هەرێم نیوز
لە ئەیلوولی ساڵی ٢٠٢٦، فەرمانگەی میدیا و زانیاریی سەر بە ئەنجوومەنی وەزیرانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان ڕاپۆرتێکی شیکاری و فەرمیی بڵاوکردەوە کە تیشک دەخاتە سەر ئەو پێشێلکاری و ئاستەنگانەی دوای بەڕێوەچوونی سەرژمێریی گشتیی دانیشتووانی عێراق لە ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ هاتوونەتە ئاراوە.
بەپێی ڕاپۆرتەکە، سەرباری بوونی چەندین بڕیاری فەرمیی ئەنجوومەنی وەزیرانی فیدراڵ بۆ بەڕێوەبردنی پرۆسەکە بە شێوەیەکی هاوبەش، حکوومەتی فیدراڵیی عێراق بە شێوەیەکی تاکلایەنە مامەڵەی لەگەڵ دەرەنجامەکان کردووە و ڕێژەی دانیشتووانی هەرێمی کوردستانی لە ١٤.١٤٪ بۆ ١٢.٦٨٪ کەم کردووەتەوە.
ئەم هەنگاوەش کاریگەریی نەرێنیی ڕاستەوخۆ لەسەر پشکی هەرێم لە بودجەی فیدراڵیی ساڵی ٢٠٢٧ دروست دەکات.
پاشخان و پێشێلکردنی ڕێککەوتنە پێشوەختەکان
پێش دەستپێکردنی پرۆسەی سەرژمێری، وەزارەتەکانی پلاندانانی فیدراڵ و هەرێمی کوردستان چەندین گفتوگۆی چڕیان ئەنجام دا، کە دەرەنجامەکەی دەرچوونی بڕیارەکانی ژمارە (٢٤٨٥٣، ٢٤٨٥٩، و ٢٤٨٦٠)ی ئەنجوومەنی وەزیرانی فیدراڵ بوو. ئەم بڕیارانە جەختیان لە بەڕێوەبردنی هاوبەشی پرۆسەکە و پێکهێنانی تیمی هاوبەش لە سەرجەم پێکهاتەکانی وەک کورد، عەرەب، تورکمان، مەسیحی و ئێزدی بۆ ئەنجامدانی سەرژمێری لە ناوچە کوردستانییەکان دەکردەوە.
هەروەها بڕیار درابوو کە وردبینی بۆ داتاکان بکرێت لە ڕێگەی بەراوردکردنی داتاکانی سەرژمێریی ٢٠٢٤ لەگەڵ تۆمارەکانی سەرژمێریی ساڵی ١٩٥٧ و داتای وەزارەتەکانی ناوخۆ، بازرگانی، و کۆچ و کۆچبەران.
بڕگەیەکی تری ڕێککەوتنەکە تایبەت بوو بە پاراستنی هاوبەشی داتاکان لەژێر سەرپەرشتیی هەردوو حکوومەت و دروستکردنی تۆمارێکی تایبەت بۆ ناوچە کوردستانییەکان. جێی باسە، بەپێی ئامارەکان، کۆی دانیشتووانی عێراق ٤٦,١١٨,٧٩٣ کەسە، کە لەو ژمارەیە ٦,٥١٩,١٢٩ کەسیان دانیشتووی هەرێمی کوردستانن.
کێشەی دەستکارییکردنی ئامارەکان و مەترسییە داراییەکان
لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦دا، وەزارەتی پلاندانانی فیدراڵ بە فەرمی دانی بەوەدا نا کە بەپێی داتا خاوەکان، ڕێژەی دانیشتووانی هەرێمی کوردستان ١٤.١٤٪ـە.
بەڵام لە مانگی نیسانی هەمان ساڵدا، وەزارەتەکە بە پاساوی دەرکردنی ژمارەی ئاوارە و پەنابەرانی نیشتەجێی هەرێم لە ئامارەکە، بە شێوەیەکی نایاسایی ڕێژەکەی بۆ ١٢.٦٨٪ دابەزاند. ئەم بڕیارە لە کاتێکدایە کە حکوومەتی هەرێم ئەرکی بەڕێوەبردن و دابینکردنی خەرجییەکانی بەشێک لە ناوچە کوردستانییەکانی لە ئەستۆدایە و میوانداریی سەدان هەزار ئاوارە و پەنابەر دەکات.
وەک نموونەیەک لەسەر ئەم نادادپەروەرییە، ژمارەی دانیشتووانی ناوچە هاوبەشەکانی وەک سەنتەری شارۆچکەی شێخان و شارەدێیەکانی زیلکان، فایدە، قەراج، گوێڕ و دیبەگە لە سنووری مەخموور، دەگاتە نزیکەی ٥٠٠ هەزار کەس. سەرجەم خەرجییەکانی ئەم ناوچانە لەسەر شانی حکوومەتی هەرێمی کوردستانە، بەڵام حکوومەتی عێراق ئەم دانیشتووانەی بۆ خۆی هەژمار کردووە و وەک بەشێک لە دانیشتووانی هەرێم نەیناساندوون.
هەڵوێست و داواکارییەکانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان
لە بەرامبەر ئەم پێشێلکارییانەدا، حکوومەتی هەرێمی کوردستان پێداگریی دەکات لەسەر جێگیرکردنی پشکی هەرێم بە ڕێژەی ١٤.١٤٪ لە پڕۆژەیاسای بودجەی فیدراڵیی ساڵی ٢٠٢٧.
حکوومەتی هەرێم هۆشداری دەدات کە دابەزاندنی ئەم ڕێژەیە دەبێتە هۆی بێبەشکردنی هاووڵاتییانی هەرێم لە مافە سەرەکییەکانیان، لەوانە پشکی دامەزراندن، بەشەخۆراک، دەرمان و پڕۆژە خزمەتگوزارییەکان.
بۆ دەرخستنی نادادپەروەرییەکانی ڕابردووش لە ڕووی داراییەوە، ڕاپۆرتەکەی حکوومەتی هەرێم ئاماژە بەوە دەکات کە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٩ بۆ ٢٠٢٥، هەرچەندە لە ڕووی تیۆرییەوە پشکی هەرێم بە ١٢.٦٧٪ دیاریکرابوو، بەڵام لە واقیعدا ئەوەی ڕەوانە کراوە و خەرج کراوە تەنیا ٣.٣١٪ی کۆی گشتیی بودجەی فیدراڵیی عێراق بووە.