ستراتیژی خنکاندنی شادەمارەکان لە ڕێگەی گەمارۆدانی بەندەرە ستراتیژییەکانی ئێرانەوە، تەنها هەوڵێکی سادە نییە بۆ ڕێگریکردن لە هاتووچۆی فیزیکیی کەشتییەکان و گواستنەوەی کاڵاکان، بەڵکو ئەم پرۆسەیە لە بنەڕەتدا مەبەست لێی ئیفلیجکردنی سیستەماتیکی ئەو کۆمەڵە دەمارە ئابوورییەیە کە سیستەمی دارایی و سیاسیی تاران بە بازاڕی جیهانی و زنجیرەی بەهای نێودەوڵەتییەوە دەبەستێتەوە.
بەندەرەکان لەم هاوکێشەیەدا ڕۆڵی سییەکانی دەوڵەت و ئامێری دروستکردنی نەختینەیی دەگێڕن؛ کاتێک ئەم گەرووە ستراتیژییانە توند دەکرێن، یەکەمین نیشانەی خنکان لە تەرازووی پارەداندا دەردەکەوێت. بەبێ توانای هەناردەکردنی ئازادانەی نەوت و بەرهەمە پێترۆکیمیاییەکان، دەوڵەت نەک هەر توانای دابینکردنی دراوی قورس بۆ هاوسەنگکردنی بەهای تمەن لەدەست دەدات، بەڵکو دەکەوێتە ناو کورتهێنانێکی بودجەی ئەوتۆوە کە تەنها بە چاپکردنی پارەی بێ پشتێنە و زیاتربوونی هەڵاوسانی وێرانکەر پڕ دەکرێتەوە.
لەلایەکی ترەوە، ئەم فشارە قورسانە دەبنە هۆی سەرهەڵدانی دیاردەیەک کە دەتوانرێت ناوی بنرێت باجی گۆشەگیری یان تێچووی نادیاری بازرگانی. کاتێک بەندەرەکان دەکەونە لیستی ڕەش و ژێر چاودێریی توندی نێودەوڵەتییەوە، کۆمپانیا زەبەلاحەکانی دڵنیایی و کەشتیوانی و بانکە جیهانییەکان ئامادە نین سەرکێشیی مامەڵەکردنیان لەگەڵدا بکەن. ئەم دۆخە ئێران ناچار دەکات هێڵە فەرمییەکانی بازرگانی بەجێبهێڵێت و ڕوو لە "ئابووریی سێبەر" و تۆڕە نایاساییەکان بکات. لەم پرۆسەیەدا، تێچووی گواستنەوە و دڵنیایی و حەواڵەکردنی پارە بەهۆی فاکتەری مەترسی بۆ چەند هێندە بەرز دەبێتەوە. لێرەدا ئابووریی وڵات تووشی جۆرێک لە شێرپەنجەی تێچوو دەبێت؛ بە جۆرێک کە تەنانەت ئەگەر فرۆشتنی نەوتیش بەردەوام بێت، داهاتە ڕاستەقینەکەی کە دەگاتەوە دەستی بانکی ناوەندی، زۆر کەمتر دەبێت لە نرخی بازاڕ، چونکە بەشێکی مەزنی ئەو سامانی نیشتمانییە لە نێوان بازنەی دەڵاڵە نێودەوڵەتییەکان و کۆمسیۆنە نایاساییەکانی دەربازبوون لە سزا ئابوورییەکاندا هەڵدەلوشرێت.
ئەم ستراتیژییە کاریگەریی قووڵی لەسەر بنیاتی ئابووریی دەوڵەت هەیە و وڵات لە سیستەمێکی شەفافی ئابوورییەوە دەگۆڕێت بۆ ژینگەیەکی نادیار و پڕ لە سەرکێشی، کە تێیدا هەموو پلانێکی گەشەپێدانی درێژخایەن پەک دەکەوێت. چونکە هیچ وەبەرهێنەرێکی ناوخۆیی یان بیانی ئامادە نییە لە ژینگەیەکدا سەرمایەگوزاری بکات کە دەروازە دەریاییەکانی بەستراونەتەوە و ئاسۆی بازرگانییەکەی ناڕوونە.
لە ئەنجامی ئەم دابڕانەدا، داهاتی پێویست بۆ نوێکردنەوەی ژێرخانەکان وشک دەبێت، ئەمەش دەبێتە هۆی کۆنبوونی ژێرخانی پیشەسازی و پەککەوتنی کەرتی پێترۆکیمیاوی و وزە. ئەم دۆخە ئابووریی ئێران دەخاتە ناو خولی داخراوی هەژاری؛ بەو مانایەی کە نەبوونی داهات دەبێتە هۆی پەککەوتنی بەرهەمهێنان، و پەککەوتنی بەرهەمهێنانیش داهاتە گشتییەکان زیاتر کەم دەکاتەوە و وڵات لە یاریزانییەکی کاریگەری بازاڕی وزەی جیهانییەوە دەگۆڕێت بۆ ئابوورییەکی تەریکخراوی قەیرانەکان.
لەبەر ئەم هۆکارانە، گەمارۆدانی بەندەرەکان لێدانە لە دڵی دراوی وڵات و وشککردنی ئەو سەرچاوە داراییانەیە کە جومگەکانی حکومەت و ژێرخانی نیشتمانی پێکەوە دەبەستێتەوە.
هەرچەندە دەوڵەت هەوڵ دەدات لەژێر ناوی ئابووریی بەرگریدا خۆی لەگەڵ ئەم دۆخەدا بگونجێنێت، بەڵام تێچووی ئەم بەرگرییە تەنها لەدەستدانی هێزی کڕینی خەڵک و تێکشانی سەروەریی دارایی وڵاتە. بەندەرەکان کە بڕیارە ببنە مەکۆی مۆدێرنیزەبوونی ئابووری و گەشەی پیشەسازی، لە ژێر چەقۆی ئەم گەمارۆیانەدا دەبنە هێمای گۆشەگیرییەک کە تێیدا سەرمایەی نیشتمانی ڕۆژ لە دوای ڕۆژ بەهای خۆی لەدەست دەدات و وڵات لە زنجیرەی بەهای جیهانی دادەبڕێت، ئەمەش جۆرێکە لە خنکاندنی هێمن کە هەموو جومگەکانی ژیانی ئابووری و کۆمەڵایەتی دەگرێتەوە.