکەزیی و بیکاتە پێشمەرجی گفتوگۆ چونکە ڕوونادات، بەبێ بیرکردنەوە لەهێزو قورسایی و پێگەو ئابوری و سیاسەتی سەربەخۆیانەی خۆی هەڵەیە وابیربکاتەوە کە دیمەشق بەهاری بۆ دێنێ بەچۆکا، بۆنمونە ڕەشنوسی دەستوریی سوریاو کابینە تازەکە بۆخۆیانە، واتە بۆ عەرەب و پێکهاتە بچووکەکانی ترە، بۆ کورد نییەو ناشبێ بۆ کوردبێ هەر ئەوەش خاڵی بەهێزی کوردانی ڕۆژاڤا (بارۆس - هەسەدە)یە کە لەهەرێمە خۆسەریەکەی خۆیدا خەریکی خۆی بێ نەک کەسیتر.

بەشێک لە کوردی باشوور لەو موعادەلەیە تێناگات و دەیەوێ ئەحمەد شەرع، فەرشی سوور لە دیمەشقەوە ڕاخات تا کۆبانێ و قامیشلوو حەسەکەو دێرەزورو باغوز، هەرئەیەوێ هێزە تازەکەی دەوڵەت بەدڵی ئەو بجوڵێتەوە، هەرئەڵێ هێزی (هەتەشە -تحریر شام) هێزی کۆنزێرڤاتیڤ و تیرۆرو فەتوادەری دژەکوردو داعش و ئیخوانیزم و داگیرکارین، دەی ئەم میتۆدە کۆتایی پێ بێنن هەڵەیەو ناخوات ئەو جۆرە زمان و بیرکردنەوەیە، ئەوە میتۆدی سەردەمی شۆڕشگێڕیی کلاسیک و ڕۆمانسیەتی کەلامییەو کۆتایی هاتوە، بەڵام ئەوەیان دەبێ کەلە خاکی خۆتەوە باسی هێزو بڕواو چەکەکانت، قەڵاکانت، بیزنس و گازو نەوت و کارەباو پێگەو قوڵاییە ستراتیژیەکانت بکەی نەک لە خاکی ئەویترەوە، بۆیە چاوەڕوانی زۆر مەبن لەنەیار، کوردیش لە عێراق هەمیشە ئەو چاوەڕوانیە زۆرەی هەبوو لەنەیارەکانی لە بەغداد، هەمیشە بەدەستورو دروشمی برایەتی کوردو عەرەب و دیموکراسی سونەو شیعە خەڵەتێنراوە، بڕواننە دیباچەی دەستورەکەی عێراق زۆر بە وردی و جوانی نوسرا لە ٢٠٠٥ بەڵام کام بەندەی جێبەجێ کرا بەتەواوی لەقازانجی کورد؟ دەیان مادەی ژێرپێ خراوەو هێز جوڵێنراوەو کەرامەتی تاکی کورد خراوەتە ژێرپێ لەبەر ئەوەی میتۆدەکانی حکومڕانیی تێکەڵاوکراون، تۆ کە هێزت نەبوو دەستور بپارێزیت ئەو وەرەقەیە هیچ سودی نییەو دیموکراسیش درۆیەکی گەورەیە، کەهێزیشت هەبوو، ئیتر بۆخۆی ئەو هێزە قەڵایەو زامنی پاراستنی بەرژەوەندیە نەتەوەیی و نیشتیمانیەکانی تۆیە لە قەڵەمڕەویی خۆتدا.

ھەڵەی گەورەیە گەر ھێشتا باوەرمان وابێت دەتوانین لەچوارچێوەی نەتەوەی سەردەستدا تەنها بەگفتوگۆو وەرەقەو واژوی دەستوریی بژین، ریفۆرمی نەتەوەی سەردەست و عەقڵیەتی فاشیستانە بە کورد ناکرێ، بۆنمونە کرانەوەو دیموکراسی لە دیمەشق و ئەنکەرەو پێکەوە ژیانی ئاشتیانە لە عێراقدا مەحاڵە.

Copyright © 2020 All Rights Reserved Designed And Developed By AVESTA GROUP