حەوت ساڵ دوای کۆبوونەوەیەکی هاوشێوە لە ئاسیای ناوەڕاستدا، ڕووسیا و چین جارێکی تر لووتکەی ڕێکخراوی هاوکاری شەنگەهایان (SCO) بەکارهینا بۆ پەرەپێدان بەوەی کە خۆیان وەسفی دەکەن وەک تابلۆیەکی نوێی جیهانی فرەجەمسەر. لە شاری بیشکێک لە قیرغیزستان، سەرکردەی زیاتر لە ٢٠ وڵات جەختیان لەوە کردەوە کە دەبێت بەڕێوەبردنی جیهانی لە سیستەمە ئەمریکییەکەی دوای جەنگی سارد دوور بکەوێتەوە.

دیمەنی جیۆپۆلۆلیکی لە دوای دوایین لووتکەی ڕێکخراوی هاوکاری شەنگەهای لە بیشکێک لە ساڵی ٢٠١٩ گۆڕانکاری گەورەی بەخۆوە بینیوە. ڕووسیا لە ساڵی ٢٠٢٢دا هێرشی سەربازی گەورەی بۆ سەر ئۆکرانیا دەستپێکرد، ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٢١ لە ئەفغانستان کشایەوە، حەماس لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ هێرشی کردە سەر ئیسرائیل، رژێمی ئەسەد لە ساڵی ٢٠٢٤ لە سووریا ڕووخا، و ئەمریکا و ئیسرائیل لە ساڵی ٢٠٢٦دا هێرشیان کردە سەر ئێران. لەم پاشبنەمایەدا، مۆسکۆ و پەکین زیاتر ڕێکخراوی هاوکاری شەنگەهای وەک پلاتفۆرمێک بۆ هەماهەنگی لەگەڵ هێزە نائاوازییەکان بۆ دروستکردنی جیهانێکی نوێ نیشان دەدەن.

ڤلادیمیر پوتین، سەرۆکی ڕووسیا داوای ڕۆڵێکی بەهێزتر بۆ ئەو هێزە نائاوازییانە لە نەتەوە یەکگرتووەکان کرد و پێداگری لەوە کرد کە ڕێکخراوەکە دەبێت زیاتر بەرژەوەندییەکانی جیهانی باشوور و ڕۆژهەڵات ڕەنگدانەوە بداتەوە. ئەو گواستنەوە بۆ "سیستەمێکی جیهانی دادپەروەرانەی فرەجەمسەر" بە نەگۆڕ وەسف کرد.

شی جینپینگ، سەرۆکی چینیش ئەم پەیامەی دووبارە کردەوە و ڕایگەیاند کە سەرهەڵدانی جیهانێکی فرەجەمسەر ڕەوتێکی مێژووییە و ڕەخنەی لەو شتە گرت کە بە تاکڕەوی و پارێزgاری لە بازاڕ وەسفی کرد. میدیای دەوڵەتی چین ڕێکخراوی هاوکاری شەنگەهایەکەی وەک دەزگایەکی سەرەکی بۆ چاکسازی لە بەڕێوەبردنی جیهانی پێناسە کرد.

سەرکردەکانی تریش، لەوانە سەرۆکەکانی کازاخستان، قیرغیزستان، تاجیکستان و بێلاڕووس، جەختیان لەسەر پێویستی سیستەمێکی نێودەوڵەتی هاوسەنگتر کردەوە نەک ئەوەی کە تەنها لەلایەن هێزی سەربازییەوە کۆنتڕۆڵ بکرێت. ئەم لێدوانانە هەموویان ئاراستەی ئەمریکا کرابوون، بە شێوەیەکی بنەڕەتی دژایەتی بەکارهێنانی هێزی سەربازی ئەمریکا دژی ئێران نیشان دەدان. ئێران هەوڵی داوە ڕۆڵێکی گەورەتر لە کۆمەڵەکاندا وەک ڕێکخراوی هاوکاری شەنگەهای بگێڕێت، و لە کۆبوونەوەکانی ١ی ئەیلوولدا ئامادە بوو.

ڕێکخراوی هاوکاری شەنگەهای لە سەرەتاکانی خۆیدا لە ساڵانی نەوەدەکانەوە بەردەوام فراوان بووە. ئێستا هیندستان، پاکستان، ئێران و بێلاڕووس ئەندامن تیایدا، لە کاتێکدا وڵاتانی وەکو تورکیا، عەرەبستانی سعوودی، قەتەر، میسر و ئەزەربایجان وەک هاوبەشی وتووێژ یان چاودێر بەشدارن. بۆ زۆرێک لەم وڵاتانە، ڕێکخراوەکە ڕێگەیەک پێشکەش دەکات بۆ فرەجۆرکردنی سیاسەتی دەرەوە بێ ئەوەی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ واشنتن پشتگوێ بخەن.

ئەم هاوسەنگییە زیاتر گرنگی پەیدا دەکات. وڵاتانی وەکو تورکیا، عەرەبستانی سعوودی و پاکستان پەیوەندییەکی ئەمنی نزیک لەگەڵ ئەمریکا دەپارێزن و هاوکات پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ڕێکخراوی هاوکاری شەنگەهای و ڕێکخراوەکانی تریش وەک بریکس قووڵتر دەکەنەوە. هیندستان ماوەیەکی درێژە ستراتیژێکی هاوشێوەی پەیڕەو کردووە، و بەدوای پەیوەندی بەهێزدا دەگەڕێت لەگەڵ هێزە جیهانییە کێبڕکێکارەکاندا.

ڕۆڵی چینیش گۆڕانکاری بەخۆوە بینیوە. پەکین پێشتر جەختی لەسەر سیاسەتی دەنگ سیاوپینگ دەکردەوە کە بریتی بوو لە "شاراوە ڕاگرتنی هێز و چاوەڕێکردنی کاتی گونجاو". ئێستا، چین هەوڵی پەرەپێدانی کاریگەری جیهانی خۆی دەدات لە هەمان کاتدا خۆی لە پێکدادانی ڕاستەوخۆی سەربازی لەگەڵ ڕۆژئاوا بە دوور دەگرێت. لە بەرامبەردا، ڕووسیا بە ئاشکرا سیستەمی ڕۆژئاوایی لە ڕێگەی جەنگی ئۆکرانیاوە تاقی کردەوە، تەنانەت ئەگەر ئەو ململانێیەش باری سەربازی و ئابووری قورسایی خستبێتە سەر شانی.

ڕێکخراوی هاوکاری شەنگەهای دەبێتە یەکێک لەو سەکۆیە سەرەکییانەی کە تێیدا ڕووسیا و چین دیدگای خۆیان بۆ سیستەمی نێودەوڵەتی پاش-ئەمریکی دەردەبڕن. ئایا ئەم دیدگایە سەرکەوتوو دەبێت هێشتا نادیارە، بەڵام بەردەوامبوونی فراوانبوونی ڕێکخراوەکە ڕەنگدانەوەی ڕەوتێکی گشتگیرترە: زۆرێک لە وڵاتان زیاتر بەدوای هاوسەنگی و ڕێگەی نێوان واشنتن و تۆڕێکی تازە سەرهەڵداوی دامەزراوە نائاوازییەکاندا دەگەڕێن نەک تەنها لایەنێکیان هەڵبژێرن.