ئەو ڕۆژەی کە تێگەیشتم کە " فازڵ میرانی" تەنیا سیاسەتمەدارێکی حزبی نییە،و نووسەرێکی خاوەن تێڕوانینێکی سیاسی قووڵە. سەرەتای ساڵی 2000 بوو ، ئەو ڕۆژە لە ڕۆژنامەی عەرەبی ( التٲخی)دا بابەتێکیم خوێندەوە، ئەو کاتە گەنج بووم، هەوڵم دەدا لە ڕێگەی خوێندنەوەوە و لێکۆڵینەوەوە لە سیاسەت تێبگەم . ناوی ئەو تەنیا ناوی بەرپرسێکی پارتی دیموکراتی کوردستان نەبوو؛ ئەو لەڕێی نووسینەوە هەوڵی ڕوونکردنەوەی سیاسەتی دەدا، ڕەهەندێکی فیکری پێدەبەخشی کە گوتاری ئاسایی ڕۆژانەی تێپدەپەڕاند. ڕەنگە ئەو قۆناغەش سەرەتای ئامادەیی بەرچاوی ئەویش بووبێت لە نووسینی بابەتگەلی سیاسیدا کە سیمایەکی جیاوازیان لە زمانی تەقلیدی سیاسەت لە عێراق و کوردستاندا هەبووە!!

لەو ساڵانەدا گۆڕەپانی سیاسی عێراق گرژی و گۆڕانکاریی ئاڵۆزی بەخۆیەوە بینی و زۆربەی گوتارە سیاسییەکان مەیلی کۆکردنەوە و تەقینەوەی سۆزداری و دروشمی حیزبیان هەبوو. بەڵام ئەوەی لەو سەردەمەدا فازڵ میرانی دەینووسی هێمنییە دیارەکەی بوو؛ وەک ئەوە وابوو نەک تەنها دەیەوێت خوێنەر بە هەڵوێستێکی سیاسی ڕازی بکات، بەڵکو دەیویست بیرکردنەوەشیان بوروژێنێت! فازڵ میرانی تەنیا "بەرپرسێکی مەکتەبی سیاسی" نەبووە کە کاروباری حزبی بەڕێوەبردووە یان بەیاننامە و هەڵوێست دەربکات.

هەمیشە لە وێنەی "بیرمەندێکی سیاسی" نزیکتر دەهاتە بەرچاو. مرۆڤ لە وتار و بابەتەکانیدا ئەو تێکەڵە ڕوونەی مێژوو و فەلسەفە و سیاسی دەبینێتەوە. ئەو بە سۆزداری یان بە زمانێک قسە ناکات کە ئامانجی چەپڵە لێدانی خێرا بێت، بەڵکو بە تۆنێکی هێمن قسە دەکات کە هەوڵی ڕوونکردنەوە دەدات پێش هێرشکردن، شیکاری دەکات پێش ئەوەی حوکم بدات. ڕەنگە هەر ئەمەش وایکردبێت کە بوونی ئەو تەنانەت لەناو نەیارەکانیدا بە جیاوازی ماوەتەوە، چونکە کەمتر پشتی بە ڕقی سیاسی بەستووە و زیاتر پشتی بە چاندنی وێنەی سیاسەتمەدارێک بەستووە کە دەزانێت چی بڵێت و کەی بیڵێت و چۆن بیڵێت!! لە عێراقدا کە سیاسەت لەم دەیان ساڵەی دواییدا پەیوەست بووە بە دەنگی بەرز و قسەی دوژمنکارانە، کەسایەتییەکی وەک فازڵ میرانی وەک کەیسێکی جیاواز دەردەکەوێ.

ئەو سەر بە قوتابخانەی ڕقی سیاسی یان وتارە ئاگرینەکان نییە. بەپێچەوانەوە ساڵانێکە مۆدێلێکی هێمنتر و هاوسەنگتری بۆ بەڕێوەبردنی ناکۆکییەکان دەخاتە ڕوو، جا چ لەناو خودی کایەی سیاسی کوردیدا بێت یان لە پەیوەندییە ئاڵۆزەکەی نێوان هەولێر و بەغدادا. تەنانەت کاتێک ڕەخنەی لە نەیارەکانی دەگرت، بە زمانێک ئەو کارەی کرد کە زیاتر مەیلی بۆ ڕازیکردن بوو نەک سووکایەتیکردن، و بەرەو شیکاری نەک ئەو سووکایەتییە سیاسییەی کە بووەتە بەشێکی ئاشنای کولتووری سیاسی لە کوردستان و عێراق! لە دوای ساڵی ٢٠٠٣، فازیل میرانی ڕۆڵێکی بەرچاوی لە داڕشتنی گوتاری سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان لە یەکێک لە قۆناغە مەترسیدارەکانی مێژووی هاوچەرخی عێراقدا بینی. دەوڵەتی ئێراق دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشوو تووشی داڕمانێکی بەرفراوان بوو. ململانێ تائیفی و نەتەوەییەکان پەرەیان سەند و وڵاتەکە بەرەو خولگەیەکی بێ وێنەی توندوتیژی و دابەشبوون دەچوو.

