هەرێم نیوز
وەزارەتی کارەبای حکوومەتی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، ٣٠٪ی ئەو هاوبەشانەی پڕۆژەی "ڕووناکی" کە قەرزی پێشووتر لەسەریان ماوە، قەرزەکەیان خراوەتە سەر قیستی درێژخایەنی تاوەکو ٢٤ مانگی، بۆ ئەوەی باری دارایییان سووک بکرێت.
تایبەتمەندی و ڕێکارەکانی قیستەکان
ئەمڕۆ یەکشەممە، ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦، وەزارەتی کارەبا (GOV.KRD) ئاشکرای کرد، بە مەبەستی کارئاسانی بۆ هاووڵاتییان سنوورێک بۆ زۆرترین و کەمترین قیستی مانگانە دیاری کراوە. ئەم هەنگاوە وەک میکانیزمی دووەم دێت دوای کۆتاییهاتنی دەرفەتی داشکاندنەکە، کە تیایدا ١ ملیۆن هاوبەش سوودمەند بوون و بڕی ٤٠٠ میلیارد دینار لێخۆشبوون لە قەرزی پێش ڕووناکی ئەنجام دراوە.
یەکەم قیست دەخرێتە سەر پسوولەی داهاتووی هاوبەشان کە لەم مانگەدا دەردەچێت. بەپێی ڕێنمایییەکان، پسوولەی مانگانە هەردوو بڕی بەکاربردنی ڕووناکی و قیستی مانگانە لەخۆ دەگرێت و دەبێت هەردووکیان پێکەوە لە ماوەی ٥٠ ڕۆژی پارەدان لە ڕۆژی دەرچوونی پسوولەکەوە بدرێن.
ئامار و پۆلێنکردنی قەرزدارانی پڕۆژەی ڕووناکی
زیاتر لە ٥٠٠ هەزار هاوبەشی ڕووناکی قەرزی پێشوویان لەسەر ماوە و خراونەتە سەر سیستەمی قیست. لەو ژمارەیەش ٩٠ هەزار هاوبەش قەرزەکەیان لە ٥ هەزار دینار کەمترە کە دوای پارەدانی یەکەم قیست، قەرزەکەیان بە تەواوی لەسەر دەسرێتەوە.
دابەشبوونی هاوبەشە قەرزدارەکان بەپێی پۆلەکان بەم شێوەیەی خوارەوەیە:
-ماڵان: ٤١٢ هەزار و ٧٠٨ هاوبەش قەرزیان لەسەر ماوە، کە نیوەیان قەرزەکەیان کەمترە لە ١٥٢ هەزار دینار.
- کشتوکاڵی: ١٤ هەزار و ٧٦٨ هاوبەش قەرزیان لەسەر ماوە، کە نیوەیان قەرزەکەیان کەمترە لە ١٩٧ هەزار دینار.
-بازرگانیی بچووک (پێوەری ١ و ٣ ڕەوگە): ٩٦ هەزار و ٥٩٢ هاوبەش قەرزیان لەسەر ماوە، کە نیوەیان قەرزەکەیان کەمترە لە ٣٢٥ هەزار دینار.
-بازرگانیی گەورە و پیشەسازی (پێوەری CT): ٢ هەزار و ٨٩٥ هاوبەش قەرزیان لەسەر ماوە، کە نیوەیان قەرزەکەیان کەمترە لە ٧ ملیۆن و ٤٦٢ هەزار دینار.
پلانی قیستەکان و سنووری مانگانە
بۆ کارئاسانیی هاوبەشان، وەزارەت بڕ و ماوەی قیستەکانی بەم شێوەیە دیاری کردووە:
- پۆلی ماڵان و کشتوکاڵی: ماوەی قیستەکە تاوەکو ٢٤ مانگ دەبێت. کەمترین سنووری قیستی مانگانە ٢٠ هەزار دینارە و بەرزترین سنووریش ١٠٠ هەزار دینار دەبێت.
-پۆلی بازرگانیی بچووک: ماوەی قیستەکە تاوەکو ١٢ مانگ دەبێت. کەمترین سنووری قیستی مانگانە ٢٠ هەزار دینارە و بەرزترین سنووریش ۲۰۰ هەزار دینار دەبێت.
- پۆلی بازرگانیی گەورە و پیشەسازی: ماوەی قیستەکە تاوەکو ٦ مانگ دەبێت. کەمترین سنووری قیستی مانگانە ۲۰۰ هەزار دینارە و هیچ سنوورێکی بەرزترین قیست بۆی دانەنراوە.
ڕوونیش کراوەتەوە، ئەگەر قەرزەکە لە ماوەی دەستنیشانکراوی مانگەکاندا تەواو نەبوو بەهۆی سقف و سنووری بەرزترین قیستی مانگانە، ئەوا ماوەی قیستەکە خۆکارانە درێژتر دەکرێتەوە و دەچێتە مانگەکانی دواتر.