قەیرانی سێۆتا؛ دەروازەی لێکترازانی سنوورەکانی ئەوروپا و ململانێی سەروەری نێوان مەدرید و ڕەبات

شاری سێۆتا (Ceuta) و شاری مێلیلای (Melilla) دراوسێی، کە دوو ناوچەی ئۆتۆنۆمی ئیسپانیان لە باکووری کیشوەری ئەفریقا، لە ئێستادا بوونەتە چەقی قەیرانێکی مرۆیی و ئەمنی بێپێشینە. دوای ئەوەی لە ماوەی ٤٨ کاتژمێری ڕابردوودا نێوان ٤٩,٠٠٠ بۆ ٦٠,٠٠٠ کۆچبەر لە خاکی مەغریبەوە ڕژانە ناو سێۆتا، ئەم دۆخە نەک هەر پەیوەندییەکانی ئیسپانیا و مەغریبی گرژ کردووە، بەڵکو کاردانەوەی توندی لەسەر ئاستی تەواوی کیشوەری ئەوروپا دروست کردووە.

کێشەی سێۆتا و مێلیلا: دوو شاری ناکۆک لەسەر ئەم دوو شارە تەنها دوو خاڵی سنووری نین، بەڵکو تاقە سنووری وشکانین کە کیشوەری ئەفریقا بە یەکێتیی ئەوروپاوە دەبەستنەوە. مێژووی ناکۆکی لەسەر ئەم دوو شارە دەگەڕێتەوە بۆ چەندین سەدە:

 هەڵوێستی مەغریب: ڕەبات سێۆتا و مێلیلا بە دوو شاری "داگیرکراو" و پاشماوەی سەردەمی کۆلۆنیالیزمی ئیسپانی دەزانێت. مەغریب پێی وایە ئەم دوو شارە لە ڕووی مێژوویی و جوگرافییەوە بەشێکی دانەبڕاون لە خاکی وڵاتەکەی.

 هەڵوێستی ئیسپانیا: مەدرید بە توندی ئەم تێڕوانینە ڕەت دەکاتەوە و جەخت دەکاتەوە کە سێۆتا (لە ساڵی ١٦٤٠وە) و مێلیلا (لە ساڵی ١٤٩٧وە) لە ژێر سەروەری ئیسپانیادان؛ واتە مێژووی ئیسپانیبوونی ئەم شارانە کۆنترە لە دروستبوونی دەوڵەتی هاوچەرخی مەغریب، بۆیە لە ڕووی دەستوورییەوە بەشێکی تەواون لە خاکی ئیسپانیا.

ڕەهەندەکانی ململانێی ئیسپانیا و مەغریب لەم قەیرانەدا
ئەم لێشاوە کتوپڕەی کۆچبەران (کە بووەتە هۆی خنکان و گیانلەدەستدانی لانی کەم ٢٤ بۆ ٣٤ کەس) بە ڕێکەوت نەبووە، بەڵکو گرێدراوی ململانێی سیاسی نێوان هەردوو وڵاتە:

١. بێدەنگیی بەمەبەرستی مەغریب: مەغریب بەردەوام دۆسیەی کۆچبەری وەک کارتێکی فشار (Leverage) دژی ئیسپانیا بەکارهێناوە. دوای بڕیارە نوێیەکەی دادگای باڵای ئیسپانیا کە دیپۆرتکردنی خێرای کۆچبەرانی قەدەغە کرد، پاسەوانانی سنووری مەغریب چاویان لە شەپۆلەکە نوقاند بۆ ئەوەی پیشانی مەدریدی بدەن کە ئاسایشی سنوورەکانی بەبێ هاوکاری ڕەبات دە شێوێت.

٢. پرسی یەکپارچەیی خاک: مەغریب دەیەوێت لە ڕێگەی ئەم جۆرە قەیرانانەوە ئیسپانیا ناچار بکات دان بە مەغریبیبوونی ناوچە کێشەلەسەرەکانی تریشدا بنێت (وەک پرسی سەحرای ڕۆژاوا)، یان هاوکاری دارایی زیاتر لە ئەوروپا وەربگرێت بۆ ڕاگرتنی سنوورەکان.

هەڵوێستی وڵاتانی تری ئەوروپا لەسەر قەیرانەکە
ئەم قەیرانە بە خێرایی کێشەکەی لە ململانێیەکی دووقۆڵی (ئیسپانیا-مەغریب)ەوە گۆڕی بۆ کێشەیەکی ئەوروپی، وڵاتانی یەکێتیی ئەوروپا بەم شێوەیە هاتنە دەنگ:

 برۆکسل (یەکێتیی ئەوروپا): کۆمیسیۆنی ئەوروپا ڕایگەیاند کە "سنوورەکانی ئیسپانیا، سنووری یەکێتیی ئەوروپاشن". برۆکسل پاڵپشتی تەواوی خۆی بۆ مەدرید دەربڕی و ئاماژەی بەوە کرد کە ڕێگە نادەن پرسی کۆچبەران وەک چەکێکی سیاسی بەکاربهێندرێت بۆ فشار خستنە سەر وڵاتانی ئەندام.

 فەڕەنسا و ئەڵمانیا: پاریس و بەرلین نیگەرانی قووڵی خۆیان لەم شەپۆلە گەورەیە دەربڕی. ترسی سەرەکی ئەم وڵاتانە ئەوەیە کە سێۆتا ببێتە دەروازەیەک بۆ پەڕینەوەی دە هۆزەها هەزار کۆچبەر بەرەو قوڵایی خاکی ئەوروپا (فەڕەنسا و ئەڵمانیا)، بۆیە داوایان لە مەغریب کرد دەستبەجێ پابەند بێت بە ڕێککەوتنە ئەمنییەکان و کۆنترۆڵی سنوورەکان توند بکاتەوە.

 ئاژانسی فرۆنتێکس (Frontex): ئاژانسی پاراستنی سنوورەکانی ئەوروپا هێزی پشتیوانی فریاکەوتنی خێرای ناردووە بۆ سێۆتا بۆ هاوکاریکردنی سوپا و پۆلیسی ئیسپانیا لە تۆمارکردن و کۆنترۆڵکردنی دۆخەکەدا.
دەرئەنجام لە ئێستادا کە هەزاران کۆچبەر لەسەر شۆستە و پارکەکانی سێۆتا دەخەون و ناوەندەکانی حەواندنەوە بەتەواوی پەککەوتوون، شارەکە لەبەردەم تەقینەوەیەکی مرۆییدایە. ئەم ڕووداوە سەلماندی کە ململانێ مێژووییەکەی نێوان مەغریب و ئیسپانیا لەسەر دوو شاری سێۆتا و مێلیلا، تەنها کێشەیەکی ناوخۆیی نییە، بەڵکو بۆمبێکی تەوقیتکراوە لەسەر سنوورەکانی باشووری ئەوروپا کە هەر کاتێک لایەنەکان لەسەر مێزی دیپلۆماسی ناکۆک بن، دەقەتێتەوە.