هەموو ڕێوڕەسمە دیپلۆماسییەکان تەنیا ڕێوڕەسمی پرۆتۆکۆڵ نین؛ هەندێکیان لەناو وردەکارییەکانیاندا پەیامی سیاسی هەڵدەگرن کە سنووری کات و شوێن تێدەپەڕێنن. کاتێک کۆماری ئیتالیا بڕیار دەدات بەرزترین ڕێزلێنانی فەرمی خۆی ببەخشێتە سەرۆکی هەرێمی کوردستان، نێچیرڤان بارزانی، ئەوە تەنها ڕێزلێنان لە تاکێک نییە، بەڵکو ڕاگەیاندنی دانپێدانانی نێودەوڵەتییە بۆ گەشتێکی سیاسی کە بە سەرکەوتوویی کوردستانی وەک هاوبەشێکی متمانەپێکراو لە یەکێک لە ناوچە پڕ لە گێژاوەکانی جیهاندا دامەزراندووە!!
لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا٫ بەهای مەدالیای شەرەف بە قورسایی ئەو زێڕە ناپێورێت کە لێی دروستکراوە، بەڵکو بەو پەیامانەی کە دەیگەیەنن و ئەو مانایانەی لە پشت فۆرماڵیتی و پرۆتۆکۆلەکانەوە شاراوەن. ڕێزلێنانی گەوورە لەبەر ڕێزو ئیحترام دابەش ناکرێت، هەروەها بۆ هێورکردنەوەی هەستەکان نادرێت. بەڵکو دوای ساڵانێک لە چاودێری و هەڵسەنگاندن، هەڵسەنگاندنی کاریگەری ڕاستەقینەی تاک لەسەر پەروەردەکردنی متمانە، دروستکردنی هاوبەشی و خزمەتکردنی سەقامگیری،بەکەسەکان دەەخشرێت،. لەم ڕوانگەیەوە، پێدانی نازناوی خاچی گەوورەی شوڕشگێڕی ڕێبازی ئەستێرەی ئیتالیا بە سەرۆک نێچیرڤان بارزانی، بەرزترین ڕێزلێنان کە کۆماری ئیتالیا بە کەسانی زیندوو دەبەخشێت، تەنیا لە ڕێزلێنانێکی کەسی تێدەپەڕێت. دەبێتە دانپێدانانێکی نێودەوڵەتی بە ڕێبازێکی سیاسی کە بە میانڕەوی و کراوەیی و توانای گۆڕینی گفتوگۆ بۆ ئامرازێک بۆ دروستکردنی بەرژەوەندی هاوبەش ناسراوە!
ئەزموون سەلماندوویەتی کە سیاسەت پێشبڕکێیەک نییە بۆ دەرکردنی لێدوانی ئاگرین یان پێشبڕکێیەک نییە بۆ بەرزکردنەوەی گرەوەکانی قسەکردن. بەڵکو هونەری دروستکردنی متمانەیە. وە متمانە، لە دونیای ئەمڕۆدا، بۆتە دراوێک لە نەوت دەگمەنتر و لە چەک بەنرختر. ئەوەی سەرکەوتوو بێت لە بەدەستهێنانی، سەرکەوتوو دەبێت لە کردنەوەی دەرگای پایتەختە گەوورەکان پێش ئەوەی تەنانەت دەرگای باڵیۆزخانەکانیش بکاتەوە!!
لە جیهانی سیاسەتدا پێگەی نێودەوڵەتی لەسەر وتار یان دروشمی دەنگدانەوە بنیات نانرێت بەڵکو لەسەر ئارامی و پەیوەندی بەردەوام و توانای گۆڕینی ناکۆکییەکان بۆ فەزای دیالۆگ بنیات نراوە. دیپلۆماسی تەنیا هونەری قسەکردن نییە بەڵکو هونەری گوێگرتنە؛ پەیوەندی بە گەڕان بەدوای سەرکەوتن بەسەر ئەوانی تردا نییە، بەڵکو پەیوەندی بە بەدواداچوونی بەرژەوەندییەکان هەیە کە هەموو کەسێک دەکاتە براوە. ئەمە ئەو ڕێبازەیە کە کوردستان لە پەیوەندییەکانی لەگەڵ زۆرێک لە پایتەختە کاریگەرەکاندا، هەڵیبژاردووە!!
