ئەوەی (غالب محمد )لەو چاوپێکەوتنە تەلەفزیۆنییەی کەناڵی " پەیام" لە شەوی ڕابردوودا وتی، هەرگیز ناکرێت وەک ڕەخنەی سیاسی هەژمار بکرێت؛ بەڵکو دابەزینێکی زۆر ئاستنزمە لە گوتاری گشتیدا. کاتێک ئەندام پەرلەمانێک، کە نوێنەرایەتی خەڵک و کەرامەتی ئەو دامەزراوەیەی کە سەر بە خۆی پێ سپێردراوە، دەبێتە سەرچاوەی تۆمەتی کەسی و زمانی بازاڕی و جنێو، زیانەکانی تەنها لە تاکێکی دیاریکراودا سنوردار نابێت، بەڵکو درێژدەبێتەوە بۆ تێکدانی شکۆمەندی پەرلەمان و متمانەی جەماوەر پێی!!
بەپێی یاسا، ڕەخنەگرتن مافێکی مسۆگەرکراوە؛،ڕەخنە بناغەی پراکتیکی دیموکراسییە. بەڵام جیاوازییەکی بنەڕەتی هەیە لە نێوان ڕەخنەگرتن لەسەر بنەمای بەڵگە و بەرنامە، لەگەڵ ناوزڕاندن و بوختان کە ناوبانگ و ژیانی کەسی دەکاتە ئامانج. سوکایەتیکردن بە سەرکردەیەکی هەڵبژێردراو بەبێ ئەوەی بەڵگەی ڕوون پێشکەش بکات، بوێرییەکی سیاسی نییە. بەڵکو دەرگا بەڕووی ئاژاوەگێڕی گوتارێکدا دەکاتەوە کە سیاسەت لە جەوهەرەکەی بەتاڵ دەکاتەوە و دەیگۆڕێت بۆ گۆڕەپانێک بۆ هێرشی کەسی نەک دیالۆگ!
لە نزیکەوە پەرلەمانتارانی وڵاتانی دونیام دیوە، قسەم لەگەڵ کردوون، پەرلەمانتارانی عەرەب، تورک، فارس و ئەوروپی و ئەوانی دیکە، کەسانی خاوەن مەعریفەو ڕەووشتی باڵا، خاوەن ئاوەزو هۆشیارییەکی بەرز، ئەوان زمانی بەرپرسیارانە دەپارێزن. چونکە تێدەگەن کە وشەکان تەنیا بۆچوونێکی ئاسایی، بەڵکو هەڵوێستێکن کە هۆشیاری گشتی لەسەر بنیات نراوە،. ئەوەی لەو چاوپێکەوتنەدا گوترا نموونەیەکی سەرەکییە لەوەی کە دەبێت ڕەت بکرێتەوە، چونکە ڕەوشتی گشتی توڕە دەکات و بەشدارە لە وەرینی متمانە لە نێوان هاوڵاتیان و دامەزراوەکاندا .
دامەزراوەکان لەسەر دەنگی بەرز یان تۆمەتی بێ بنەما بنیات نانرێن، بەڵکو لەسەر بەرپرسیارێتی و ڕێزگرتن و توانای پێشکەشکردنی بەدیلێکی ڕاستەقینە بنیات نراون. ئەگەر هەر کەموکوڕییەک یان گەندەڵییەک هەبێت، شوێنی گونجاو لێکۆڵینەوە و دەسەڵاتی دادوەری هەێە نەک شاشە و پلاتفۆرمەکان کە دەگۆڕدرێن بۆ دادگای میدیایی ڕێکنەخراو.
ئەوەی ئەمڕۆ پێویستمانە، گەڕاندنەوەی ئەخلاقی گوتاری سیاسییە، بۆ هەرکەسێک لە پێگەیەکی دیاردا تێبگات کە ڕۆڵی ئەوان ئیمتیازێکی کەسی نییە، بەڵکو بەرپرسیارێتییەکی ئەخلاقی و نیشتمانییە. وشەیەک کە پەرلەمانتارێک دەیڵێت وەک هیچ وشەیەکی تر نییە؛ وێنەی تەواوی نەتەوەیەک ڕەنگدەداتەوە. ئەگەر ئەخلاق لە سیاسەتەوە بکەوێتە خوارەوە، شکۆمەندی دەوڵەتیش لەگەڵیدا دەکەوێتە خوارەوە و دیموکراسیش دادەبەزێت بۆ ئاژاوەگێڕی و دەرئەنجامە ترسناکەکانی لێدەکەوێتەوە!!
ئەوەی لەبارەی هەرێمی کوردستانیشەوە وتی؛ سەرپێچییەکی ئاشکراو ڕوونە بەرامبەر بە ڕاستییە دەستووری و مێژووییەکان کە ناتوانرێت بە بێ بایەخ سەیر بکرێت. هەرێمی کوردستان ناونانی ئیدارییەکی سادە نییە، بەڵکو قەوارەیەکی دانپێدانراوی دەستوورییە لەناو دەوڵەتی عێراقدا، کە دامەزراوە شەرعیەکانی خۆی لە ڕێگەی ئیرادەی جەماوەری و قوربانیدانی بێئەندازە دامەزراون. بچووککردنەوەی بۆ "سێ پارێزگا" و داواکردنی ئەوەی وەک پارێزگارێکی ئاسایی مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت، بێبایەخکردنی ئاشکرایە بە دەستوور و هەڵوەشاندنەوەی ئەو هاوبەشییەیە کە سیستەمی سیاسی لەسەری بنیات نراوە دوای چەندین ساڵ لە ئازار.
ئەم ڕێبازە نەک هەر دامەزراوەیەکی دیاریکراو دەکاتە ئامانج بەڵکو سوکایەتی بە یادەوەرییەکی بەکۆمەڵ دەکات کە پڕە لە قوربانیدان و خوێنی هەزاران شەهید کە ڕۆڵیان هەبووە لە دامەزراندنی ئەم واقیعە دەستوورییەدا. ناکۆکی سیاسی سروشتییە، بەڵام نکۆڵیکردن یان کەمکردنەوەی مافە دەستوورییەکان دەرگایەکی مەترسیدار دەکاتەوە کە بناغەکانی پێکەوەژیان و سەقامگیری تێکدەدات!!
ئەگەر ڕەخنە یان تێبینی هەبێت سەبارەت بە ئەدای حکومەتی هەرێم یان دامەزراوەکانی، مەکۆی گونجاو بۆ ئەم تێبینیانە گفتوگۆی بەرپرسیارانە لەسەر بنەمای ڕاستی و چارەسەرەکان نەک گوتارێک کە نکۆڵی لە خودی بوونی قەوارەکە بکات. جیاوازییەکی زۆر هەیە لە نێوان ڕەخنەگرتن لە ئەدای کار و هەوڵدان بۆ نکۆڵیکردن لە بوون. یەکەمیان دەبێتە هۆی چاکسازی، دووەمیان دابەشبوون قووڵتر دەکاتەوە. ڕێزگرتن لە دەستوور بابەتی هەڵبژاردن نییە؛ بەڵکو بناغەی مانەوەی دەوڵەتە. بۆیە زۆر گرنگە گوتاری سیاسی بەرپرسیار بێت و هەمووان لەوە تێبگەن کە هێزی عێراق، لە ڕێزگرتن لە فرەچەشنییەکەیدایە نەک نکۆڵیکردن لە هیچ کام لە پێکهاتەکانی!!
#عەتا_شەمێرانی