دواین هەواڵ

ڕاپۆرت و چاوپێکەوتن‌

 6 کاتژمێر پێش ئێستا

ئایا کورد دەبێتەوە بە سووتەمەنی جەنگی زلهێزەکان؟

لەدواى ئەزموونەکانی رابردوو لەبارەى ململانێکانى کورد لەگەڵ دەسەڵاتدارانى ناوچەکە و پشت تێکردنیان، پاڵپشت بەم ئەزموونە کەڵەکەبووە کورد هەوڵدەدات لەم جەنگەى ئێستاى ئیسرائیل و ئەمریکا لەگەڵ ئێران خۆی بەدوور بگرێت، چونکە مێژوو دەریخستووە کە لە ململانێی زلهێزەکاندا، کورد  کراوەتە "قوربانی" و سووتەمەنی جەنگەکە.

کورد وەک "کارتێکی گوشار"
بۆ ئەمریکا، کوردەکانی (رۆژهەڵاتى کوردستان) باشترین کەرەستەن بۆ تێکدانی سەقامگیریی ناوخۆیی ڕژێمی تاران. ئەمریکا دەزانێت کە کوردەکان ئازاترین و ڕێکخراوترین ئۆپۆزسیۆنی ئێرانن، بەڵام لەگەڵ ئەم تێبینیانەدا:
ئەزموونی سوریا: ئەمریکا نایەوێت ئێران بە تەواوی پارچە پارچە ببێت (چونکە دەترسێت لە دوای ڕژێم، ئاژاوەیەکی وەک سووریا دروست ببێت و نەتەوەکانى تر کە ژمارەیان لە کورد زیاترە رازیی نەبن). بۆیە تەنها تا ئەو شوێنە پاڵپشتیی کورد دەکات کە فشار بخاتە سەر تاران، نەک بگاتە ئاستی جوداخوازی و دروستکردنى هەرێمێک بۆیان هاوشێوەی هەرێمی کوردستان یان بیانکاتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ و لە ئێران جیایان بکاتەوە، یاخود دەسەڵات بداتە دەستیان و حوکمی سەرتاسەرى ئێران بکەن.
ئیسرائیل: "هاوپەیمانێکی سێبەر"
ئیسرائیل جیاواز لە ئەمریکا بیر دەکاتەوە. بۆ ئیسرائیل، هەر هێزێک لە ناوخۆی ئێراندا شەڕی سوپای پاسداران بکات، دۆستی ئەوانە، بە بێ گوێدانە نەتەوە و ئایین و پێگەیان.
بە گویرەى سەرچاوە میدیاییەکان ئیسرائیل زیاتر ئامادەیە پاڵپشتیی لۆجستی و هەواڵگری بداتە کوردەکان، چونکە ئامانجی سەرەکیی ئەو "بڕینی سەری مارەکەیە" لە ناوخۆدا. بەڵام ئەم پەیوەندییە هەمیشە مەترسیدارە، چونکە ئێران بەکاری دەهێنێت وەک بیانوویەک بۆ کۆمەڵکوژیی کوردەکان بە تۆمەتی "سیخوڕی و تا ئیستاش کوردەکان راستەوخۆ خۆیان لەو پەیوەندییە دەپارێزن".

 سیناریۆیەکی پێشبینیکراو:
سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن ئەمریکا و ئیسرائیل بەڵێنی زۆر گەورە بە کوردەکان دەدەن بۆ ئەوەی ڕاپەڕین بکەن و لەناوخۆ و لەسەر زەویی سەرقاڵی بۆ ئێران دروستبکەن و کورد ببێتە قەڵغانی بەرگری و چالاکیی و ناوخۆیی زیاتر لە هەموو نەتەوە و پێکهاتەکانی تر.
بەڵام ئەگەر ئەمریکا و ئێران بگەنە ڕێککەوتنێکی نوێ (یان ڕژێمێکی نوێ لە تاران بێتە سەر کار)، ئەگەری زۆرە جارێکی تر کوردەکان فەرامۆش بکرێن و وەک "قوربانییەک بۆ بەرژەوەندیی گەورەتر" بەجێبهێڵرێن.
هەربۆیە شرۆڤەکاران ئاماژە بەوە دەکەن کوردەکان لەم جەنگەدا وەک ئەو یاریزانە وان کە باشترین توانای هەیە، بەڵام یاریگاکە هی ئەو نییە. مەترسییەکە لێرەدایە: ئەگەر کورد بەبێ "گەرەنتییەکی نێودەوڵەتیی نووسراو" بچێتە ناو ئەم جەنگە، ڕەنگە جارێکی تر مێژووی ١٩٧٥ (ڕێککەوتنامەی جەزائیر) لە باشوورى کوردستان دووبارە ببێتەوە.
لێرەدا گرنگترین ئەو خاڵانە دەخەینە ڕوو کە دەبێت کورد وەک مەرج دایبنێت پێش لەوەى راستەوخۆ بچێتە نێو جەنگەکەوە هەرچەندە بەشێک لە سیاسییەکان پێیان وایە فریاى ئەو جۆرە کارانە ناکەون و کات درەنگە:

