ڕێککەوتی ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، شاری لۆزانی وڵاتی سویسرا بووە میوانداری ڕووداوێکی گرنگ کە هەڵگری پەیامێکی مێژوویی و سیاسیی قووڵ بوو. لە نۆیەمین ساڵیادی ڕیفراندۆمی سەربەخۆییی کوردستاندا، کۆنفرانسی «گەڕان بەدوای سەربەخۆییی کوردستان و ئاشتی لە ناوچەکەدا» وێستگەیەک بوو بۆ دووپاتکردنەوەی ئیرادەی گەلێک کە نایەوێت لە پەراوێزی مێژوودا بمێنێتەوە. ئەنجامدانی ئەم جۆرە چالاکییە زانستی، کولتووری و سیاسییانە لە سەنتەرەکانی بڕیاردانی ئەورووپا و جیهاندا، لە ڕوانگەی جیۆپۆلەتیکییەوە هەنگاوێکی ستراتیژیی چارەنووسسازە.
کوردستان لە ئێستادا، کارەکتەرێکی سەقامگیرکەر و چالاکە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. کۆکردنەوەی ڕەوەندی کوردی، ڕۆشنبیران و ئەکادیمیستان لەگەڵ ناوەندەکانی بڕیار و ڕای گشتیی جیهان، بناغەیەکی پتەوە بۆ دروستکردنی لۆبییەکی بەهێزی کوردی، کە ڕێگە خۆش دەکات پرسی کورد لە چوارچێوەیەکی یاسایی و نێودەوڵەتیدا جێگەی شایستەی خۆی بگرێت.
لەنێو ئەم دیدگا فراوانەدا، ڕیفراندۆم وەک وەرچەرخانێکی مێژوویی دەردەکەوێت، ڕێک وەک ئەوەی د. سالار عوسمان، بەرپرسی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموکراتی کوردستان، لە بابەتەکەیدا تیشکی خستە سەر و ڕایگەیاند کە سەرۆک بارزانی، ڕابەری ڕاستکردنەوەی مێژووە و ڕیفراندۆم ئەو پرۆسە مەزنە مێژووییەیە کە پێیەکی لەنێو ڕاستی و پێیەکەی تری لەنێو دیموکراسیدایە. ئەم هەنگاوە بوێرەی سەرۆک مەسعوود بارزانی بە پشتیوانیی گەلەکەی، هەوڵێک بوو بۆ دەستکاریی پۆزەتیڤانەی مێژوو، بۆ ئەوەی بە هەموو جیهان بگوترێت کە کورد پلەدوو نییە و خاوەنی سەروەری و ئیرادەی خۆیەتی. ئەم شانازییە مێژووییە، وەک ناوبراو ئاماژەی پێ دا، پێویستە لەلایەن هەموو ئازادیخوازێکەوە بەرز ڕابگیرێت و ڕۆڵی سەرۆک بارزانی تێیدا بە پیتی زێڕین بنووسرێتەوە، بۆ ئەوەی نەوەکانی داهاتوو شکۆمەندانە بیخوێننەوە.
ناوەڕۆکی کۆنفرانسەکە بەگشتی ڕەنگدانەوەی ئەم پەیامە فرەڕەهەندە بوو، کە کۆکەرەوەی مێژوو، سیاسەت و یاسای نێودەوڵەتی بوو. لە خستنەڕووی دۆکیۆمێنتارییە مێژووییەکەی شڤان پەروەرەوە بگرە، تا دەگاتە لێکۆڵینەوەکانی پەیوەست بە یاسای نێودەوڵەتی و پرسی کورد لەلایەن ئەکادیمیستانەوە، هەموویان تەواوکەری یەکتر بوون. لە لایەکی تریشەوە، بەشداریی گەنجانی دیاسپۆرا سەلماندی کە هەستی نیشتمانپەروەری بناغەیەکی پتەوە بۆ ئایندە. هەروەک چۆن بەشداربووان جەختیان لەوە کردەوە کە ئەزموون و قەوارەی حکوومەتی هەرێمی کوردستان وەک چەترێکی کۆکەرەوە، زامنی پاراستنی ئەم دەستکەوتانە و هەنگاونانە بەرەو داهاتوویەکی گەشتر.
لۆزان ئەمڕۆ بەهۆی ئەم جۆرە جووڵە دیپلۆماسی و ئەکادیمییانەوە بووەتە مینبەرێک بۆ بەجیهانیکردنی پرسی سەربەخۆیی. گرێدانی ڕەهەندە جیۆپۆلەتیکییەکانی کوردستان لەگەڵ مێژووی پڕ لە شانازیی ڕیفراندۆم، ئەو ڕاستییە دەسەلمێنێت کە ئیرادەی نەتەوەیەک بۆ ئازادی بە هیچ مەرجێک ناسڕێتەوە و هەمیشە وەک هێمایەکی دیموکراسی لە ناوچەکەدا دەمێنێتەوە.
ئەم جۆرە کۆنفرانسانە، هەنگاوێکی ستراتیژین بۆ بەنێودەوڵەتیکردنی دۆزی کورد و ناساندنی زیاتری شوناسی نەتەوەییمان لەسەر ئاستی جیهان. لە ڕێگەی تێکەڵبوون بە ناوەندە پێشکەوتووەکان و بەشداریکردنی کارا لە گۆڕەپانی ئەکادیمی، ڕۆشنبیری و زانستیدا، دەتوانین پردێکی پتەوی پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیدا دروست بکەین و وێنەیەکی ڕاستەقینە و شارستانییانەی نەتەوەکەمان نیشان بدەین. ئەم جۆرە هەوڵانە وەک هێزێکی نەرم (Soft Power) کار دەکەن کە نەک تەنیا سۆز و پشتیوانیی دەرەکی بۆ مافە ڕەواکانمان ڕادەکێشن، بەڵکوو پێگەی کورد وەک کارەکتەرێکی کارا، ئاشتیخواز و داهێنەر لە پێشخستنی شارستانیەتی سەردەمدا جێگیر دەکەن، کە ئەمەش پایەیەکی سەرەکییە بۆ مسۆگەرکردنی ئایندەیەکی گەشتر بۆ دۆزە نەتەوەییەکەمان.