لەدوای هێرشە خوێناوییەکەی چەتەکانی جۆلانی بۆسەر گەڕەکە کوردنشینەکانی ئەشرەفییەو شێخ مەقسود لەحەلەب بەبەرچاوی ئەمەریکاوە ، دوای 22 ساڵ جارێکیتر پێم خۆشبوو کتێبی ( How does America sell its friends?) بخوێنمەوە ، ئەو کتێبەی کە شێوازی بیرکردنەوەو تێڕوانینی سیاسەتی جیهانی بۆ ڕوونکردبوومەوە!!

لەهەڕەتی گەنجێتیدا بووم کاتێک کتێبی "ئەمریکا چۆن هاوڕێکانی دەفرۆشێت؟"م خوێندەوە ،لەو کاتەدا لەلۆژیکی دەستەڵات و هێزو هاووپەیمانییەکان تێنەئەگەیشتم ،بەڵام ئەو کتێبە پەنجەرەیەکی ڕوون بوو بۆ تێگەیشتن لە لۆژیکی دەسەڵات لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکاندا، بەرچاوی ڕوونکردمەوە، لەگەڵ تێپەڕبوونی ساڵەکان و لەگەڵ شەڕ و هاوپەیمانی و شکستەکاندا، پێم وابوو ئەم ناوونیشانە هێشتا پەیوەندییەکەی لەدەست نەداوە؛

بە پێچەوانەوە، هێندەیتر واقیعی و توندتر بووبوو. ئەوەی دوای لەشکرکێشی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕوویدا، و ئەو گۆڕانکاریانەی کە بەدوایدا هات، پشتڕاستی کردەوە کە ئەمریکا مامەڵە لەگەڵ "دۆست" ناکات، بەڵکو مامەڵە لەگەڵ ئامرازە کاتیەکاندا دەکات وەک پڕۆژەیەک بۆ گۆڕینی بەرژەوەندییەکان!! دوای لەشکرکێشی ئەمریکا بۆ سەر عێراق، کوتلە چەکدارەکانی شیعە بەسەختی ڕووبەڕووی هێزەکانی ئەمریکا بوونەوە، چەکیان هەڵگرت و شەڕی ڕاستەوخۆیان کرد. سەتان سەربازی ئەمەریکا لەو ڕووبەڕوبوونەوانەدا کووژران، سەرەڕای ئەوەش لەگەڵ گۆڕانی هاوسەنگی هێزدا، دواتر ئەم فراکسیۆنانە لەگەڵ واشنتۆندا چوونە ناو هاوکێشە سیاسی و ئەمنییەکانەوە، تەنانەت پلەی جیاوازیان لە دانپێدانانی بێدەنگ بەدەستهێنا، چونکە بوونیان بوو بە بەشێک لە هاوکێشەی هێز لەناو دەوڵەتی عێراقدا.

لێرەدا لۆژیکی ئەمریکا بە ڕوونی ئاشکرا دەبێت: هەرکەسێک توانای دروستکردنی کێشە یان کاریگەریی هەبێت، لەبەرچاو دەگیرێت، تەنانەت ئەگەر دوژمنی دوێنێش بێت!! لەبەرامبەردا مۆدێلی کوردی، بەتایبەتی هەرێمی کوردستان، وەک حاڵەتێکی جیاواز دەرکەوت. سوپای پێشمەرگە بۆ یەک خولەکیش لەگەڵ سوپای ئەمەریکادا تووشی هیچ ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازی نەبوونەوە، هیچ ڕۆژێک هێزی ئەمریکا لە کوردستان نەکرانە ئامانج، تەنانەت لەماوەی ئەو هەمووە ساڵەدا یەک سەربازی ئەمریکی پەنجەیەکی خوێنی لێنەهات،. بە پێچەوانەوە پەیوەندییەکە بە کراوەیی و هاوکاری و هەماهەنگی تایبەتمەند بەردەوام بوو.

