لە نێو ئەو هەڵچوونە سیاسی و سەربازییەدا کەیەخەی ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاستی گرتۆتەوە، هەڕەشەیەکی مەترسیدار سەریهەڵداوە کە داوای لەناوبردنی ئێران وەک دەوڵەت و گەڕانەوەی بۆ “سەردەمی بەردین” دەکات. ئەم هەڕەشەیە پەیوەستە بە لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپەوە.
ناتوانرێت گەڵاڵەیەکی لەو جۆرە تەنیا بە هەڵوێستێکی سیاسی تێپەڕبوو هەژمار بکرێت؛ بەڵکو نوێنەرایەتی ڕەوتێک دەکات کە سنووری ململانێی نەریتی تێدەپەڕێنێت، دەکەوێتە چوارچێوەی سزای بەکۆمەڵ کە تەواوی نەتەوەیەک دەکاتە ئامانج، لەگەڵ هەموو خەڵک و دامەزراوەکانیدا.
بەپێی بنەماکانی یاسای مرۆیی نێودەوڵەتی، داوای لەناوبردن یان بەئامانجکردنی ژێرخانەکان تاوانی جەنگ پێکدەهێنێت، چونکە کاریگەرییەکانی لە حکومەتەکان زیاتر درێژدەبێتەوە و هاوڵاتیانی مەدەنی بێتاوان دەگرێتەوە!!
بەڵام بچووککردنەوەی ئەم تاوانە بۆ یەک لایەنی دەرەکی، وەک دۆناڵد ترەمپ یان بنیامین ناتانیاهۆ، وێنەیەکی ناتەواو دەخاتە ڕوو. بەرپرسیارێتی ئەخلاقی و سیاسی تەنها لە ئەستۆی ئەو کەسانەدا نییە کە هەڕەشەی لەناوچوون دەکەن، بەڵکو لایەنە ناوخۆییەکانیش دەگرێتەوە کە بەشدارییان لە ئاڵۆزکردن و پەرەسەندنی قەیرانەکەدا کردووە. لێرەدا ڕۆڵی دامودەزگاکانی وەک سپای پاسدارانی ئێران و میلیشیای بەسیج دەبینرێت کە کاریگەرییەکی بەرچاویان لەسەر داڕشتنی سیاسەتی ناوچەیی و سەربازی ئێران هەبووە!!
ئەو سیاسەتانەی ئەم هێزانە پەسەندیان کرد، لەگەڵ مەیلی هەندێک لە بڕیاردەرانی پەیوەست بە ئایدۆلۆژیای "پاراستنی فەقیهی ئیسلامی" (ویلایەتی فەقیھ)، بووەتە هۆی زیادبوونی گرژییەکان لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و قووڵبوونەوەی گۆشەگیریی ئێران. لە کاتێکدا ئەمە بە هیچ شێوەیەک پاساو بۆ بانگەوازەکانی لەناوبردنی دەوڵەت نادات، بەڵام ئەوە نیشان دەدات کە قەیرانەکە دەرئەنجامی یەک فاکتەری نییە، بەڵکو بەرهەمی یارییەکی ئاڵۆزی نێوان سیاسەتە ناوخۆیی و دەرەکییەکانە!!
بۆیە دەبێتە هەڵەیەکی ئەخلاقی گەوورە کە دۆخەکە سادە بکەینەوە بۆ وێنەیەکی لایەنێکی ستەملێکراو و لایەنێکی ستەمکار. بەرگریکردن لە لایەنێک لە کاتێکدا چاوپۆشی لە کردەوەکانی ئەوی دیکە دەکات، خزمەت بە ڕاستی ناکات؛ بەڵکو دەبێتە هۆی دووبەرەکی و ڕێگری دەکات لە تێگەیشتنێکی قووڵ لە قەیرانەکە. لە هەموو حاڵەتەکاندا ئەوە خەڵکە قورسترین باج دەدەن، جا بەهۆی بڕیاری شەڕانگێزی دەرەکی بێت یان سیاسەتی نابەرپرسانەی ناوخۆ.
جگە لەوەش، تێکدانی ژێرخانی وڵاتێک نابێتە هۆی چاکسازی و گۆڕانکاری ئەرێنی، بەڵکو دەرگا بەڕووی ئاژاوەگێڕی درێژخایەن و داڕمانی ئابووری و قەیرانی مرۆیی دەکاتەوە کە دەتوانێت ساڵانێک بەردەوام بێت. چەندین ئەزموون سەلماندوویانە کە لاوازبوونی ڕیشەیی دەوڵەتەکان سەقامگیری ناهێنێتە ئاراوە، بەڵکو بۆشایییەکی مەترسیدار دروست دەکات کە ئازاری مەدەنییەکان زیاتر دەکات و هەڕەشە لە ئاسایشی ناوچەکەش دەکات!!
هەڵوێستێکی ئەخلاقی دروست پێویستی بە ڕەتکردنەوەی هەموو جۆرەکانی بەئامانجکردنی بێ جیاوازی دەوڵەت و گەلان هەیە، لە هەمان کاتدا ڕژێمەکان لە بەرپرسیارێتی خۆیان بێبەری نەکەن. ناتوانرێت هەڕەشە دەرەکییەکان ئیدانە بکرێت لەکاتێکدا چاوپۆشی لەو سیاسەتە ناوخۆییانە بکرێت کە سووتەمەنی ململانێیەکەیان داوە، هەروەها ناتوانرێت هۆکارە ناوخۆییەکان بە تەواوی تاوانبار بکرێن لەکاتێکدا دەستدرێژی دەرەکی ڕەوایە!
لە کۆتاییدا گرنگترین ڕاستی دەمێنێتەوە کە دادپەروەری بە شێوەیەکی هەڵبژێردراو بەدەست ناهێنرێت، بەڵکو لە ڕێگەی ڕوانگەیەکی هاوسەنگەوە بەدیدێت کە دان بە هەموو لایەنەکانی قەیرانەکەدا بنێت. چاوپۆشیکردن لە لایەنێکی کێشەکە، یان بەرگریکردن لە تەنها لایەنێک، تەنها هەڵەیەکی شیکاری نییە، بەڵکو هەڵەیەکی ئەخلاقی و سیاسی گەوورەیە کە بەشدارە لە درێژکردنەوەی ململانێکان لەبری کۆتاییهێنان بەو ململانێیە!