وای دابنێ، چین بڕیارێك دەدات و دەڵێت ئیدی هەموو بازرگانی نەوت و خۆراك، دەبێت بەپارەی یوانی چینی بێت و دۆلار وەلا دەنێین، چی روو دەدات؟
ئەمە شۆكێكی گەورەیە بۆ ئەمریكا، بۆیە سەرەتا میدیاكانی ئەمریكا، دژی ئەم بریارە دەوەستنەوە و چین بەخیانەتكار و ئاژاوەگێڕ ناو دەبەن و دەیان ناو و ناتۆرەی تری لێ دەنێن، پاشان پەلاماری دەدەن و چۆكی دەشكێنن.

ئەوەی ئەمریكای بەبەهێزی هێشتووەتەوە تەنیا دۆلارە، چونكە هەموو ئاڵوگۆڕی بازرگانی وڵاتان، جا نەوت بێت یان خۆراك یان هەر شتێكی تر، دەبێت بەدۆلاری ئەمریكی بێت، ئەمە وای كردووە ئەمریكا زلهێز و گەڵەگای جیهان بێت.

تا ١٩٧١ كڕینی دۆلار و چاپكردنی بە ئاڵتونەوە بەسترابووەوە، واتە وەكوو وڵات چەند ئاڵتوونی یەدەگت هەبوایە دەتتوانی بەگوێرەی قەبارەی ئاڵتونەكەت دۆلارت پێبدرێت، بەڵام ریچارت نیكسۆن، سەركۆماری ئەوكاتی ئەمریكا، بەهۆی جەنگی ئەمریكا و ڤێتنام و ئەو زیانە ستراتیژییەی بەر ئەمریكا كەوت، بۆ ماوەیەكی كاتی، بڕیاری چاپكردنی دۆلاری بەگوێرەی یەدەگی ئاڵتوون هەڵگرت، واتە هەركاتێك ئەمریكا بیەوێت دۆلار چاپ دەكات و پێویست ناكات یەدەگی ئاڵتوون بكاتە مەرج، ئەمە بۆ ماوەی ٥٥ ساڵە بڕیارەكە بۆ ماوەیەكی كاتی دەرچووە و هەر كاریشی پێ دەكرێت.

هەر وڵاتێك بیەوێت دەستبەرداری دۆلار ببێت بۆ ئاڵوگۆڕی بازرگانی، دەبێت لەلایەن ئەمریكاوە لەناو ببرێت، ئەمەش بۆ ئەوەیە وەكوو زلهێزی جیهان بمێنێتەوە.
یەكێك لەو هۆكارانەی وای كرد، ئەمریكا پشت لە شای ئێران بكات و خومەینی بهێنێتە سەر دەسەڵات، شا ویستی دەستبەرداری دۆلار ببێت و ئیدی بەپارەی رووسی مامەڵەی بازرگانی بكات، بەڵام ئەمریكا رووخاندی (دەستی ئەمریكا خۆش بێت).

موعەمەر قەزافی، هەوڵی زۆریدا تا وڵاتانی ئەفریقی كۆ بكاتەوە و پێیان بڵێت ئیدی با دەستبەرداری دۆلار ببن و بەپارەی تایبەت بەئەفریقیا ئاڵوگۆڕی بازرگانی بكەن، بینیمان چۆن لەسەر شەقام گرتیان و دوای سووكایەتی كوژرا.

سەدامی دكتاتۆریش، بەر لە ٢٠٠٣ هەوڵێكی لەو شێوەیەیدا و ویستی دەستبەرداری دۆلار ببێت و رووی لە رووسیا كرت، بەڵام ئەمریكا روخاندی (دەستی خۆش بێت). نزیكترین نموونەش فەنزوێلایە، مادورۆ سەرۆكی پێشووی ئەو وڵاتە، هەنگاوی نا كە ئاڵوگۆڕی بازرگانی نەوت بە یوانی چینی بێت و تا ماوەیەكی زۆریش بە یوانی چینی نەوتی دەفرۆشتە چین، بینیمان لەناو وڵاتی خۆی رفاندیان و سیستەمی سیاسی فەنزوێلایان گۆڕی (بۆ ئەمەشیان دەستی ئەمریكا خوۆش).

