ناوچەکە لە ڕێگەی لاوازکردنی ئەو وڵاتانەی کە وەک هەڕەشە بۆ سەر ئیسرائیل دەبینران بەتایبەتی سووریا و عێراق و ئێران و لە وتارەکانیدا پڕۆفیسۆر جێفری باسی ئەوە دەکات کە چۆن ئەم بیرۆکەیە بووە بنەمایەک بۆ هاوپەیمانی نێوان ڕەوتە ڕاستڕەوەکانی ئیسرائیل و نوێخوازە پارێزگارەکانی ئەمریکا (Neocons) کە دواتر کاریگەرییان لەسەر داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ هەبوو ناتانیاهۆ بە پشت بەستن بەم پڕۆژەیە هەوڵیدا چەمکی ئاشتی لە ڕێگەی هێزەوە جێگیر بکات نەک لە ڕێگەی سازشکردن و ئەمەش بووە هۆی ئەوەی کە پەیوەندییەکانی ئیسرائیل لەگەڵ دەوروبەرەکەی بچێتە قۆناغێکی نوێ لە گرژی و ڕووبەڕووبوونەوە کە تا ئێستاش ئاسەوارەکانی بەردەوامە و جەخت لەسەر ئەوە دەکرێتەوە کە ئەم ستراتیژییە دەستپێکی کۆتاییهێنان بوو بەو خەونەی کە بۆ دروستکردنی دەوڵەتی فەلەستینی لە چوارچێوەی ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییەکاندا هەبوو چونکە ناتانیاهۆ و تیمەکەی پێیان وابوو کە پاراستنی ئاسایشی ئیسرائیل تەنها لە ڕێگەی باڵادەستی سەربازی ڕەها و گۆڕینی ڕژێمە نەیارەکان لە ناوچەکەدا بەدی دێت. پەیوەندی نێوان پڕۆژەی (A Clean Break) و جەنگی عێراق یەکێکە لە گرنگترین ڕەهەندە سیاسییەکانی مێژووی هاوچەرخ چونکە ئەم بەڵگەنامەیە ساڵانێک پێش ڕووداوەکانی یازدەی سێپتەمبەر داوای لادانی سەدام حسێنی کرد وەک هەنگاوێکی ستراتیژی بۆ گەمارۆدانی سووریا و بێهێزکردنی نەیارانی ئیسرائیل لە ناوچەکەدا و ئامادەکارانی ئەم پڕۆژەیە وەک ڕیچارد پێرڵ و دۆگلاس فایس دواتر بوونە بەرپرسە باڵاکانی ئیدارەی جۆرج بۆش و هەمان دیدگایان گواستەوە بۆ ناو کۆشکی سپی کە دەیانگوت ڕێگەی ئاشتی لە قودسەوە بە بەغدادا تێدەپەڕێت و ڕووخانی ڕژێمی عێراق دەبێتە هۆی گۆڕینی هاوسەنگی هێز بە سوودی ئیسرائیل و دووبارە داڕشتنەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە شێوەیەک کە تێیدا ئیسرائیل چیتر پێویستی بە سازشکردنی خاکی نەبێت بۆ بەدەستهێنانی ئاسایش و ئەمەش ڕێک ئەو بنەمایە بوو کە جەنگی ساڵی ٢٠٠٣ی لەسەر بنیاتنرا و بووە هۆی تێکچوونی پێکهاتەی سیاسی ناوچەکە و سەرهەڵدانی ململانێی مەزهەبی و فراوانبوونی هەژموونی وڵاتانی تر کە تا ئێستاش کاریگەرییەکانی بەردەوامە و سەبارەت بە پەیوەندییەکانی ئێستای نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل دەبینین کە میراتی ئەو پڕۆژەیە هێشتا زیندووە چونکە ناتانیاهۆ بەردەوامە لە پەیڕەوکردنی هەمان ستراتیژی (ئاشتی لە ڕێگەی هێزەوە) و فشارخستنە سەر واشنتۆن بۆ گرتنەبەری سیاسەتی توند بەرامبەر بە ئێران و گروپە چەکدارەکان و ئەم پەیوەندییە لە ئێستادا لە نێوان هاوکارییەکی سەربازی بێوێنە و جۆرێک لە گرژی سیاسی دایە بەهۆی جیاوازی دیدگای ئیدارەکانی ئەمریکا بۆ چارەسەری کۆتایی کێشەی