هەتیم نیوز
ئیسرائیل لەبەردەم سندوقەکانی دەنگدان؛ هەڵبژاردنێک لە سایەی ئاگری جەنگەکانی ناوچەکە و شەڕی مانەوەی سیاسی
دەنگدەرانی ئیسرائیل ڕۆژی سێشەممە ڕوو لە بنکەکانی دەنگدان دەکەن بۆ یەکلاکردنەوەی ئەو هەڵبژاردنەی کە بە یەکێک لە هەستیارترین و چارەنووسسازترین پرۆسە سیاسییەکان لە مێژووی ئەو وڵاتەدا لەقەڵەمدەدرێت؛ ئەمەش یەکەمین هەڵبژاردنە لە دوای هێرشەکانی ٧ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٣ و ئەو جەنگە بەرفراوانەی لە غەززە، ئێران، لوبنان، سوریا و یەمەن سەریهەڵدا.
کێبڕکێکارە سەرەکییەکان و هاوکێشەی هاوپەیمانێتییەکان:
بەپێی دوایین ڕاپرسییەکان، بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئێستا لە کێبڕکێیەکی زۆر توند و لەیەکنزیکدایە لەگەڵ گادی ئایزنکۆت، سوپاسالاری پێشووی سوپای ئیسرائیل و دامەزرێنەری پارتی "یاشار". ئایزنکۆت کە لە ساڵی ٢٠٢٤ لە ئەنجومەنی جەنگ بەهۆی شێوازی بەڕێوەبردنی شەڕ کشایەوە و کوڕەکەی لە جەنگی غەززەدا کوژرا، تەواوی کەمپەینی هەڵبژاردنەکەی لەسەر لێپرسینەوە لە شکستە ئەمنییەکانی ٧ی ئۆکتۆبەر بونیاد ناوە.
لە بەرەی ئۆپۆزیسیۆندا، هەریەک لە نەفتالی بێنێت، ئەڤیگدۆر لیبەرمان (لە ڕەوتی ڕاستڕەوی توندڕەو) و یائیر گۆلان (لە باڵی چەپ) ئەگەری هەیە هاوپەیمانێتی لەگەڵ ئایزنکۆت پێکبهێنن بۆ لادانی نەتانیاهۆ.
لە بەرامبەردا نەتانیاهۆ پشت بە هاوپەیمانە ڕاستڕەوە توندڕەوەکانی دەبەستێت کە داوای لکاندنی کەناری ڕۆژئاوا و کۆچپێکردنی زۆرەملێی دانیشتووانی غەززە دەکەن. لە هەمان کاتدا، دوو کوتلەی عەرەبی بەشدارن، بەڵام زۆربەی پارتە جوولەکەکان هاوکاری لەگەڵیان ڕەتدەکەنەوە.
سیستەمی هەڵبژاردن و ئەگەری چەقبەستنی سیاسی:
پەرلەمانی ئیسرائیل (کنێست) لە ١٢٠ کورسی پێکدێت و پێکهێنانی هەر حکومەتێک پێویستی بە بەدەستهێنانی لانیکەم ٦١ کورسی هەیە لە ڕێگەی نوێنەرایەتیی ڕێژەییەوە. ئامارە سەرەتاییەکان دەریدەخەن کە هیچ کام لە بەرەی نەتانیاهۆ یان ئایزنکۆت ناتوانن زۆرینەی ڕەها بەدەستبهێنن، ئەمەش وڵات بەرەو چەندین مانگ لە کێشمەکێش، ئەگەری پێکهێنانی حکومەتی کەمینە، یان دووبارەکردنەوەی هەڵبژاردن دەبات کە تێیدا نەتانیاهۆ وەک سەرۆکوەزیرانی کاربەڕێکەر دەمێنێتەوە.
تەوەرە سەرەکییەکانی کێبڕکێکە:
دۆسیەی ئەمنی: هەموو ڕکابەرەکان هێرش دەکەنە سەر شکستە ئەمنییەکانی ٧ی ئۆکتۆبەر، لە بەرامبەردا نەتانیاهۆ خۆی وەک «سەروەری ئەمنییەت» پێشکەش دەکات.
سەربازیی زۆرەملێ: پرسی بەسەربازکردنی جوولەکە ئۆرسۆدۆکسە توندڕەوەکان (حاریدیم) کە پێشتر لە خزمەت بەخشرا بوون، درزێکی قووڵی لە کۆمەڵگەدا دروستکردووە.
دەستکاریکردنی دادوەری: پلانی حکومەت بۆ کەمکردنەوەی دەسەڵاتی دادوەری و ناڕەزایەتییە بەرفراوانەکان هێشتا لە لوتکەی کێبڕکێکاندان.
تێچووی بژێوی: هەڵکشانی نرخی خۆراک و خانووبەرە بارگرانییەکی زۆری خستووەتە سەر هاووڵاتییان.
لێکەوتەکان بۆ سەر کەرتی غەززە و کەناری ڕۆژئاوا:
دوای تێپەڕبوونی ساڵێک بەسەر ئاگربەست لە غەززە، ئیسرائیل هێشتا کۆنتڕۆڵی زیاتر لە نیوەی کەرتی غەززەی بەدەستەوەیە و هێرشە ڕۆژانەکانی بەردەوامن؛ جەنگێک کە گیانلەدەستدانی زیاتر لە ٧٤ هەزار کەسی لە غەززە لێکەوتووەتەوە.
دیدگای ئایزنکۆت بۆ غەززە زۆر جیاواز نییە لە نەتانیاهۆ، چونکە بەڵێنی داوە لە ماوەی ١٨ مانگدا کۆتایی بە دەسەڵاتی حەماس بهێنێت لە ڕێگەی پلانێکی ئەمریکی یان سەربازییەوە. سەبارەت بە کەناری ڕۆژئاوا، نەتانیاهۆ بەردەوام دەبێت لە فراوانکردنی خێرای نیشتەجێکردن، لە کاتێکدا ئایزنکۆت پشتیوانی لە نیشتەجێکردنی گشتی دەکات بەڵام دژی پڕۆژەی مشتومڕاویی "E1"ە و باسی لە فەراهەمکردنی "حوکمی زاتی یان دەوڵەتێکی کەمکراوە" بۆ فەلەستینییەکان کردووە لە ژێر کۆنتڕۆڵی ئەمنیی ئیسرائیلدا.
لەم هەڵبژاردنەدا پرسی "چارەسەری دوو دەوڵەت" لەلایەن هەموو پارتە جوولەکە سەرەکییەکانەوە بە تەواوی وەلا نراوە.
کاتی دەرکەوتنی ئەنجامەکان:
پێشبینی دەکرێت لە کاتژمێر ١٠ی شەوی سێشەممە بە کاتی ناوخۆ ڕاپرسیی دەم دەرگای بنکەکان (Exit Polls) بڵاوبکرێنەوە، ئەنجامە سەرەتاییەکان لە ڕۆژی دواتر و ئەنجامی فەرمیش لە ٤ی نۆڤەمبەر ڕابگەیەندرێن، دواتر ئیسحاق هێرزۆگ، سەرۆکی ئیسرائیل کاندیدی سەرکەوتوو بۆ پێکهێنانی کابینەی نوێ ڕادەسپێرێت.