هەرێم نیوز
لە کاتێکدا هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی نێوان ئەمریکا و ئێران بەردەوامن، تاران جارێکی دیکە جەخت لەسەر مەرجەکانی بۆ دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکان دەکاتەوە و ڕایدەگەیەنێت تا واشنتن هەنگاوی کرداری بۆ جێبەجێکردنی مەرجە حەوت خاڵییەکە هەڵنەگرێت، ئامادە نییە بچێتە سەر مێزی دانوستان.
سەرچاوەیەکی ئەمنیی باڵای ئێران بە میدیای فەرمیی ئەو وڵاتەی ڕاگەیاندووە کە تاران پێش ئەوەی گفتوگۆ لەگەڵ واشنتن دەستپێبکات، چاوەڕێی هەنگاوی کرداری ئەمریکایە بۆ وەڵامدانەوەی مەرجە حەوت خاڵییەکە؛ ئەو مەرجانەی لە چوارچێوەی ڕێککەوتنێکی کاتی لە مانگی حوزەیرانی ڕابردوودا دیاریکراون.
لە هەمان کاتدا، سەرۆککۆماری ئێران، مەسعود پزیشکیان، ئاماژەی بەوە کردووە کە ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامی، موجتەبا خامنەیی، ڕێنمایی بۆ کۆتاییهێنان بە دۆخی «نە جەنگ و نە ئاشتی» داوە.
ئەو جەختی کردووەتەوە کە ئێران ئامادەی دیپلۆماسی و گفتوگۆیە، بەڵام بەرامبەر بە زۆر و فشار ملکەچ نابێت.
پزیشکیان گوتوویەتی تاران دەتوانێت بە پاراستنی شکۆ و مافەکانی خۆی، لە ڕێگەی گفتوگۆوە چارەسەری کێشەکان بکات و ئەگەر بتوانرێت لە ڕێگەی دانوستانەوە مافەکانی ئێران دابین بکرێن، پێویست ناکات بچێتە ناو جەنگەوە.
لە بەرامبەردا، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، مارکۆ ڕوبیۆ، داواکارییەکانی ئێرانی بە «نەگونجاو و سەیر و نامعقول» وەسف کردووە و گوتوویەتی تا ئێستا پێشکەوتنێکی ئەوتۆ لە گفتوگۆکاندا بەدی ناکرێت و چاوەڕوانی ڕێککەوتنێکی نزیک ناکات.
هەڕەشەکانی تەنگەی هۆرمز و پێکدادانە دەریاییەکان:
لە پەیوەندی بە دۆخی تەنگەی هۆرمزەوە، ئیسماعیل بەقایی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ڕایگەیاندووە کە تاران کۆنترۆڵی ئەو کەشتییانە دەکات کە بە ڕێڕەوی نا-سەلامەتدا دەڕۆن، و جەختی کردووەتەوە کە کەشتییەکان بۆ تێپەڕین لە تەنگەکە دەبێت لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکانی ئێران هاوئاهەنگی بکەن.
بەقایی هەروەها گوتوویەتی ئێران درۆنەکانی دوژمن دەخاتە خوارەوە و ئەمە بەشێکە لە بەرگری لە خاکی وڵاتەکەی و هۆشداریشی داوە کە بەردەوامبوونی هەنگاوەکانی ئەمریکا، ڕێگە لە گەڕانەوەی ئارامی بۆ ئەو ڕێڕەوە ئاوییە دەگرێت.
لە لایەکی دیکەوە، سەرچاوە فەرمییە ئێرانییەکان لەبارەی تەقینەوەیەک لە دوورگەی قەشم لە نزیک دەروازەی تەنگەی هۆرمزەوە هەواڵیان بڵاوکردووەتەوە. هەروەها بەرپرسیارێکی دەریاییی سوپای پاسداران ڕایگەیاندووە سیستەمەکانی پشتگیریی ڕێنیشاندانی کەشتییەکان لە باشووری تەنگەکە لەناوبراون. سوپای ئێرانیش ڕایگەیاندووە کە کەشتییەکی نەوتیی سەرپێچی‌کار لە ڕۆژهەڵاتی تەنگەی هۆرمز دوای پێکدادانی بە مینێکی دەریایی ئاگری گرتووە؛ بەڵام وردەکارییە سەربەخۆکان لەبارەی ئەم ڕووداوەوە ڕوون نەکراونەتەوە.
جووڵەی قەتەر، عێراق و وڵاتانی جیهان بۆ ناوبژیوانی:
لە چوارچێوەی هەوڵە دیپلۆماسییەکاندا، بڕیارە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لەگەڵ شێخ محەممەد بن عەبدولڕەحمان ئالی سانی، سەرۆکوەزیران و وەزیری دەرەوەی قەتەر، لە واشنتن کۆببێتەوە. قەتەر لە ماوەی ڕابردوودا ڕۆڵێکی گرنگی لە ناوبژیوانیی نێوان واشنتن و تاراندا بینیوە.
هەروەها، جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکاش، لەگەڵ سەرۆکوەزیرانی قەتەر کۆدەبێتەوە.
لە هەمان کاتدا، عێراقیش هەوڵەکانی بۆ کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکان چڕتر کردووەتەوە؛ عەلی زەیدی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، سەردانی تارانی کردووە و لەگەڵ محەممەدباقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، کۆبووەتەوە بۆ تاوتوێکردنی پلانە پێشنیارکراوەکانی تاران. بەغدا پێشنیاری دامەزراندنی لیژنەیەکی هاوبەشی وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ناوچەکەی خستووەتەڕوو بۆ سەردانکردنی تاران و واشنتن.
لە هەوڵە نێودەوڵەتییەکاندا، چای جون، نوێنەری تایبەتی چین بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە سەردانێکدا بۆ ئێران لەگەڵ عەلی باقری کۆبووەتەوە و وەزارەتی دەرەوەی چین جەختی لەوە کردووەتەوە کە ململانێ بە هێز چارەسەر نابێت. لە لایەکی ترەوە، وەزیرانی دەرەوەی عەرەبستان و عومان لە تەلەفۆنێکدا پێویستیی پاراستنی ئاسایشی دەریاییان تاوتوێ کردووە.
لە کۆتاییدا، سەرەڕای ئەوەی ترەمپ بە پێی ڕاپۆرتی سی ئێن ئێن ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەگەری هێرشێکی نوێی ئەمریکا بۆ سەر ئێران زۆر کەمە ئەگەر گفتوگۆکان بە پێشکەوتن بەردەوام بن، هێشتا هیچ نیشانەیەکی ڕوون بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی کۆتایی لە نێوان هەردوو وڵاتدا بەدی ناکرێت و داهاتووی جەنگەکە بەستراوەتەوە بە ئامادەییی واشنتن بۆ وەڵامدانەوەی مەرجەکانی تارانەوە.