دانپێدانانی سیاسیی فەرمی :
ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا دەبێت لە ئاستی نێودەوڵەتیدا دان بە "کیانێکی سیاسیی کوردی"دا بنێن لە چوارچێوەی ئێرانی داهاتوودا.
گەرەنتییەکە: پێویستە ئەمە تەنها "بەڵێنی زارەکی" نەبێت، بەڵکو لە کۆنگرە نێودەوڵەتییەکاندا وەک لایەنێکی سەرەکیی ئۆپۆزسیۆنی ئێران مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت.

دروستکردنى ناوچەی دژەفڕین :
گەورەترین مەترسی بۆ سەر شارە کوردییەکان و هێزی پێشمەرگە (بە هەموو حیزبەکانەوە)، هێزی ئاسمانی و درۆنەکانی ئێرانە، بۆیە دەبێت ئەمریکا و هاوپەیمانان گەرەنتیی ئەوە بدەن کە پاراستنی ئاسمانیی ناوچە کوردییەکان دەگرنە ئەستۆ (هاوشێوەی ئەوەی لە ساڵی ١٩٩١ بۆ باشووری کوردستان کرا). بەبێ ئەمە، هەر جوڵەیەک دەبێتە هۆی کۆمەڵکوژیی لە شارە کوردییەکاندا.

 هاوکاریی سەربازیی ڕاستەوخۆ و جێگیر:
کورد ناتوانێت بە کلاشینکۆف ڕووبەڕووی سوپایەکی خاوەن تانک و مووشەک ببێتەوە وەک ئەوەى لە رۆژانى رابردوودا لە دژى ئەمریکا و ئیسرائیل بەکارى هێناوە، بۆیە دابینکردنی چەکی پێشکەوتووی بەرگری (وەک سیستەمی دژە-درۆن و دژە-تانک) و مەشقپێکردنی هێزەکان بە شێوەیەکی فەرمیی لەسەریان (بەخێرایی) زۆر گرنگ و کارى لە پێشینەیە.

گەرەنتیی جێگۆڕکێی سیاسی:
کێشەی کورد تەنها لەگەڵ "کۆماری ئیسلامی" نییە، بەڵکو لەگەڵ ئەو بیرۆکە "ناسیۆنالیزمە توندڕەوەیە" کە مافی نەتەوەکانی تر ڕەتدەکاتەوە و لە ئێراندا زاڵە، لە ئیستاشدا لە گوتارى هێزە نەیارەکانى ئێراندا دەبینرێت چ وەک بنەماڵەى شاکان و چ وەک لایەنەکانى تری نموونەى (موجاهیدینى خەلق) کە دوو لایەنى بەهێزى دژە کۆماریی ئیسلامین.
کورد دەبێت داوا بکات کە لە دەستووری داهاتووی ئێراندا، مافی فیدڕاڵیەت یان خۆبەڕێوەبەری بە فەرمی جێگیر بکرێت و ئەمریکا ببێتە کەفیلی  ئەم ڕێککەوتنە.

مەترسییەکە لە کوێدایە؟ 
لێرەدا دەبێت ڕاشکاو بین؛ زلهێزەکان (بەتایبەت ئەمریکا) زۆر بە دەگمەن ئامادەن ئەم جۆرە گەرەنتییە "نووسراوانە" بدەن بە هیچ لایەنێک و لە نێویشیاندا کورد، چونکە:

1-دەستەکانی خۆیان دەبەستنەوە بۆ داهاتوو.
2-دەترسن لەوەی تورکیا و وڵاتانی دراوسێ توڕە بکەن.
3-بەرژەوەندییەکانیان لەگەڵ "ئێرانی یەکپارچە" زیاترە وەک لە "ئێرانی فیدڕاڵ".

کورتەی قسە:
کورد دەبێت ئەمجارە دروشمی "بڕوا بە بەڵێن مەکە، بڕوا بە واقیع بکە" بەرز بکاتەوە. باشترین گەرەنتی بۆ کورد ئەوەیە کە:
بەرەیەکی یەکگرتووی نەتەوەیی هەبێت (هەموو حیزبەکان یەکبن) و راشکاوانە کارەکان دابەش بکەن، نەک واقیعێکی ساتەوەختى بیانکات بەیەک و دواتریش بکەونەوە وێزەى یەکتریی.
لەگەڵ نەتەوەکانی تری ناو ئێران (بەلووچ، عەرەب، ئازەری و فارس) بگەنە ڕێککەوتنێکی ناوخۆیی کە پێکەوە ئیدارەى ئێران دەدەن و دڵنیایان بکەنەوە کە چییان دەوێت.



Copyright © 2020 All Rights Reserved Designed And Developed By AVESTA GROUP