زیاتر لە دوو دەیە٫ نێچیرڤان بارزانی ئەو ڕێبازەی گرتووە. نەیهێشتووە ناکۆکییەکان ببنە سیمایەکی بەردەوامی سیاسەتەکانی، هەروەها ئامادەیی خۆی لەسەر زمانی جەمسەرگیری بنیات نەناوە. بەڵکو لەگەڵ سیاسەتی دەرگای کراوە و پەیوەندی بەردەوام و گەڕان بەدوای خاڵی هاوبەشدا بووە، تەنانەت لەگەڵ لایەنە جیاوازەکانیشدا.
ڕەنگە پەیوەندی نێوان هەولێر و ڕۆما ،نوێنەرایەتی یەکێک لە بەرهەمە هەرە دیارەکانی ئەم ڕێبازە بکات. لەدوای بەرزکردنەوەی نوێنەرایەتی دیپلۆماسی ئیتاڵیا لە هەولێر بۆ ئاستی کونسوڵخانەی گشتی لە ساڵی 2015، هاوبەشی نێوان هەردوولا بەشێوەیەکی بەردەوام لەڕووی سیاسی و ئابووری و ئەمنی و کولتوورییەوە فراوانتر بووە. کۆبوونەوە بەردەوامەکان لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ئیتاڵیا تەنها بۆنەیەکی پرۆتۆکۆڵ نەبوون، بەڵکو بڕگەی گرنگ بوون لە چەسپاندنی هاوبەشییەکی ستراتیژی لەسەر بنەمای متمانەی یەکتر و ڕێزگرتن لە بەرژەوەندییە هاوبەشەکان!!
بۆیە ئەو مەدالیایەی ئەمڕۆ بەخشرایە سەرۆکی هەرێمی کوردستان، پاداشتی سەردانێکی فەرمی نییە، بەڵکو بەرهەمی بێوچانی چارەک سەدەی دیپلۆماسی بێدەنگ و کارکردنی بەردەوام و بەشداریکردنی بەرپرسیارانەیە لە کۆڕبەندە نێودەوڵەتییەکاندا.
بەهای ڕاستەقینەی ئەم مەدالیایە ،لەو میکانیزمەیەدایە کە بەهۆیەوە خەڵات دەکرێت. ئەو مەدالیایە بە بڕیارێکی سیاسیی زوو تێپەڕ نادرێت، بەڵکو بە لیژنە تایبەتمەندەکاندا تێدەپەڕێت و دوای پێداچوونەوەی ورد بە تۆماری کاندید و بەشدارییەکانی لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و بەهێزکردنی پێگەی ئیتاڵیا و هاوبەشییە دەرەکییەکانی ئیتالیا پێشکەش بە سەرۆکی کۆماری ئیتالیا دەکرێت. بۆیە بەخشینی ئەم نازناوە بەناوبانگە بە نێچیرڤان بارزانی، ڕەنگدانەوەی ئەو ڕێز و حورمەتە بەرزەیە کە لەناو دامودەزگاکانی دەوڵەتی ئیتالیادا پێی دراوە!
ئەم مەدالیای شەرەفە ناتوانرێت جیا بکرێتەوە لەو ڕۆڵەی کە هەرێمی کوردستان لەم ساڵانەی دواییدا بینیویەتی. لە کاتێکدا ناوچەکە گیرۆدەی شەڕ و ئاژاوە بوو، ناوچەکە توانی مۆدێلێکی سەقامگیری ڕێژەیی پێشکەش بکات و ببێتە هاوبەشێکی کارا لە شەڕی تیرۆر و میوانداری سەدان هەزار ئاوارە و پەنابەر بکات، سەرەڕای ئاستەنگەکانیش پەیوەندی هاوسەنگ لەگەڵ زلهێزە نێودەوڵەتییە جیاوازەکاندا بپارێزێت!!
