دواین هەواڵ

نێچیرڤان بارزانی: لە نێوان فشاری جوگرافیا و زیرەکی سیاسەتدا

‌عەتا شەمێرانی

3 کاتژمێر پێش ئێستا

دیداری ئەوڕۆی سەرۆک " نێچیرڤان بارزانی وشێخ  محەمەد بن زاید ئال نەهیان"  تەنها دیدارێکی  پڕۆتۆکۆلی ئاسایی نییە، بەڵکو ڕەنگدانەوەی کارلێکی سیاسی ئاڵۆزە لە دڵی هاوکێشە گۆڕاوەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. ،دیدارەکە لێرەدا تۆڕێکی بەرژەوەندی هاوبەش لەخۆدەگرێت، چونکە هەر لایەنێک هەوڵدەدات لە ڕێگەی ئەوی دیکەوە پێگەی خۆی بەهێز بکات لە چوارچێوەی ژینگەیەکی ناوچەییدا کە بە کێبڕکێی ناجێگیر ناسراوە!


ناوچەکە خاڵێکی سەرەکی چارەنووسسازە لەناو عێراقدا، وڵاتێک کە هێشتا لەگەڵ هاوسەنگییە ناوخۆییە ئاڵۆزەکانی نێوان چەندین هێزی سیاسی و کاریگەرییە دەرەکییە تێکەڵاوەکاندا دەجەنگێت. لەو چوارچێوەیەدا، هەرێمی کوردستان دەرفەتێک بۆ ئیمارات دەڕەخسێنێت کە لە ڕێگەی دەروازەیەکی سەقامگیرتر و نەرمترەوە، دوور لە ئاڵۆزییەکانی دەوروبەری بەغدا، بچێتە ناو گۆڕەپانی عێراقەوە. ئەمەش خۆی لە خۆیدا دەستکەوتێکی جیۆپۆلەتیکی بەرچاوە، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی هەوڵی ئەبوزەبی بۆ فراوانکردنی کاریگەریی ناوچەیی خۆی لە ڕێگەی تاکتیکی هێزی نەرمەوە کە ،لەسەر بنەمای ئابووری و پەیوەندییە سیاسییە هاوسەنگەکان دامەزراوە!!

جگە لەوەش هەرێمی کوردستان ژینگەیەکی وەبەرهێنانی تاڕادەیەک سەرنجڕاکێش پێشکەش دەکات بە بەراورد لەگەڵ تەواوی عێراقدا، چ لەڕووی چوارچێوە یاساییەکەی و چ لەڕووی ئەمنییەتییەوە. ئەمەش هاوتەریبە لەگەڵ دیدگای ئیمارات بۆ هەمەچەشنکردنی وەبەرهێنانەکان لە دەرەوەی کەرتی نەوت و گەڕان بەدوای بازاڕە ئومێدبەخشەکان لە بواری وزە و ژێرخانی و گەشتیاریدا. بەم شێوەیە هەرێمی کوردستان نەک هەر دەبێتە هاوبەشێکی سیاسی ، بەڵکو دەبێتە سەکۆیەکی ئابووریی بژاردەیی بۆ گەشەکردن و فراوانبوونی زیاتر 

هەرێمی کوردستان بە سەرکردایەتی سەرۆک نێچیرڤان بارزانی . سەرکردایەتییەکەی هاوسەنگ لە نێوان تورکیا و ئێران و ئەمریکادا دەپارێزێت و کەناڵێکی ناڕاستەوخۆی پەیوەندیکردن لەگەڵ ئەم ئەکتەرانە بۆ ئیمارات دابین دەکات. ئەم "دیپلۆماسیەتی نەرم و نیان" کە هەرێم بەدوایدا دەگەڕێت، نوێنەرایەتی بەهای زیادە دەکات بۆ هەر هاوبەشێکی دەرەکی کە هەوڵی تێگەیشتن لە داینامیکی هەرێمەکە دەدات بەبێ ئەوەی دەستوەردانی ڕاستەوخۆ لە ململانێکانیدا بکات!!

بە پێچەوانەوە پەیوەندی ئیمارات لەگەڵ ناوچەکە تەنیا پەیوەندی ڕێزو ئیحترام نییە؛ بەڵکو کۆمەڵێک سودی گەوورەی بۆ کوردستانیش هەیە، بۆنموونە ؛ئیمارات خاوەنی ئەزموونێکی بەرفراوانە لە پەرەپێدانی ژێرخانی ئابووری و بەڕێوەبردنی پڕۆژە گەوورەکان، کە هەرێم پێویستی پێیەتی بۆ بەهێزکردنی توانا ئابوورییەکانی و کەمکردنەوەی پشتبەستنی بە بەغدا. هەر هەنگاوێک بەرەو سەربەخۆیی ئابووری زیاتر، وەردەگێڕدرێت بۆ سەربەخۆیی سیاسی زیاتر.

