دواین هەواڵ

کایەی سیاسی وەک پەراوێزێک بۆ دەرفەتی ئابووری:

‌جەلیل ئازادیخواز

1 رۆژ پێش ئێستا

خوێندنەوەیەکی ڕەخنەیی

لە بارودۆخی سیاسیی ئێستای هەرێمی کوردستاندا، دەرکەوتنی پێکهاتەیەک بە ناوی "نەوەی نوێ" پرسیارگەلێکی گەورەی لەسەر ئامانج و سروشتی کاری سیاسی دروست کردووە. ئەگەر بە وردی لە ژینگەی دروستبوون و کارەکتەرەکانی ئەم قەوارەیە بڕوانین، دەردەکەوێت کە ئەجێندای سەرەکی، نەک گۆڕانکاریی سیاسیی جددی، بەڵکو "بە بازرگانیکردنی کایەی سیاسی" بووە.
١. سیاسەت وەک ئامرازێکی گوشار (ئاپوورە بۆ ئیمتیاز)
ئەم پێکهاتەیە زیاتر لەوەی پارتێکی سیاسی بێت، وەک ئاپوورەیەکی گوشار کار دەکات. مەبەستی سەرەکی لەم گوشارە، نەک بەدیهێنانی بەرنامەی چاکسازی، بەڵکو بەدەستهێنانی دەرفەتی ئابووری، پشکداریکردن لە بازاڕ، و بەدەستهێنانی ئیمتیازی تایبەتە. ئەمەش ئەو تێگەیشتنە کوردییە دەسەلمێنێت کە دەڵێت: "دز بازاڕی شێواوی دەوێت"؛ واتە، تێکدانی سەقامگیریی سیاسی، باشترین ژینگەیە بۆ ئەو گرووپانەی دەیانەوێت لەناو ئاڵۆزییەکاندا کەڵەکەبوونی سەرمایە بکەن.

٢. بەربەست لە بەردەم ئۆپۆزیسیۆنی بابەتی
یەکێک لە مەترسیدارترین ڕۆڵەکانی ئەم جۆرە سازانە، "نیشانە پێچەوانەکەیە". بەو مانایەی کە ئەم پێکهاتەیە بووەتە ڕێگرێک لە بەردەم دروستبوونی ئۆپۆزیسیۆنێکی سیاسیی ڕاستەقینە، بابەتی و کاریگەر. بە بەکارھێنانی میدیا و بەستێنە ئابوورییەکان، ئەوان فەزای گشتییان شێواندووە، بەجۆرێک کە دەنگە ناڕازییە ڕاستەقینەکان لەناو ئەو ژاوەژاوە سیاسییەدا ون دەبن.

٣. نەبوونی دیدگای سیاسی
لێکدانەوەی کردە و ڕەفتارەکانی ئەم قەوارەیە دەری دەخات کە هیچ تێگەیشتنێکی قوڵی سیاسییان نییە. ئەوان نەک هەر لە پێشینە مێژوویی و هەستیارییەکانی کایەی سیاسیی هەرێم نەگەیشتوون، بەڵکو ئامادەش نین بۆ داهاتوو پلانێکی سیاسیی تەندروست دابڕێژن. هەموو جوڵەکانیان لە چوارچێوەی "ئاشوفتەیی بازاڕی سیاسی" دەخولێتەوە، نەک بنیادنانی دەوڵەت یان چاکسازیی دامەزراوەیی.

بە کورتی، ئەوەی لە کایەی سیاسیی هەرێمدا دەبینرێت، تەنها ململانێی نێوان دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆن نییە، بەڵکو ململانێیەکە لە نێوان "سیاسەتی بەرپرسیارانە" و "باندی ئابووریی" کە بە ناوی سیاسەتەوە دەیهەوێت دەست بەسەر فەزای گشتی و دەرفەتە ئابوورییەکاندا بگرێت. ئەم پێکهاتەیە بەشێکە لەو دۆخە نەخوازراوەی کە دۆخی سیاسیی هەرێمی کوردستانی بەرەو ئاڵۆزییەکی بێ ئاسۆ بردووە.
لە ڕاستیدا و لە دۆخی ئێستای هەرێمی کوردستاندا، کایەی سیاسی تووشی جۆرێک لە "شێواندن" بووە، کە تێیدا سیاسەت لە ئەخلاقی گشتی و بەرنامەی نیشتمانی داماڵدراوە و بۆتە گۆڕەپانی ململانێی بەرژەوەندییە تایبەتەکان. لەم نێوەندەدا، دەرکەوتنی پێکهاتەیەک بە ناوی "نەوەی نوێ"، دیاردەیەکە کە لە دایکبوونی و گەشەکردنی، نەک لەسەر بنەمای ئایدۆلۆژیا یان ستراتیژییەکی سیاسیی ڕوون، بەڵکو لەسەر بنەمای هەلومەرجی شێواوی قۆناغێکی پڕ لە ناکۆکیی نێوان هێزە دەسەڵاتدارەکان دامەزراوە.
فەزا و چۆنیەتی دروستبوونی "نەوەی نوێ"
نەوەی نوێ لە فەزایەکی "بێسەروبەر"دا لەدایک بوو. لە کاتێکدا ناکۆکییەکانی نێوان هێزە سەرەکییەکان (یەکێتی و پارتی) گەیشتبووە لوتکە و متمانەی خەڵک بە دامەزراوەکان لاواز ببوو، بۆشاییەک دروست بوو. ئەم پێکهاتەیە وەک دەرفەتخوازێک هاتە ناو ئەو بۆشاییەوە. ئەوان بە بەکارهێنانی دروشمی ڕادیکاڵ و پۆپۆلیستی، توانییان سۆزی توێژێکی توڕەی کۆمەڵگە ڕابکێشن، بەبێ ئەوەی خاوەنی پڕۆژەیەکی بنیاتنەر بن. ئەگەر بە وردی لە ژینگەی دروستبوون و کارەکتەرەکانی ئەم قەوارەیە بڕوانین، دەردەکەوێت کە ئەجێندای سەرەکی، نەک گۆڕانکاریی سیاسیی جددی، بەڵکو "بە بازرگانیکردنی کایەی سیاسی" بووە.
دۆخەی هەنووكەی هەرێم هەمان دۆخی شێواوی سیاسی دروستبوونی نەوەی نوێ،بەئیزافەی ئەم ڕاستیەكە هەنووكە نەوەی نوێ كایەی بەرژەوەندی بارزگانێ چاك فێربووەو بەغاش داڵدەدەری تەواو و هەمە لایەنەیەتی

Copyright © 2020 All Rights Reserved Designed And Developed By AVESTA GROUP