هەرێم نیوز

پێشەکی: موجتەبا خامنەیی کێیە؟
موجتەبا خامنەیی (لەدایکبووی ١٩٦٩)، کوڕی دووەمی عەلی خامنەیی، ڕێبەری پێشووی کۆماری ئیسلامی ئێرانە. ئەو بۆ ماوەی پتر لە دوو دەیە وەک "پیاوی پشت پەردەکان" و یەکێک لە کاریگەرترین کەسایەتییەکانی ناو نووسینگەی ڕێبەرایەتی (بەیتی ڕێبەری) ناسرابوو. موجتەبا کە ئێستا تەمەنی ٥٦ ساڵە، خاوەنی پەیوەندییەکی توندوتۆڵە لەگەڵ دامەزراوە ئەمنی و سەربازییەکان، بەتایبەت سوپای پاسداران و ڕێکخراوی هەواڵگریی بەسیج. هەرچەندە پێشتر وەک کەسایەتییەکی ئایینی "کۆنەپەرستی توندڕەو" وێنا دەکرا، بەڵام هەڵبژاردنی وەک جێنشینی باوکی، ئێران دەخاتە قۆناغێکی نوێی مێژووییەوە کە تێیدا بۆ یەکەمجار دوای شۆڕشی ١٩٧٩، سیستەمی "ویلایەتی فەقیهـ" بەرەو جۆرێک لە "حوکمی بۆماوەیی" هەنگاو دەنێت.

هەڵبژاردن لە ژێر ئاگردا: کۆتایی سەردەمی عەلی خامنەیی
دوای کوژرانی عەلی خامنەیی لە ٢٨ی شوبات لە ئەنجامی هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل، مەجلیسی کارناسانی ئێران لە بڕیارێکی خێرادا موجتەبا خامنەیی وەک ڕێبەری نوێ دەستنیشان کرد. ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە کە وڵاتەکە لە لێواری جەنگێکی سەرتاسەریدایە و چەندین ئەندامی خێزانی موجتەبا، لەوانە هاوسەر و دایکی، لە هەمان هێرشەکاندا گیانیان لەدەستداوە.
مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، ئەم هەڵبژاردنەی بە هەنگاوێک بۆ "پتەوکردنی یەکڕیزی نیشتمانی" ناو برد، بەڵام لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و ناوخۆیی، پاردۆکسێکی گەورە دروست بووە.

ئالەنگاریەکانی ترەمپ: "ڕەزامەندی ئێمەی دەوێت"
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، بە توندی دژی ئەم گۆڕانکارییە وەستاوەتەوە. ترەمپ لە لێدوانێکدا بۆ فۆکس نیوز ڕایگەیاند: "من دڵخۆش نیم بە هەڵبژاردنی موجتەبا وەک سەرکردەی نوێ."

ترەمپ کە پێشتر موجتەبای بە "کەسایەتییەکی لاواز" وەسف کردبوو، هۆشدارییەکی توندی ئاراستەی تاران کرد و وتی: "ئەگەر ڕەزامەندی ئێمە وەرنەگرێت، ئەوا بۆ ماوەیەکی زۆر لە پۆستەکەیدا نابێت." ئەم لێدوانانە ئاماژەن بۆ ئەوەی واشنتۆن ڕەنگە دان بە شەرعییەتی ڕێبەری نوێدا نەنێت و فشارەکان بۆ گۆڕینی ڕژێم توندتر بکاتەوە.

شەقامی ئێران؛ دروشمی "مەرگ بۆ موجتەبا"
لە ناوخۆی ئێرانیشدا، کاردانەوەکان نەرێنی بوون. گرتە ڤیدیۆییە بڵاوکراوەکان لە تاران نیشانی دەدەن کە سەرەڕای کەشی ئەمنی توند، دروشمی دژە خامنەیی و "مەرگ بۆ موجتەبا" لە شەواندا دەبیسترێت. ئاژانسی فرانس پرێس ڕاستی ڤیدیۆیەکی ١٧ چرکەیی پشتڕاست کردووەتەوە کە تێیدا دەنگی ناڕەزایەتی ژنان دەبیسترێت، ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە موجتەبا نەک هەر لە دەرەوە، بەڵکو لە ناوخۆشدا ڕووبەڕووی قەیرانی شەرعییەت بووەتەوە.

ستراتیژی "مشتە کۆڵەی ئاسنین"
شرۆڤەکارانی سیاسی وەک پۆڵ سالم، توێژەری پەیمانگای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پێیان وایە موجتەبا خامنەیی کەسایەتییەک نییە بۆ دیپلۆماسی و ڕێککەوتن دروست بووبێت. بەڵکو پێشبینی دەکرێت ئەو پەنا بۆ دوو هەنگاوی سەرەکی ببات:
1. فراوانکردنی دەسەڵاتی سوپای پاسداران: بۆ کۆنترۆڵکردنی هەر یاخیبوونێکی ناوخۆیی.
2. سەرکوتکردنی توندی ئۆپۆزسیۆن: وەک پەیامێک بۆ نیشاندانی هێز لە بەرامبەر هەڕەشەکانی ئیسرائیل و ئەمریکا.
بەرپرسێکی ناوچەیی بە ئاژانسی ڕۆیتەرزی ڕاگەیاندووە: "جیهان بیری سەردەمی باوکی دەکات، موجتەبا هیچ ڕێگەیەکی دیكه‌ نابێت جگە لە نیشاندانی مشتێکی ئاسنین."

پاشخانی مێژوویی و دەستووری
سیستەمی حوکمڕانی لە ئێران لە دوای ١٩٧٩ لەسەر بنەمای "ڤیلایەتی فەقیهـ" دامزراوە، کە تێیدا ڕێبەری باڵا قسەی کۆتایی لە هەموو کاروباری دەوڵەت، سوپا و سیاسەتی دەرەوەدا هەیە. بەپێی دەستوور، دەبێت ڕێبەر لەلایەن "مەجلیسی کارناسان"ەوە هەڵبژێردرێت کە ٩٠ پیاوی ئایینی لەخۆدەگرێت.
هەڵبژاردنی موجتەبا لە کاتێکدایە کە ئیسرائیل هەڕەشەی تیرۆرکردنی هەر جێنشینێکی خامنەیی کردووە، ئەمەش وادەکات داهاتووی سیاسی موجتەبا لە نێوان "تۆڵەسەندنەوەی خێزانی" و "مانەوەی ڕژێم"دا، لەسەر تەنافێکی باریک بێت.

ئەنجام:
ئێران لە ژێر سێبەری موجتەبا خامنەییدا بەرەو قۆناغێکی نادیار هەنگاو دەنێت. پیاوێک کە هەم ڕابردووی خێزانی و هەم فشاری نێودەوڵەتی بەرەو ڕووبەڕووبوونەوەی زیاتری دەبەن، نەک ئاشتی.