دەستکەوتی دووەم لە ڕەهەندی سیاسی و دیپلۆماسیدایە. پەیوەندی لەگەڵ وڵاتێک بە قەبارە و کاریگەریی ئیمارات سەنگی زیاتر بە ناوچەکە دەبەخشێت لە جیهانی عەرەبیدا، ئەمەش هۆکارێکی چارەنووسسازە بە لەبەرچاوگرتنی هەستیاری پرسی کورد. کورد سەرەڕای بوونی مێژوویی خۆی، هێشتا لە هەوڵدایە بۆ چەسپاندنی شەرعیەتی سیاسی خۆی لەسەر ئاستی ناوچەیی و نێودەوڵەتی و هەر پشتیوانییەکی عەرەبیش هەنگاوێکە بەو ئاراستەیە.

جگە لەوەش ئیمارات نوێنەرایەتی مۆدێلێکی دەوڵەتێکی مۆدێرن دەکات کە لە ژینگەیەکی ناوچەیی پشێودا سەقامگیری و گەشەسەندنی بەدەستهێناوە. ئەم مۆدێلە دەتوانێت ببێتە ئیلهامبەخشێک بۆ هەرێمی کوردستان لە هەوڵەکانیدا بۆ پەرەپێدانی دامەزراوەکانی و بەهێزکردنی حوکمڕانی ناوخۆیی، بەتایبەتی لە بوارەکانی کارگێڕی و ئابووریدا.

لەم چوارچێوەیەدا دەکرێ "هاوکێشەی کورد" لە ناوچەکەدا وەک هاوسەنگێکی ناسکی نێوان تەماح و واقیع تێبگەین. کورد لە ڕووی جوگرافییەوە لە چەند وڵاتێکدا بڵاوبووەتەوە و هەر جوڵەیەکی سیاسی هەرێمی کوردستان ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر ئەو وڵاتانەش هەیە. بۆیە هەرێمی کوردستان سیاسەتێکی وریا دەگرێتەبەر بە ئامانجی زۆرترین دەستکەوتەکان بەبێ بەزاندنی هێڵە سوورەکان کە دەتوانێت کاردانەوەی توندی ناوچەیی بورووژێنێت!

ئەمەیە کە نێچیرڤان بارزانی دەکاتە یاریزانێکی سیاسی پراگماتیک، زیاتر لەوەی کە بە دروشم بزوێنرێت. ئەو تێدەگات کە هێزی هەرێم لە ڕووبەڕووبوونەوەدا نییە، بەڵکو لە توانای دروستکردنی پەیوەندی هاوسەنگدایە لەگەڵ لایەنە دژبەرەکان. لەم چوارچێوەیەدا پەیوەندی لەگەڵ ئیمارات بەشێکە لە ستراتیژییەکی فراوانتر کە ئامانجی هەمەچەشنکردنی هاوبەشی و بەهێزکردنی ئۆتۆنۆمییە!

دواجار دیداری بارزانی و محەممەد بن زاید، مۆدێلێکی مۆدێرن بەرجەستە دەکات بۆ پەیوەندییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، کە ئایدۆلۆژیا جێگەی خۆی دەداتە بەر بەرژەوەندییەکان و هاوبەشییەکان لەسەر قازانجی یەکتر بنیات دەنرێن نەک پەیوەندی سیاسی. ئیمارات کوردستان بە دەرفەتێک دەزانێت بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ستراتیجی بوونی خۆی لە عێراقدا، لە کاتێکدا ناوچەکە وەک هاوبەشێک سەیری ئیمارات دەکات کە بتوانێت پاڵپشتی سەقامگیری و گەشەپێدانی کوردستان بکات!

لە نێوان ئەم دوو ئامانجەدا، پەیوەندییەکی نەرم و نیان و پەرەسەندوو سەرهەڵدەدات، کە ڕەنگدانەوەی ئەو قۆناغەی ئێستایە کە ناوچەکەی پێیدا تێدەپەڕێت: قۆناغێک کە زلهێزەکان بەدوای هاوسەنگییەکی نوێدا دەگەڕێن و نەخشەی کاریگەریی دووبارە دەکێشنەوە، دوورکەوتنەوە لە ململانێ تەقلیدیەکان و بەکارهێنانی ئامرازی بێدەنگتر

Copyright © 2020 All Rights Reserved Designed And Developed By AVESTA GROUP