هەرێم نیوز
کاتێک باس لە زیانەکانی شەکر دەکرێت، زۆربەی خەڵک تەنها بیر لە شیرینی، کێک و خواردنەوە گازییەکان دەکەنەوە، بەڵام پسپۆڕانی بواری خۆراک هۆشداری دەدەن کە مەترسییە گەورەکە لەو «شەکرە شاراوانە»دایە کە لەناو خۆراکە ئاسایی و ڕۆژانەکاندا هەن و تەنانەت تامیان شیرینیش نییە.
بۆچی کۆمپانیاکان شەکر دەکەنە ناو خۆراکە نائاساییەکانەوە؟
پیشەسازیی خۆراک تەنها بۆ شیرینکردن شەکر بەکارناهێنێت، بەڵکو شەکر وەک ماددەیەکی پارێزەر بۆ درێژکردنەوەی ماوەی بەسەرچوون، ڕاگرتنی شێی خۆراکەکە، و هاوسەنگکردنی تامی ترشی و سوێری بەکاردێت. ئەمەش وا دەکات بەکارهێنەر هەست بە تامی شیرینی نەکات، بەڵام بڕێکی زۆر کالۆری و شەکر بچێتە جەستەیەوە.
دیارترین ئەو خۆراکانەی شەکری شاراوەیان تێدایە:
• سۆس و بەهاراتە ئامادەکراوەکان: تەنها یەک کەوچکی چێشت لە «کەچەپ» نزیکەی ٤ گرام شەکری تێدایە، هەروەها سۆسی باربیکیۆ و سۆسی زەڵاتە ئامادەکراوەکان بڕێکی زۆر شەکریان تێدایە.
•نان و هەویرەمەنییە سپییەکان: نانی سپی و سەموونی بازاڕی بە خێرایی لە جەستەدا دەگۆڕێن بۆ شەکر، سەرەڕای ئەوەی زۆرجار شەکر دەکرێتە ناو هەویرەکەیانەوە بۆ ئەوەی ڕەنگیان جوان بێت.
•بەرهەمە شیرەمەنییە کەمچەورییەکان: کاتێک چەوری لە ماست یان شیر دەردەهێنرێت، تامەکەی کەم دەبێتەوە، بۆیە کۆمپانیاکان بۆ قەرەبووکردنەوەی تامەکەی بڕێکی زیاتر شەکر و تامی دەستکردی تێ دەکەن.
•شەربەتە سروشتییە قوتووەکان: تەنانەت ئەوانەی لەسەریان نووسراوە «١٠٠٪ سروشتی»، زۆرجار ڕیشاڵەکانیان لێ دەرهێنراوە و تەنها ئاو و شەکری چڕکراوەی میوەکەیان تێدا ماوەتەوە.
• خۆراکە لەقوتوونراوەکان و شۆربا ئامادەکراوەکان: بۆ پاراستنیان لە تێکچوون، بڕێکی بەرچاو شەکر و خوێیان تێ دەکرێت.
کاریگەریی ئەم شەکرە شاراوانە لەسەر تەندروستی:
بەپێی ڕێنماییەکانی ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی (WHO)، پێویستە مرۆڤی پێگەیشتوو ڕۆژانە لە ٢٥ گرام (نزیکەی ٦ کەوچکی چا) زیاتر شەکری زیادکراو نەخوات.
تێپەڕاندنی ئەم ڕێژەیە بەهۆی شەکرە شاراوەکانەوە دەبێتە هۆی:
•دروستبوونی هەوکردنی درێژخایەن لە جەستەدا و لاوازبوونی بەرگری.
•تێکچوونی کۆلاجینی پێست و دەرکەوتنی نیشانەکانی زوو پیربوون و چرچولۆچی.
• کۆبوونەوەی چەوریی مەترسیدار لە دەوری جگەر و ناوچەی ورگ.
•بەرزبوونەوەی لەناکاوی شەکرەی خوێن و دواتر هەستکردن بە بێهێزی و خەواڵوویی.
چۆن خۆمان لەم تەڵە خۆراکییە بپارێزین؟
1. خوێندنەوەی پێکهاتەکان (Ingredients): شەکر تەنها بە ناوی «شەکر» نانووسرێت؛ ئاگاداری ناوە نهێنییەکانی بە وەک: (گلوکۆز، فرەکتۆز، سوکرۆز، مالتۆز، شەربەتی گەنمەشامی، یان دێکسترۆز). هەر کامێک لەمانە لە سێ پێکهاتەی سەرەتای بەرهەمەکەدا بوون، مانای وایە ڕێژەی شەکرەکەی زۆر بەرزە.
2. گەڕانەوە بۆ خۆراکی تازە: لەبری سۆسی ئامادەکراو و خۆراکی قوتوو، لە ماڵەوە بە کەرەستەی تازە و سروشتی ئامادەیان بکە.
3. هەڵبژاردنی ماستی سادە: لەبری ماستی میوە و تامدار، ماستی سادەی ئاسایی بکڕە و لە ماڵەوە خۆت پارچە میوەی تازەی تێ بکە.