ئەمڕۆ سلێمانی یادی دامەزرانی خۆی دەکاتەوە، تەنها مێژووی شارێک ناگەڕێنینەوە، بەڵکو بەشێکی گرنگ لە یادەوەریی گەلێک زیندوو دەکەینەوە، کە شار و چیا و دۆڵەکانی کردوونەتە شایەتی خۆڕاگرییەکی درێژخایەنی خۆی. سلێمانی، کە لە ساڵی ١٧٨٤ بە دەستی ئیبراهیم پاشای بابان دامەزرا، تەنها ناوەندێکی کارگێڕیی میرنشینێکی مێژوویی نەبوو، بەڵکو بە تێپەڕبوونی کات بووە یەکێک لە گرنگترین ناوەندەکانی شارستانی و ڕۆشنبیری و سیاسییەکانی کورد. لەم شارەوە دەنگی شیعر و بیر و هۆشیاریی نەتەوەیی بەرز بووەتەوە، و ناوی بە چەندین قۆناغی چارەنووسسازی مێژووی کوردەوە گرێدراوە؛ لە ڕێگای ئازادی و مافی دیاریکردنی چارەنووسەوە! بەڵام یادکردنەوەی مێژووی شارەکان نابێت تەنها ببێتە دەرفەتێک بۆ بانگەشەکردن بە شکۆمەندیی ڕابردوو، بەڵکو دەبێت هەلێک بێت بۆ بیرکردنەوە لە بەرپرسیارێتیی ئەمڕۆ و مەترسییەکانی سبەینێ.

ئەو مێژووەی مافی شانازیمان پێ دەدات، هەمان مێژووە کە بەرپرسیارێتیمان دەخاتە ئەستۆ، بۆ پاراستنی ئەو دەستکەوتانەی بە قوربانیی نەوەیەک لە دوای نەوە بەدەست هاتوون! ئەمڕۆ، لەگەڵ بەرزبوونەوەی ناکۆکییە سیاسییەکان لەنێوان هەولێر و سلێمانی، و دەرکەوتنی بانگەواز و هەوڵە جۆراوجۆرەکان سەبارەت بە داهاتووی پەیوەندیی نێوان ئەم دوو شارە، کورد لەبەردەم پرسیارێکدان کە لە چوارچێوەی ملمڵانێی حیزبی و بەرژەوەندییە سیاسییەکان فراوانترە: ئایا لە وانەکانی مێژوو فێر دەبین، یان هەڵەکانی ڕابردوو بە ناو و دروشمی نوێوە دووبارە دەکەینەوە؟!

نابێت ڕێگە بدەین ناکۆکییە سیاسییەکان ببنە دوژمنایەتییەکی جوگرافی، یان ملمڵانێی نێوان حیزبەکان بگوازرێتەوە بۆ ناو کۆمەڵگا و هەستی هاوبەشیی خەڵک. جیاوازییەکی بنەڕەتی هەیە لەنێوان داواکردنی چاکسازیی سیستەمی حوکمڕانی و هەڵوەشاندنەوەی چوارچێوە نیشتمانییەکەی کە شارەکانی کوردستان پێکەوە دەبەستێتەوە؛ هەروەها جیاوازییەکی گەورە هەیە لەنێوان ڕەتکردنەوەی پشتگوێخستن و گۆڕینی ناکۆکییە سیاسییەکان بۆ دیوارێکی دەروونی و کۆمەڵایەتی لەنێوان خەڵکی یەک گەلدا.

لەم یادە شکۆدارەدا، بەبیری کاربەدەستانی کوردستان دەهێنمەوە کە، دوژمنانی گەلی کورد هەرگیز خوازیاری بینینی کوردستانێکی یەکگرتوو و بەهێز نین و نەبوون. دوژمنانی کوردستان هەمیشە پێویستیان بەوە نییە بە تانک و چەکەوە سنوورەکانی کوردستان ببڕن، ئەگەر ناکۆکییە ناوخۆییەکان بتوانن دەرگاکانیان بۆ بکەنەوە. پێویستیان بە ڕووخاندنی ئەو پردانەش نییە کە شارەکان پێکەوە دەبەستنەوە، ئەگەر هێڵەکانی هاندان و دووبەرەکی سەرکەوتوو بن لەوەی خەڵکی ئەو شارانە وا لێ بکەن بە چاوی گومان و دوژمنایەتی سەیری یەکتر بکەن. هەندێک شکستی مێژوویی لە هێزی دوژمنەوە نایەت، بەڵکو لە نەتوانینی خۆمانەوە دێت بۆ پاراستنی ئەو شتانەی پێکەوە کۆمان دەکەنەوە!