فەلەستین بەڵام لە ڕووی ستراتیژییەوە هەردوولا هێشتا لەژێر کاریگەری ئەو چەمکەدان کە ئاسایشی ئیسرائیل بەستراوەتەوە بە باڵادەستی ڕەهای سەربازی و گۆڕینی ڕەفتاری دەوڵەتانی دەوروبەر کە ئەمەش پاشماوەی ڕاستەوخۆی ئەو بیرۆکە نێۆکۆن و ڕاستڕەوانەیە کە لە ناوەڕاستی نەوەدەکاندا داڕێژران. تێڕوانینی جێفری ساکس بۆ پڕۆژەی (A Clean Break) تێڕوانینێکی ڕەخنەیی و قووڵە و ئەو پێی وایە ئەم بەڵگەنامەیە وەک نەخشەی سەرەکی و بنەڕەتی بۆ تێکدانی سەقامگیری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گۆڕینی ئاراستەی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا کاریکردووە و ساکس جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەم پڕۆژەیە نیشاندەری سەرەتای سەرهەڵدانی ئەو گروپە توندڕەوە نێوکۆنە سیاسییە بوو کە پێیان وابوو دەتوانرێت لە ڕێگەی هێزی سەربازی و گۆڕینی ڕژێمەکانەوە ئاسایش بۆ ئیسرائیل و باڵادەستی بۆ ئەمریکا دابین بکرێت و ئەو دەڵێت ناتانیاهۆ بە هاوکاری ژمارەیەک لەو کەسایەتیانەی دواتر بوونە بڕیاردەری سەرەکی لە ئیدارەی جۆرج بۆش ئەم پلانەیان داڕشت بۆ ئەوەی کۆتایی بە پرۆسەی ئاشتی بهێنن و لەبری ئەوە پەنا بۆ پارچەپارچەکردنی وڵاتانی ناوچەکە بەرن بەتایبەتی سووریا و عێراق بۆ ئەوەی ئیسرائیل ببێتە هێزی بێ ڕکابەر و ساکس ئاماژە بەوەش دەکات کە ئەم دیدگایە کارەساتێکی گەورەی بۆ گەلان و تەنانەت بۆ بەرژەوەندییە درێژخایەنەکانی خودی ئەمریکاش دروست کرد چونکە بووە هۆی هەڵگیرسانی جەنگە بێکۆتاییەکان و خەرجکردنی تریلیۆنەها دۆلار لە کاتێکدا دەکرا ئەو پارانە بۆ گەشەپێدانی ئابووری و مرۆیی بەکاربهێنرێن و ئەو لە وتارەکانیدا هەمیشە دەڵێت جەنگی عێراق و تێکچوونی سووریا و لیبیا هەموویان بەشێکن لەو عەقڵیەتەی کە لە (Clean Break) دەستی پێکرد و ئێستاش هەمان ئەو بیرۆکەیە لە لایەن ناتانیاهۆوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئێران و فراوانکردنی جەنگەکان بەکاردەهێنرێت کە ئەمەش بە بڕوای ساکس نەک هەر ئاسایش ناهێنێت بەڵکو جیهان بەرەو ناسەقامگیرییەکی مەترسیدارتر دەبات و پێی وایە کاتی ئەوە هاتووە کۆتایی بەو جۆرە لە سیاسەت بهێنرێت کە تەنها لە ڕێگەی هێز و لەناوبردنی ئەوی ترەوە دەڕوانێتە جیهان.
سەرچاوەکان
The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy (John Mearsheimer and Stephen Walt)
New Foreign Policy: Beyond American Exceptionalism
دەتوانیت سەیری زنجیرە وتارەکانی ساکس بکەیت لە Common Dreams یان چاوپێکەوتنەکانی لە بەرنامەی Democracy Now کە تێیدا بە ڕوونی باس لەوە دەکات کە چۆن ناتانیاهۆ لە ساڵی ١٩٩٦ەوە هەمان ئەجێندای پەیڕەو کردووە بۆ تێکدانی ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییەکان و پشتبەستن بە بژاردەی سەربازی لەبری دیپلۆماسی