زمان كاتێك دەتوانێ ماڵی بوون بێت ،كە بتوانێ ئازادی
وسەربەستی لەكۆی خۆی دا بەرجەستەكاتەوە. زمان ڕاستە دەتوانی تا ئاستێ بەرگری لەتووانەوەی نەتەوە و كولتوور بكات ،بەڵام ئەگەر نەتوانێ مرۆڤی نوێ خەلق كات و زامنی چەمكەكانی سەربەستی و ئازادی نەكات، زۆرجار جۆرە میكانیزمێكە بۆ چەوسانەوە .لەزەق ترین دیكتاتۆریەكانی جهاندا دەقی ئەدەبی و هونەری لەزماندا دەخولقێت و خولقاوە ،بەڵام هێشتا ئازادی وەك چەمكێك ،كە تاك و كۆ پەیڕەوی بكات
نەڕسكاوەی یا بەنەقسكراویی و جۆرە هەتككردنێك هەیە .زمانی كوردیی لای هەموو نووسەرو بەرهەمهێنەری دەق ،تا هەنووكەش نەیتوانیوە تاكی تازەی كورد بخولقئنێ، تاكێ كە خۆی بە ئازادی و سەربەستیەوە پێناسەو بەرجەستەبكاتەوە .ڕاستە لە زمانی كوردیدا زۆر دەقی تكنیكی گرنگ ،پڕلەسۆزی مرۆڤانەو خۆشەویستی، لاوانەوەی ئازادی و چەمەری بۆ سەربەستی و ئازادی خولقاوە . ڕەنگە بێ بەش نەبین لە شاكاری مەزنی ڕۆمانسی و ڕیالیزم، گێڕانەوەی جادویی و. بەڵام هێشتا نەی توانیوە ئەومرۆڤە تازەیە خەلق كات،كە ڕەها ئازادی و سەربەستی خۆی بناسێت و بەم دووچەمكەوە خۆی پێناسەبكات .زۆر زمان گەشەی كردووەو جوگرافیای خوێنەر و جیهانی وشەكانی خۆی فراوان كردووە ، وەك زمانی فارسی بەڵام تا ئێستاش نەیتوانییوە ئەوتا كە تازەیە خەلق كات ،كەلە ژیانی كۆمەڵایەتی وتاكی خۆیدا خۆی بە ئازادی و سەربەستیەوە بەرجەستەو پێناسەكاتەوە ،بەو ئاستە لە وشیاری گەشتبێ كە بزانی نەقسی ئازادی و سەربەستی ئەویتر نەقسی ئەم دووچەمكەیە لە بوونی خۆیاندا .
بۆیە تاهەنووكەش زمانی فارسی زمانی دیكتاتۆریە و لێدانە لە ئازادی لە زۆر كات و شوێندا.
ڕاستە زمانی كوردی هەڵپەی زەوتی ئەو دوو چەكەمەی لەوی دی نەبووە ،وەك عەرەب و فارس و تورك بەڵام نەشی توانیوە بەمانا ڕاستەقینەكەی خۆی ببێتە ماڵی بوونی مرۆڤی سەربەست و ئازاد. وەك زمانە زیندووەكانی جیهانی سەردەم. كە بەواقع توانیویانە ببنەزمانە بە فۆرمی ڕزگاریی. مرۆڤێ كە دوو چەمكی سەربەستی وئازادی بێ نەقس و وەك وێژەمان پێناسەكات، بەجیالە هەمووجیاوازیەكانی تر .لە زمانی كوردیدا بێگومان هەندێك دەق دەتوانن بن یا هەن ،كە لەم ئاستە دەرچووبن وەك (مەم وزین )
زمان دەبێ مووتوربەی سەربەستی و ئازادی لە بوونی خۆیدا بكات ،بۆخەلقی ئەو مرۆڤە تازەیە.
جەلیل ئازادیخواز