هەرێم نیوز
دۆخی ئەمنی و سیاسی لە عێراقدا ڕووبەڕووی قەیرانێکی بێپێشینە بووەتەوە، ئەمەش بەهۆی پەرەسەندنی چالاكییە سەربازییەکانی گروپە چەکدارەکان و میلیشیاکان کە وڵاتیان پەلکێشی ناو ململانێیەکی هەرێمایەتی مەترسیدار کردووە.
لە کاتێکدا عێراق پێویستی بە ئارامی و ئاوەدانکردنەوە هەیە، ئەم گروپانە بەبێ گەڕانەوە بۆ بڕیاری فەرمی دەوڵەت و دامەزراوە شەرعییەکان، خاکی عێراقیان کردووەتە گۆڕەپانی جێبەجێکردنی ئەجێندا دەرەکییەکان.
ئەم ڕەفتارانە نەک هەر سەروەریی نیشتمانییان خستووەتە ژێر پرسیارەوە، بەڵکوو بوونەتە هۆکارێکی سەرەکی بۆ تێکدانی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانی بەغدا و دروستکردنی هەڕەشەی جیددی لەسەر ژیانی هاوڵاتیان.
هەژموونی میلیشیاکان و پاشەکشەی دەوڵەت
لە ماوەی ڕابردوودا، میلیشیا چەکدارەکان ئاستی هێرشەکانیان بە مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بۆ سەر نێردە دیپلۆماسییەکان و بنکە سەربازییەکان زیاد کردووە، ئەمەش وایکردووە عێراق لە ناوەندە جیهانییەکاندا وەک ناوچەیەکی ناسەقامگیر و پڕ مەترسی بناسرێت.
ئەم گروپانە کە بەرژەوەندییە تەسکەکانی خۆیان و لایەنە دەرەکییەکان دەخەنە سەروو بەرژەوەندی عێراق، وڵاتیان ڕووبەڕووی پەرچەکرداری توندی نێودەوڵەتی کردووەتەوە. هۆشدارییە بەردەوامەکانی باڵیۆزخانە بیانییەکان و داواکارییان بۆ جێهێشتنی بە پەلەی عێراق، بەڵگەیەکی ڕوونن لەسەر ئەوەی کە میلیشیاکان توانیویانە ئاسایشی پایتەخت و ناوچەکانی تریش بخەنە ناو بازنەی مەترسییەکی بەردەوامەوە، ئەمەش حکومەتی ناوەندیی خستووەتە هەڵوێستێکی زۆر لاوازەوە کە ناتوانێت کۆنترۆڵی ڕەفتارە سەرکێشییەکانی ئەم گروپە یاساشکێنانە بکات.
تێکدانی هاوسەنگییە سیاسییەکان و گۆشەگیری نێودەوڵەتی
بەهۆی کارە تێکدەرەکانی میلیشیاکانەوە، عێراق خەریکە ئەو هاوسەنگییە سیاسییە لەدەست دەدات کە لە ساڵانی ڕابردوودا هەوڵی بۆ داوە. چڕبوونەوەی هێرشەکانی ئەم گروپانە وایکردووە کە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و واشنتۆن بە جۆرێکی تر سەیری مامەڵەکردن لەگەڵ بەغدا بکەن.
بەکارهێنانی خاکی عێراق وەک سەکۆیەک بۆ هێرشکردنە سەر وڵاتانی تر یان بەرژەوەندییە بیانییەکان، وایکردووە کە عێراق وەک لایەنێکی ناچالاک و بێدەسەڵات لە بەرامبەر گروپە چەکدارەکان دەربکەوێت.
ئەم دۆخە دەرگای بۆ دەستێوەردانی سەربازیی زیاتری هێزە دەرەکییەکان کردووەتەوە، چونکە کاتێک دەوڵەت ناتوانێت ڕێگری لە هێرشی میلیشیاکان بکات، لایەنە بەرامبەرەکان خۆیان بە مافدار دەبینن بۆ وەڵامدانەوەی سەربازی لە ناو خاکی عێراقدا، ئەمەش باجەکەی تەنها خەڵکی سڤیل و سەقامگیری وڵات دەیبژێرێت.
کارەساتی ئابووری و هەڕەشە لەسەر قوتی خەڵک
کاریگەرییە نەرێنییەکانی میلیشیاکان تەنها لە بواری ئەمنیدا قەتیس نەماون، بەڵکوو گەیشتوونەتە ناو جەرگەی بژێوی و قوتی هاوڵاتیانیش.
بەهۆی ئەو ناسەقامگیرییەی ئەم گروپانە دروستیان کردووە، کەرتی وەبەرهێنان و بازرگانی پاشەکشەیەکی گەورەی کردووە. لەدەستدانی ملیاران دۆلاری داهاتی نەوت بەهۆی پەککەوتنی هەناردەکردن و داخرانی ڕێڕەوە بازرگانییەکان، ڕاستەوخۆ دەگەڕێتەوە بۆ ئەو ئاڵۆزییانەی کە میلیشیاکان دروستی دەکەن.
لە هەمووی مەترسیدارتر، ئەگەری سەپاندنی سزای داراییە لەلایەن بانکی فیدراڵی ئەمریکاوە بەسەر عێراقدا، کە ئەگەر ڕووبدات، دەبێتە هۆی دابەزینی بەهای دینار و نەمانی توانای حکومەت بۆ دابینکردنی مووچەی فەرمانبەران.
میلیشیاکان بەم سەرکێشییانەیان، عێراقیان خستووەتە سەر لێواری داڕمانێکی دارایی کە دەکرێت ببێتە هۆی گەورەترین قەیرانی مرۆیی و ئابووری لە مێژووی هاوچەرخی وڵاتەکەدا، بە جۆرێک کە داهاتووی نەوەکانی داهاتووش بکەوێتە مەترسییەوە.