لەناو ئەم ئاژاوەگێڕییەدا، لایەنە کوردستانییەکان پێویستیان بە گوتارێکی سیاسی هەبوو کە توانای هاوسەنگکردنی بەرگری لە مافە دەستوورییەکانی گەلی کوردستان لەگەڵ پاراستنی کەناڵەکانی دیالۆگ لەگەڵ بەغدا و هێزە سیاسییە جیاجیاکانی عێراقدا هەبێت. لێرەدا بوو کە میرانی وەک یەکێک لەو عەقڵی سیاسیانە دەرکەوت کە هەوڵیدا گوتاری کوردی بە ڕەهەندێکی عەقڵانیتر و نەرمترەوە نیشانبدات! ئەو باوەڕی بە دیالۆگ نەبوو تەنها وەک دروشمێکی پرۆتۆکۆڵی لە کۆنفرانسەکاندا بخوێندرێتەوە، بەڵکو وەک ئامرازێکی سیاسی ڕاستەقینە لێی دەڕوانی بۆ بەڕێوەبردنی قەیرانەکان و ڕێگریکردن لە داڕمانەکان.

ئەم بیرۆکەیە ڕەنگە ڕەنگدانەوەی لایەنێکی گرنگی کەسایەتی سیاسی ئەو بێت؛ سەر بە نەوەیەک کە بە شەڕ و ململانێ ناوخۆییەکان و دابەشبوونەکانی ناو کوردستانی عێراقدا ژیاوە. بۆیە هەر لە سەرەتاوە درکی بەوە کرد کە سیاسەت تەنها لە ڕێگەی هەڵوێستی توندڕەو یان ڕقی میدیاییەوە بەڕێوەناچێت، بەڵکو لە ڕێگەی توانای هێشتنەوەی پردەکان بە کراوەیی، تەنانەت لە سەختترین ساتەکانی ناکۆکیشدا. دەبرێت بەڕێوە! زمانی سیاسی فازڵ میرانیش شایەنی سەرنجە.

وەک ئەوەی بەردەوام لە هەوڵی بەستنەوەی ڕابردوو و ئێستادا بێت دەنووسێت و قسە دەکات، لە زۆرێک لە نووسینەکانیدا مرۆڤ هەست بە هەوڵی خۆی دەکات بۆ دانانی سیاسەت لە چوارچێوەیەکی فیکریی فراوانتردا، وەک ئەوەی بڵێت ململانێ تەنیا ململانێی دەسەڵات نییە، بەڵکو ململانێیە لەسەر یادەوەری و ناسنامە و دیدگایەک بۆ داهاتوو.

ڕەنگە زۆر کەس لە ڕووی سیاسییەوە لەگەڵ فازڵ میرانی ناکۆک بن، ئەمەش لە هەر ئەزموونێکی دیموکراسیدا سروشتییە، بەڵام زەحمەتە نکوڵی لەوە بکەین کە ئەو نوێنەرایەتی مۆدێلێکی جیاواز دەکات لە ژیانی سیاسی کورد و عێراقدا. ئەو سیاسەتمەدارێکە کە تەنیا پۆستی دەسەڵاتی داگیر نەکردووە یان سەرۆکایەتی کۆبوونەوەکانی حزبی نەکردووە، بەڵکو هەوڵی نووسین و ڕوونکردنەوە و گۆڕینی ئەزموونی سیاسی بۆ مادەی فیکریی شایستەی خوێندنەوە و بیرکردنەوەشی داوە.!

لە سەردەمێکدا کە سیاسەت بووەتە ڕەگەزێک بەرەو هەستیاری، پێدەچێت فازڵ میرانی لە نەوەیەکی بەتەمەنتر لە سیاسەتمەداران نزیکتر بێت کە پێیانوابوو وشە بەرپرسیارێتییە، دیالۆگ لاوازی نییە و دەوڵەتێک نەک لە ڕێگەی هاوارەوە بەڵکو لە ڕێگەی عەقڵەوە بنیات دەنرێت. ڕەنگە هەر لەبەر ئەمەش بێت کە بوونی ئەو بەو شێوەیە جیاواز ماوەتەوە. چونکە هەرگیز هەوڵی نەداوە دەنگی لەهەمووان بەرزتر بێت، بەڵکو دەیەوێت ئەو دەنگە بێت کە قووڵترین تێگەیشتنی هەبێت!!