کاتێک سەیری نەخشەی سیاسی و سەربازیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکەین، دەبینین کورد تەنها نەتەوەیەکی بێ دەوڵەت نییە کە لە پەراوێزدا بێت، بەڵکو لە ناو جەرگەی هەموو ئەو گۆڕانکارییە گەورانەدایە کە ناوچەکەیان هەژاندووە. مێژووی ئێمە لە سەدەی ڕابردوودا تێکەڵەیەکی ئاڵۆز بووە لە بەرگری، ململانێی نێوان جەمسەرەکان و هەوڵدان بۆ مانەوە.
١. کورد وەک کارەکتەرێکی سەرەکی لە جەنگە هەرێمییەکاندا
لە مێژووی هاوچەرخی ناوچەکەدا، کورد هەمیشە لە ناو جەنگە گەورەکاندا ئامادەیی هەبووە، بەڵام زۆرجار وەک "هێزی ناڕاستەوخۆ" یان کەرەستەی فشاری دەوڵەتەکان بەکارهاتووە:
جەنگی سارد و جەنگی عێراق-ئێران: لەم قۆناغەدا جوڵانەوەی کورد کەوتە ناو یارییەکی مەترسیداری نێوان بلۆکی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا. لە کاتێکدا شۆڕشی کورد بۆ مافە ڕەواکانی خۆی دەجەنگا، دەوڵەتە داگیرکەرەکان کوردیان وەک کارتی فشار دژی یەک بەکاردەهێنا.
جەنگی دژی تیرۆر (داعش): ئەمە خاڵی وەرچەرخان بوو. لێرەدا کورد لە "قوربانییەک کە تەنها بەرگری دەکات" گۆڕا بۆ "هاوبەشێکی جیهانی". هێزی پێشمەرگە و یەکینەکانی پاراستنی گەل بوونە تاکە هێزی زەمینی کە متمانەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییان بەدەستهێنا، ئەمەش پێگەی کوردی لە هاوکێشە سەربازییەکاندا بەرزکردەوە.
٢. جوگرافیا و نەفرەتی "سەرچاوە سروشتییەکان"
کوردستان دەکەوێتە سەر هێڵی تەماس و گواستنەوەی وزەی جیهانی. ململانێکان لەسەر کەرکوک و ناوچە جێناکۆکەکان، یان پێگەی ستراتیژیی ڕۆژئاوا، تەنها ململانێی نەتەوەیی نین، بەڵکو ململانێی ئابووری و وزەن. هەر جەنگێک لە ناوچەکەدا ڕووبدات، کورد ڕاستەوخۆ کاریگەریی "شەڕی بۆرییەکانی نەوت و گاز"ی بەسەرەوە دەبێت.
٣. ئایندەی کورد لە ناو ئەم هەموو ئاگرەدا چی دەبێت؟
خوێندنەوەی ئایندە پێویستی بە وردبینییە، چونکە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەرەو نەزمێکی نوێ دەڕوات. دەکرێت چەند سیناریۆیەک بۆ ئایندەی کورد دابنێین:
بوونی بە بەشێک لە "سەقامگیریی هەرێمی": ئەگەر هێزە کوردییەکان بتوانن یەکڕیزیی سیاسی بپارێزن و خۆیان لە ململانێی تائیفی (شیعە و سوننە) بەدوور بگرن، دەبنە "ناوچەی ئارام" بۆ وەبەرهێنان و دیپلۆماسیی نێودەوڵەتی.
گۆڕانی هاوسەنگییەکان: لاوازبوونی دەوڵەتە ناوەندییەکان (وەک ئەوەی لە سووریا و تا ڕادەیەک لە عێراق بینیمان) دەرفەت دەداتە کورد کە قەوارەی خۆبەڕێوەبەریی خۆی بەهێزتر بکات. بەڵام ئەمە مەترسیی دەستێوەردانی سەربازیی وڵاتانی دراوسێی زیاتر دەکات کە نایانەوێت مۆدێلی کوردی سەرکەوتوو بێت.
کورد وەک کلیل لە ململانێی ئێران و ئەمریکادا: لە هەر پێکدادانێکی ئەگەری لە داهاتوودا لە ناوچەکە، جوگرافیای کوردستان دەبێتە گرنگترین پێگەی ستراتیژی. ئایندەی کورد بەوەوە بەستراوەتەوە کە چۆن دەتوانێت لەم کێبڕکێیەدا بەرژەوەندییەکانی خۆی بپارێزێت بەبێ ئەوەی ببێتە سووتەمەنی جەنگێکی تر.
٤. کۆتایی و ئەنجامگیری
بە بڕوای من، ئایندەی کورد چیتر تەنها بە دەست دەوڵەتانی ناوچەکە نییە. کورد ئێستا خاوەنی لۆبی، میدیا و هێزی سەربازیی ڕێکخراوە. ئەوەی ئایندە دیاری دەکات، توانای سەرکردایەتیی کوردە لە "خوێندنەوەی گۆڕانکارییەکانی بازاڕی وزە" و "پاراستنی یەکڕیزیی ناوخۆیی". ئەگەر کورد وەک یەک بلۆکی سیاسی مامەڵە بکات، دەبێتە یەکێک لە جەمسەرە بڕیاردەرەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ، نەک تەنها بینەرێک لە مێژووی جەنگەکاندا.