هەرێم نیوز
جەنگی دەروونی (Psychological Warfare) یەکێکە لە کۆڵەکە سەرەکییەکانی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا بەرامبەر بە ئێران. ئەم جۆرە جەنگە لەبری فیشەک و بۆمب، "زانیاری، فشار، و ترس" وەک چەک بەکاردەهێنێت بۆ گۆڕینی ڕەفتاری دەسەڵاتداران و دروستکردنی دوودڵی لەناو خەڵکدا، وەک شارەزایان دەڵێن: ئەم جۆرە جەنگە زۆرجار کاریگەرییەکەی لە جەنگی ڕاستەقینە زیاترە، چونکە بەبێ خەرجییەکی زۆری مرۆیی، دەتوانێت گۆڕانکاری گەورە لە هاوسەنگی هێزدا دروست بکات
١. ئامانجی جەنگی دەروونی ئەمریکا دژی ئێران چییە؟
ئامانجی ئەم جەنگە شکاندنی ئیرادەی لایەنی بەرامبەرە بەبێ چوونە ناو ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازیی ڕاستەوخۆ. ئەمریکا دەیەوێت لە ڕێگەی ئەم ستراتیژییەوە چەند ئامانجێک بپێکێت لەوانەش:
• تێکدانی سەقامگیری ناوخۆیی: هاندانی ناڕەزایەتییەکان.
• دابڕینی ئێران لە کۆمەڵەى نێودەوڵەتى : نیشاندانی ئێران وەک مەترسییەک بۆ سەرجیهان.
• لاوازکردنی ورە: دروستکردنی هەستی بێئومێدی لە تواناکانی حکومەت بۆ چارەسەری قەیرانەکان، بەتایبەتى لەسەر ئاستى ناوخۆیی.
٢. لە ئێستادا ئەمریکا چۆن جێبەجێی دەکات؟
ئەمریکا لە چەند ڕێگەیەکی جیاوازەوە ئەم جەنگە بەڕێوە دەبات:
- دیپلۆماسیی هەڕەشە (Maximum Pressure): بەردەوام لێدوانی بەرپرسانی سەربازیی و سیاسیی لەسەر ئەوەی "هەموو بژاردەکان لەسەر مێزن"، جۆرێکە لە گوشاری دەروونی بۆ ئەوەی لایەنی ئێرانی هەمیشە لە دڵەڕاوکێی هێرشی کتوپڕدا بێت.
- سزای ئابووری وەک چەکی دەروونی: سزا تەنها بۆ لاوازکردنی گیرفانی دەوڵەت نییە، بەڵکو بۆ دروستکردنی "ترسی داهاتوو"یە لە لای هاووڵاتیان. کاتێک بەهای تمەن دادەبەزێت، دڵەڕاوکێی گشتی زیاد دەکات، ئەمەش فشارێکی دەروونی گەورە دەخاتە سەر بڕیارە سیاسییەکان.
- جەنگی میدیایی و سۆشیاڵ میدیا: بەکارھێنانی پلاتفۆرمەکانی وەک( X، ئینستاگرام، و فەیسبووک... هتد) بۆ بڵاوکردنەوەی ئەو هەواڵانەی کە گەندەڵی یان بێتوانایی دەسەڵات نیشان دەدەن. هەروەها پشتگیریکردنی ئەو میدیایانەی بە زمانی فارسی پەخش دەکەن بۆ ئاڕاستەکردنی ڕای گشتی ناوخۆی ئێران.
- مانۆڕی سەربازی و نیشاندانی هێز: جوڵاندنی کەشتییە فڕۆکەهەڵگرەکان بۆ ناوچەی کەنداو یان ئەنجامدانی مەشقە سەربازییە هاوبەشەکان لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە، پەیامێکی دەروونییە بۆ سوپای ئێران کە "ئێمە لێرەین و ئامادەین".
- ئۆپەراسیۆنی سایبەری: هەندێک جار هێرشە سایبەرییەکان (وەک پەکخستنی وێستگەکانی سووتەمەنی یان سیستەمی بانکی) زیاتر لەوەی زیانی ماددی بن، زیانی دەروونین؛ چونکە متمانەی هاووڵاتی بە پارێزراوی وڵاتەکەی لاواز دەکەن.
کێشە و ئاستەنگەکانی بەردەم ئەم جەنگە
هەرچەندە ئەمریکا خاوەن تەکنەلۆژیا و میدیای بەهێزە، بەڵام جەنگی دەروونی بەرامبەر ئێران ڕووبەڕووی چەند بەربەستێک دەبێتەوە:
• "سەروەریی دیجیتاڵی" ئێران: ئێران هەوڵدەدات بە فلتەرکردنی سۆشیاڵ میدیا و دروستکردنی ئینتەرنێتی ناوخۆیی، کاریگەری گێڕانەوەکانی ئەمریکا کەم بکاتەوە.
• بەکارهێنانی ئایین و نەتەوەییبوون: ئێران لە بەرامبەر جەنگی دەروونی ئەمریکا، گێڕانەوەی "بەرگری" و "پاراستنی شکۆی نەتەوەیی" بەکاردەهێنێت بۆ کۆکردنەوەی لایەنگرانی.
بە کورتى:
جەنگی دەروونی ئێستا لە قۆناغی "شەڕی گێڕانەوەکان" (War of Narratives) دایە. ئەمریکا هەوڵدەدات وێنەیەکی "داڕماو و دابڕاو" لە ئێران نیشانی جیهان و ناوخۆی ئێران بدات، لە بەرامبەریشدا ئێران هەوڵدەدات بە نیشاندانی "خۆڕاگری و دەستکەوتی سەربازیی" بەرپەرچی ئەم جەنگە بداتەوە.