دواین هەواڵ

گەرووی هورمز چییە و بۆچی ئەوەندە گرنگە بۆ نەوت؟

‌دانا نەقی

پێش 4 هەفتە


گەرووەکە لە نێوان عومان و ئێراندایە و کەنداو لە باکووری ئەو گەروەیە بە کەنداوی عومان لە باشوور و دەریای عەرەبی لەودیوەوە بەیەکەوە دەبەستێتەوە.

نزیکەی یەک لەسەر پێنجی کۆی بەکارهێنانی نەوتی جیهان بەو گەرووەدا تێدەپەڕێت.
داتاکانی کۆمپانیای شیکاری ڤۆرتێکسا دەریدەخەن کە لە ساڵی ڕابردوودا بە تێکڕا ڕۆژانە زیاتر لە ٢٠ ملیۆن بەرمیل نەوتی خاو و کۆندێنسێت و سووتەمەنی بەو گەرووەدا تێپەڕیوە.
وڵاتانی ئەندامی ئۆپێک، وڵاتانی سعودیە، ئێران، ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی، کوەیت و عێراق زۆربەی نەوتی خاویان لە ڕێگەی گەرووەکەوە هەناردە دەکەن و بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ ئاسیا هەناردە دەکەن.

قەتەر کە لە گەورەترین هەناردەکاری گازی سروشتی شل لە جیهاندایە، نزیکەی هەموو LNG ی خۆی لە ڕێگەی گەرووەکەوە دەنێرێت.
هەریەک لە ئیمارات و سعودیە هەوڵیان داوە ڕێگەی دیکە بدۆزنەوە بۆ تێپەڕاندنی گەرووەکە. ئیدارەی زانیاری وزەی ئەمریکا لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ڕابردوودا ڕایگەیاندبوو، نزیکەی 2.6 ملیۆن بەرمیل لە ڕۆژێکدا توانای بەکارنەهێنراو لە بۆرییەکانی ئێستای ئیمارات و سعودیە بەردەستە بۆ تێپەڕاندنی هورمز.
بەلەمی پێنجەمی ئەمریکا کە بنکەکەی لە بەحرەین، ئەرکی پاراستنی کەشتییە بازرگانییەکانی ناوچەکەی پێسپێردراوە.

مێژووی گرژییەکان

لە ساڵی ١٩٧٣ بەرهەمهێنەرانی عەرەبی بە سەرۆکایەتی سعودیە، لە شەڕی لەگەڵ میسردا، گەمارۆی نەوتیان لە لایەنگرانی ڕۆژئاوای ئیسرائیل دا.
لە کاتێکدا وڵاتانی ڕۆژئاوایی لەو کاتەدا کڕیاری سەرەکی نەوتی خاوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بوون، لە ئێستادا ئاسیا کڕیاری سەرەکی نەوتی خاوی ئۆپێکە، ئێستا ئەمریکا بەرهەمهێنەر و هەناردەکاری سەرەکییە.
لە ماوەی شەڕی ئێران و عێراق لە ساڵانی 1980-1988، هەردوولا هەوڵیان دا هەناردەی یەکتر پەکبخەن لە شەڕی تانکەرەکاندا.

لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٢ ئێران هەڕەشەی ڕێگریکردن لە گەرووەکەی کرد وەک تۆڵەسەندنەوەیەک لە سزاکانی ئەمریکا و ئەوروپا. لە مانگی ئایاری 2019، چوار کەشتی - لەنێویاندا دوو کەشتی نەوتهەڵگری سعودیە - لە کەناراوەکانی ئیمارات، لە دەرەوەی گەرووی هورمز هێرشیان کرایە سەر.
سێ کەشتی کە دوو کەشتی ساڵی ٢٠٢٣ و یەکێکیان لە ساڵی ٢٠٢٤ لەلایەن ئێرانەوە لە نزیک یان لە گەرووەکەدا دەستی بەسەردا گیراوە. بەشێک لەو دەستبەسەرداگرتنانە دوای دەستبەسەرداگرتنی تانکەرەکانی پەیوەست بە ئێران لەلایەن ئەمریکاوە هات.
ساڵی ڕابردوو ئێران بیری لە داخستنی گەرووەکە کردەوە دوای هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی.

Copyright © 2020 All Rights Reserved Designed And Developed By AVESTA GROUP