مێژووی کورد، قۆناغی دژوار و پڕ لە دابەشبوون و ملمڵانێی ناوخۆیی بەخۆیەوە بینیوە. شەڕی ناوەڕاستی نەوەدەکان و ئەو کاریگەرییەی لە یادەوەریی سیاسی و کۆمەڵایەتیی کۆمەڵگادا بەجێی هێشت، وانەیەکە نابێت پشتگوێ بخرێت. زیانەکانی ئەو قۆناغە تەنها ئەنجامی ملمڵانێ لەسەر دەسەڵات یان جیاوازی لە بەڕێوەبردنی ناوچەکان نەبوون، بەڵکو برینێکیان لە متمانەی نێوان نەوەکانی گەلێکدا دروست کرد کە لەو کاتەدا لە هەر کاتێکی دیکە زیاتر پێویستی بە یەکخستنی تواناکانی هەبوو بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییە دەرەکییەکان. عەقڵانی نییە ڕێگە بدەین کات ئەو ئەزموونە دووبارە بەرهەم بهێنێتەوە، تەنانەت ئەگەر ئامرازەکانی ملمڵانێ و دروشمەکانی گۆڕابن! پێویستە تێبگەین کە بانگەشەکردن بۆ یەکێتی بە مانای پاساو هێنانەوە بۆ هەڵەکان نییە، و داواکردنی مافەکانیش بە پێویستی مانای بانگەشەکردن بۆ جیابوونەوە نادات.

یەکێتییەک کە لەسەر بنەمای پشتگوێخستن دامەزراوە، ئارامی دروست ناکات؛ و جیابوونەوەیەک کە لە ملمڵانێی حیزبەکانەوە سەرچاوە دەگرێت، دادپەروەریش مسۆگەر ناکات. ئەوەی کوردستان پێویستی پێیەتی، دامەزراوەیەکی دادپەروەرە کە تایبەتمەندیی شارەکان بپارێزێت، دابەشکردنی دادپەروەرانەی دەسەڵات و سامان دابین بکات، ڕێگە لە تاکڕەویی لە بڕیاردان بگرێت و هاووڵاتیبوون بکاتە بنەمای پەیوەندی لەنێوان هەموو ناوچەکانی هەرێمدا. سلێمانی لە ڕۆژی یادی دامەزراندنیدا شایانی شتێکی زیاترە لە چەند وشەی پیرۆزبایی؛ شایانی ئەوەیە مافەکانی بپارێزرێن، پێگەی بپارێزرێت و ڕۆڵی سیاسی و ڕۆشنبیریی ڕێزی لێ بگیرێت. هەروەها هەولێریش شایانی ئەوەیە وەک هاوبەشێکی بنەڕەتی لە مێژووی کوردستان مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت، نەک وەک لایەنێک لە ناکۆکییەکی جوگرافی.

لە سلێمانی ناوێت وەک بەرامبەر بە مانەوە لەگەڵ هەولێر، لە مافەکانی خۆی پاشەکشە بکات؛ هەروەها لە هەولێریش ناوێت پێگەی خۆی واز لێ بهێنێت بۆ ئەوەی ڕاستگۆییی خۆی لە هاوبەشیدا بسەلمێنێت! ئێمە پێویستمان بەوە نییە شارەکان یەکێکیان بەسەر ئەوی دیکەدا سەرکەوتوو بێت، بەڵکو پێویستمان بەوەیە هەموو شارەکان بۆ کوردستان سەرکەوتوو بن. پێویستمان بە نەخشەی نوێی دوژمنایەتی نییە، بەڵکو بە نەخشەیەکی سیاسیی دادپەروەرانەیە کە هاووڵاتیی حەڵەبجە و سلێمانی و هەولێر و دهۆک هەستی بەوە بکات هاوبەشێکی یەکسانە لە ماف و ئەرک و چارەنووسی هاوبەشدا. هەولێر و سلێمانی دوو ناوەندی گرنگی مێژوو و ژیانی سیاسی و ڕۆشنبیریی کوردن، بەڵام هیچ کامیان بە تەنها نوێنەری هەموو کوردستان نین و هیچ کامیانیش ناتوانێت بە تەنها داهاتووی ئەو نیشتمانە مسۆگەر بکات.

مێژوو پێمان دەڵێت کە کە گەلەکان بە یەکگرتوویی و دادپەروەری دەستکەوتەکانیان دەپارێزن، نەک بە زاڵبوونی شارێک بەسەر شارێکی دیکەدا. بۆیە، ئەرکی ئەمڕۆمان ئەوەیە ناکۆکییەکان بە گفتوگۆ و دامەزراوەی دادپەروەر چارەسەر بکەین، نەک بە فراوانکردنی دووری و دابەشکردنی کۆمەڵگا. چونکە ئەوەی لە مێژوودا بە خوێن و قوربانی بەدەست هاتووە، نابێت لە ژێر کاریگەریی ملمڵانێی دەسەڵات و بەرژەوەندیی حیزبیدا بخەینە مەترسییەوە. کوردستان خاوەنی مێژوویەکی هاوبەشە؛ و بەرپرسیارێتیی پاراستنی داهاتووی ئەو مێژووەش لە ئەستۆی هەموو شار و پێکهاتە و هێزە سیاسییەکانییەتی!