نەجمەدین ئەربەكان، سەرۆكی كۆچكردووی پارتی رەفاحی توركیا، كە لە ١٩٩٤ بووە سەرۆك وەزیرانی توركیا، لە وتارێكدا داوای لە وڵاتانی ئیسلامی كرد، وەكوو چۆن یەكێتی ئەورووپا یۆڕۆی هەیە، با وڵاتانی ئیسلامیش پارەیەكی تایبەت بەخۆیان هەبێت و ئاڵوگۆڕی بازرگانی پێ بكەن، هەر چەند مانگێك دوای ئەو گوتەیە، كودەتایەكی سپییان بەسەر كرد و لە سەرۆك وەزیرانی دووریان خستەوە و كۆتایی بەژیانی سیاسی هات تا مرد (دەستیان خۆش).

بۆچی ئەمریكا بەلایەوە گرنگە ئاڵوگۆڕی بازرگانی بەدۆلار بێت؟ بە سادەیی بۆتانی شی دەكەمەوە:
لە گەڕەكێكدا دوكانێكی گۆشتفرۆشی لێیە، یان هەر دوكانێكی تر، تۆ دەتەوێت بچێت گۆشت بكڕیت، كەسێك لەوسەری گەڕەكەكەتانەوە دێت، دەڵێت بۆ ئەوەی گۆشت بكڕیت، ئەو پارەیەی لەلاتە نابێت ئاڵوگۆڕی پێ بكەیت و گۆشتی پێبكڕیت، تەنانەت دوكانی گۆشتفرۆشیش بۆی نییە ئەو پارەیەت لێ وەرگرێت، دەبێت بێیت، كاغەزی من بكڕیت، واتە كاغەزێكم چاپ كردووە، دەبێت سەرەتا ئەو كاغەزە بكڕیت و بەو كاغەزە گۆشت بكڕیت.

ئەمریكا ئەم مامەڵەیە دەكات، دەبێت وڵاتان دۆلار لە ئەمریكا بكڕن، بەو دۆلارە ئاڵوگۆری بازرگانی بكەن، ئەمەش وای كردووە ئەمریكا زلهێزی دونیا بێت و هیچ هێزێك نەبێت شان لە شانی بدات، چونكە مەكینەی چاپكردنی دۆلار لای خۆیەتی و بەبێ هیچ مەرج و پێوەرێك دەتوانێت دۆلار چاپ بكات و بیفرۆشێت.

ئێران، هەوڵی گەورەی دا تا نەوت و گازی سروشتی خۆی بە پارەی چینی و رووسی بفرۆشێت و دەستبەرداری دۆلار ببێت، بۆیە كاتی هاتبوو لەناوی ببەن. ئێرانێك بەهەموو شێوەیەك لە دیموكراتی دوور كەوتبووەوە و پەتی سێدارەی بەملی هەزاران رۆڵی وڵاتەكەی كرد، بەتایبەت كورد، رووخانی ئەو رژێمە جا هەر لایەنێك بێت و بەهەر هۆكارێك بێت بیكات، مایەی دەستخۆشییە.

ئەوەی گرنگە بۆ ئێمەی كورد، لە ئەگەری گۆڕانكاری ئێراندا رۆژهەڵاتی كوردستان بپارێزین و بیخەینە ژێر ركێفی خۆمانەوە، وەكوو رۆژئاوا و باشووری كوردستان، جا ئەگەر ئەمریكا بێت و بڵێت پشتم بگرن و رۆژهەڵات بۆ ئێوە، پێویستە دەست بخەینە ناو دەستی، تەنانەت ئەگەر رژێمی ئێرانیش دوای لاوازبوون داوای هاوكاری لە كورد بكات بەمەرجی فیدڕاڵی یان زیاتر، گرنگە دەستی بخەینە ناو دەست، چونكە ئێمە لەو هاوكێشەیە نین، كە ئەمریكا بەسەر وڵاتانی سەپاندووە و دەكرێت سوود لەو گرژیانە ببینین بۆ بەهێزكردنی پێگەی كورد لە هەر چوار پارچەی كوردستان.

پێموایە كورد دەبێت لەسەر هێڵی ئەمریكا بێت و لا نەدات، چونكە تەنیا مانەوە لەسەر ئەو هێڵە كورد دەپارێزێت، لەو هێڵە لابدەین، توركیا و ئێران و عەرەب، دەمانكەن بەكۆیلەی خۆیان، بەڵام نابێت ببینە سەر ئێشە بۆ هیچ وڵاتێكی دراوسێ.