هەرێم نیوز
زۆربەمان لە کاتی کارکردن، گەشت، یان لە بۆنە و شاییەکاندا، ڕاهاتووین چای داغ یان قاوەی گەرم لە ناو پەرداخی پلاستیکی یەکجار بەکارهاتوودا بخۆینەوە بۆ ئەوەی کارەکانمان ئاسانتر بێت. بەڵام ئایا دەزانیت لە ڕوانگەی پزیشکییەوە، ئەم خووە هێواش هێواش جەستەت بەرەو نەخۆشییە کوشندەکان دەبات؟
توێژینەوە زانستییەکان ئاشکرای دەکەن کە پلاستیک و گەرمی، دوو دوژمنی سەرسەختی یەکترن و تێکەڵبوونیان کارەسات لە تەندروستی مرۆڤدا دروست دەکات.
کاتێک چای گەرم دەکەیتە ناو پەرداخی پلاستیک، چی ڕوودەدات؟
1. کۆچکردنی مایکرۆپلاستیک (Microplastics): کاتێک شلەیەکی گەرم (سەرووی ٧٠ پلەی سەدی) دەخرێتە ناو پەرداخێکی پلاستیکی لاواز، تەنیا لە ماوەی چەند چرکەیەکدا، ملیۆنان تەنۆلکەی وردی پلاستیک کە بە چاو نابینرێن، دەتوێنەوە و تێکەڵی چایەکە دەبن.
2. تێکچوونی هۆرمۆنەکان (Bisphenol A - BPA): زۆربەی پلاستیکەکان ماددەی کیمیاییان تێدایە کە هاوشێوەی هۆرمۆنی "ئێسترۆجین" لە جەستەدا کاردەکەن. ئەم ماددانە دەبنە هۆی گۆڕانی هۆرمۆنی، دروستبوونی گرێ، و تێکچوونی سیستمی زاوزێ لە پیاوان و خانماندا.
3. مەترسی شێرپەنجە لە درێژخایەندا: گەرمکردنی پلاستیک دەبێتە هۆی دەردانی ماددە ژەهراوییەکانی وەک "ستایرین" و "دیۆکسین" کە بە فەرمی لەلایەن ڕێکخراوی تەندروستی جیهانییەوە وەک ماددەی شێرپەنجەیی پۆلین کراون.
پەرداخی کاغەزییش بە تەواوی سەلامەت نییە!
زۆربەی خەڵک وادەزانن پەرداخی کاغەزی (Paper Cups) جێگرەوەیەکی تەواو تەندروستە، بەڵام ئەمەش هۆشیاری دەوێت! پەرداخە کاغەزییەکان لە ناوەوە بە چینێکی زۆر تەنکی پلاستیک (Polyethylene) ڕوپۆش کراون بۆ ئەوەی ئاوەکە کاغەزەکە نەدڕێنێت. کاتێک ئاوی کوڵاوی تێدەکرێت، ئەو چینە تەنکەش بەشێک لە تەنۆلکە کیمیاییەکانی بەردەداتەوە.
چارەسەری ئاسان و تەندروست چییە؟
بۆ پاراستنی خۆت و منداڵەکانت، ئەم سێ خووە سادەیە پەیڕەو بکە:
پەرداخی شووشە یان فافۆن (Stainless Steel): هەمیشە لە ماڵەوە و شوێنی کارەکەت، کوپی شووشە یان فافۆنی دژە ژەنگ بەکاربهێنە.
پەرداخی فەخفور (سیرامیک): باشترین و سەلامەتترین جۆرە بۆ خواردنەوەی قاوە و چای گەرم چونکە هیچ کارلێکێک لەگەڵ گەرمیدا ناکات.
یاسای پلاستیک تەنیا بۆ سارد: ئەگەر ناچار بوویت پلاستیک بەکاربهێنیت، تەنیا بۆ ئاوی سارد یان شەربەت بەکاریبهێنە، ههرگیز شتی گەرمی تێمەکە.
پەیامی تەندروستی: "ئاسانکاری ڕۆژانە مەخەرە پێش تەندروستی درێژخایەنت. خولەکێک شتنی پەرداخێکی شووشە، دەبیێتە هۆی پاراستنی جەستەت لە سەدان نەخۆشی."