ئەوروپا و ئیتالیا بەتایبەتی دانی بەوەدا ناوە کە کوردستان تەنها ناوچەیەکی جوگرافی نییە لەناو قەیرانەکاندا، بەڵکو بووەتە توخمێکی چارەنووسساز لە هاوکێشەی ئاسایش و سەقامگیری ناوچەکەدا. بەم شێوەیە ڕێزلێنان لە سەرۆکی هەرێم، لە بنەڕەتدا، هەڵگری پەیامی پێزانینە بۆ ئەزمونی سیاسی کوردستان و پەرەسەندنی گرنگیی لە کاروباری نێودەوڵەتیدا.
ئەم ڕووداوە لە ژێر ڕۆشنایی ئەو گۆڕانکارییە قووڵانەی کە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ڕوودەدەن، گرنگییەکی زیاتری بەدەستهێنا. جیهان هاوپەیمانییەکانی خۆی دەکێشێتەوە، بەدوای هاوبەشێکدا دەگەڕێت کە هاوسەنگ و توانای گفتوگۆیان هەبێت، نەک ئەو لایەنانەی قەیرانەکان توندتر بکەنەوە. لەم جۆرە ساتانەدا، ئەو سەرمایە دیپلۆماسییەی کە هەرێمی کوردستان کەڵەکە دەکات، لە ڕێگەی سەرکردایەتییەکەیەوە، دەبێتە یەکێک لە گرنگترین سەروەت و سامانەکانی هێزی نەرمی
ڕێزی گەلان بە پارە ناکڕدرێت و بە زەبری هێزیش ناسەپێنرێت. بەڵکو لە ڕێگەی سەبرێکی درێژخایەن و سیاسەتی هاوسەنگ و ناوبانگێکی نێودەوڵەتییەوە بنیات دەنرێت کە ساڵ لە دوای ساڵ کەڵەکە دەبێت. ئەمە لە بنەڕەتدا مانای ڕاستەقینەی هەموو خەڵاتێکی گەوورەیە!
بەڵام گەوورەترین بەهای هەر شەرەفێک لە خودی مەدالیاکەدا نییە، بەڵکو لە ئاسۆ نوێیەکاندایە کە دەتوانێت بیکاتەوە. متمانەی نێودەوڵەتی دەبێت وەربگێڕێتە سەر وەبەرهێنان، هاوبەشی زانستی، پڕۆژەی گەشەپێدان، دەرفەتی پەروەردەیی، هاوکاریی کولتووری، و ئامادەیی فراوانتر بۆ کوردستان لە دامەزراوە نێودەوڵەتییەکان. گەلان تەنیا بە هێماکان ناژین، بەڵکو بەو ئەنجامە بەرجەستەی ئەو هێمایانە بەرهەمی دەهێنن!
بۆیە ئەم مەدالیایە کۆتایی چیرۆکەکە نییە، بەڵکو سەرەتای لاپەڕەیەکی نوێی بەرپرسیارێتییە؛ بەرپرسیارێتی پاراستنی ئەم میراتە و بەرزکردنەوەی و وەرگێڕانی بۆ دەستکەوتی بەرجەستە کە هاوڵاتی کورد لە ژیانی ڕۆژانەیدا هەستی پێدەکات!
ڕۆما لە پێدانی ئەم مەدالیایەدا، ویستویەتی شتێک لە دەرەوەی تەنها شەرەفی کەسی بگەیەنێت؛ ویستویەتی دووپاتی بکاتەوە کە دیپلۆماسی بێدەنگ، کاتێک بە ژیرانە بەڕێوەدەچێت، دەتوانێت ئەو شتە بەدەستبهێنێت کە ململانێکان ناتوانن بەدەستی بێنن!!