لە شەڕی داعشدا هێزی پێشمەرگەی کوردستان لە بەرەکانی پێشەوە بوو، بە ناوی هەموو مرۆڤایەتییەوە شەڕی ڕێکخراوێکی دڕندەی دەکرد، بە هەماهەنگی تەواو لەگەڵ هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە سەرۆکایەتی ئەمریکا.کەچی ئەمەریکا پاداشتی ئەو دڵسۆزییەی نەدایەوە!! لێرەدا پرسیارێکی گرنگ دێتە،پێشەوە .. ئایا پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان بە لۆژیکی پابەندبوونی ئەخلاقی بەڕێوەدەچن، یان بە لۆژیکی پێویستی دەستبەجێ؟!! لەڕاستیدا واقیعەکە ئەوەیە کە ئەمریکا ڕێزی ئەو کەس ولایەنانە دەگرێت کە لە ڕێگەی هێزەوە یان توانای بەربەستکردنەوە خۆیان دەسەپێنن، بەڵام بەدرێژایی مێژوو بە ساردی مامەڵەی لەگەڵ ئەو کەسانەدا کردووە کە هاوبەشی بێدەنگ و کراوەیی سیاسیان لەگەڵ ئەمەریکادا هەبووە!! ئەمە بەو مانایە نییە کە کورد تاوانبار بووە و بێهەڵوێست بووە، بەڵکو ئەوە مانای ئەوەیە کە لە،سیاسەتی واشنتۆندا هیج بەهایەکی ئەخلاقی جێی نابێتەوە ، میکانیزمەکانی "فرۆشتنی هاوڕێکان"ی ئەمریکی ڕوونە. یەکەمیان پەرتکردنە: پشتگیرییەکی ناتەواو، بەڵێنی کراوە و جێهێشتنی هاوپەیمانەکە بە هەڵپەسێردراو لە نێوان هیوا و خیانەتدا. دووەمیان موزایەدەیە: کاتێک بەرژەوەندی هاوپەیمانێکی لاواز لەگەڵ ڕێکەوتنێکی گەوورەتر لەگەڵ دەوڵەتێکی بەهێزتردا بەریەکدەکەون، یەکەمیان بەبێ دوودڵی دەکرێتە قوربانی.

سێیەمیان بێدەنگییە لە ساتەوەختی حەقیقەتدا، مەترسیدارترین شێوەی وازهێنانە، چونکە هاوپەیمانەکە زۆر درەنگ بۆی دەردەکەوێت کە تەنها لە مەیدانەکەدایە!! ئەزموونی کورد لەگەڵ ئەمریکا ڕاستییەکی تاڵ ئاشکرا دەکات: کراوەیی بە تەنیا گەرەنتی دروست ناکات و هاوبەشییەک کە بە خاڵە بەهێزە زگماکییەکان پشتگیری نەکەن، پارێزگارییەکی درێژخایەن بەرهەم ناهێنێت. واشنتۆن ڕێز لەو کەسانە دەگرێت کە خاوەنی هێڵی کاریگەرین، نەک تەنها ئەوانەی کە مێژووی هاوکارییان هەیە.

ئەمە وانەیەکی سیاسییە، نەک بانگەوازێک بۆ ڕووبەڕووبوونەوە، بەڵکو بانگەوازێکە بۆ پێناسەکردنەوەی چەمکی هاوپەیمانی!! لە بنەڕەتدا ئەمریکا وەک تۆڕێکی دۆست سەیری جیهان ناکات بەڵکو وەک نەخشەی گۆڕانی بەرژەوەندییەکان دەبینێت. ئەوانەی لەم لۆژیک و بنەمایە تێدەگەن، بەگۆڕینی هەڵوێستەکان سەریان سوڕنامێنێت و تووشی شۆک نابن.

ئەوانەی تەنها پشت بە ئەخلاق دەبەستن دواتر بۆیان دەردەکەوێت کە سیاسەتی نێودەوڵەتی بە بەبەها ئەخلاقییەکان بەڕێوە نابرێت بەڵکو بە هاوسەنگی هێز بەڕێوەدەچێت. دەرەنجامەکە دوژمنایەتی بەرامبەر ئەمریکا نییە، بەڵکو تێگەیشتنە لە سیاسەت و سروشتی ئەمریکا. بە درێژایی مێژوو هاوپەیمانییەکان هەرگیز ڕێککەوتنی پابەندکەری ئەخلاقی نەبوون، بەڵکو قومارێکی کاتی بوون لە گەمەی دەسەڵاتدا.

فەلسەفەی سیاسی، لە توسیدیدسەوە تا ئێستا، دووپاتی دەکاتەوە کە دەوڵەتان بە دۆستایەتی ناجوڵێن، بەڵکو بە لۆژیکی پێویستی و بەرژەوەندیی خۆبەخۆ بەڕێوەدەبرێت،. . ئەو گەلانەی کە شکست دەهێنن لە بنیاتنانی هێزی خۆیان، لە نێوان بەڵێنی زلهێزە دەرەکییەکان و نائومێدیەکانی واقیعدا بە هەڵواسراوی دەمێننەوە.

ئەزمونی کوردیش وەک ئەوانی تر، ئەوەمان بیردەخاتەوە کە کرانەوە بەڕووی دونیادا گرنگە ، بەڵام بە تەنیا بەس نییە بۆ پاراستنی مافەکان. دواجار مێژوو ناوی هاوپەیمانەکان ناپارێزێت، بەڵکو ئەو کەسانە بەنەمری دەهێڵێتەوە کە خاوەنی هۆشیاری و هێز و توانای گۆڕینی جوگرافیا بوون بۆ ئیرادەیەکی سیاسی سەربەخۆ.