لە سەردەمێکدا کە بڕوانامەی ئەکادیمی بۆەتە پێوەرێکی سەرەکی تواناکانی مرۆڤ، چیرۆکی جوتیارێکی کورد سەرهەڵدەدات و تێڕوانینەکان لە قاڵب دەداتەوە. " ئازاد محەمەد" جووتیارێکی کوردە، خەڵکی پارێزگای هەڵەبجەیە، چیرۆکێکی ئیلهامبەخشە کە سنووری کشتوکاڵ تێدەپەڕێنێت بۆ دەست لێدان لە مانای ڕاستەقینەی ئیرادە و داهێنان. پیاوێک کە ناتوانێت بخوێنێتەوە و بنووسێت، لەگەڵ ئەوەشدا توانیویەتی ناوی خۆی بە زێڕ لە مێژووی بەرهەمی کشتوکاڵیدا بنووسێتەوە، ئەمەش دەیسەلمێنێت کە زانست تەنها لە کتێبدا قەتیس نییە، بەڵکو لە کێڵگەکانیشدا ساختە دەکرێت، لەنێو خاک و ئاو و تیشکی زیوینی خۆردا.
کاتێک سەیری وێنەکانی دەکەیت، سەبەتەی تەماتە، دەستە ترێ، یان هەنار هەڵدەگرێت، یان لەناو ئەو کەپرانەدا وەستاویت کە بە دەستی خۆی دروستی کردووە، یەکسەر تێدەگەیت کە تۆ لە ئامادەبوونی پیاوێکدایت کە نەک تەنها وەک سەرچاوەی بژێوی ژیان مامەڵەی لەگەڵ زەویدا کردووە، بەڵکو وەک هاوبەشێکی ژیان مامەڵەی لەگەڵدا کردووە. ئازاد بە زمانی خۆی لە خاک تێگەیشت، زمانێک کە لە زانکۆکان ناخوێندرێت، بەڵکو بە ئارامی و ئەزموون و تاقیکردنەوە و هەڵە و دووبارەکردنەوە بەدەستی هێناوە. بەم شێوەیە چیرۆکەکەی دەستی پێکرد: چاودێریکردنی وەرزەکان، گوێگرتن لە گۆڕانی وەرزەکان و گۆڕینی هەموو شکستێک بۆ وانەیەکی پراکتیکی کە بەرەو سەرکەوتنی زیاتری برد.
ڕێگاکەی ئاسان نەبوو. نەبوونی پەروەردەی فەرمی و کەمی سەرچاوە و کەمی پشتیوانی دامەزراوەیی هەموو ئەو ئاڵەنگاریانە بوون کە دەیانتوانی هەر پڕۆژەیەک لە سەرەتای سەرەتاییدا بوەستێنن. بەڵام ئازاد ڕێگایەکی دیکەی هەڵبژارد؛ چاوەڕێی کەسی نەدەکرد، شکستەکانی خۆی بە هەلومەرجەوە تاوانبار نەکرد. بە پێچەوانەوە ئەو ئاڵەنگاریانەی گۆڕی بۆ پاڵنەرێک بۆ کۆڵنەدان. بەو شتەی کە هەیبوو دەستی پێکرد و وردە وردە کارەکانی فراوانتر کرد تا کێڵگەکەی بوو بە مۆدێلێکی بەرهەمهێنانی زۆر و هەمەچەشن، کە دروێنەی ساڵانە بە هەزاران تۆن مەزەندە دەکرێت!!
ئەوەی ئەزموونی ئازاد جیا دەکاته وه ته نها قه بارەی بەرههمهێنان نییه بەکو فەرهه نگی و کوالیتییە . سەرکەوتوو بوو لە چاندنی چەندین جۆری سەوزە و میوە و داهێنانی شێوازی گونجاو لەگەڵ ژینگەی ناوخۆیی خۆی، جا لە ڕێگەی کەپرەکانەوە بێت یان لە ڕێگەی باشترکردنی تەکنیکەکانی ئاودێری و پیتاندن٫ئەم توانایە بۆ گونجاندن و داهێنان ڕەنگدانەوەی بیرکردنەوەیەکی ناوازە و پراکتیکییە، ئەمەش پشتڕاستی دەکاتەوە کە داهێنان هەمیشە پێویستی بە ئامرازی ئاڵۆز نییە، بەڵکو پێویستی بە عەقڵ و ئیرادەیەکی نەگۆڕ هەیە!
چیرۆکی" ئازاد محەمەد" بە بەرهەمی کشتوکاڵی کۆتایی نەهات؛ بەڵکو کێڵگەکەی بۆتە شوێنێکی زانستی و مرۆیی سەرنجڕاکێش. ڕۆژانە خوێندکارانی زانکۆکانی عێراق و هەرێمی کوردستان بە لێشاو ڕوودەکەن بۆ سەردانیکردنی، نەک تەنها لەبەر وێنەو سێڵفی ، بەڵکو بەدوای زانیاریی دەستی یەکەمدا دەگەڕێن کە پۆلەکان ناتوانن دابینی بکەن. لەوێ لە نێوان کەپر و ترێ و دار هەنارەکاندا، ئەم خوێندکارانە بۆیان دەردەکەوێت کە زانین تەنها لە کتێبدا قەتیس نییە و ئەزموون دەتوانێت لە هەزار وتارێکی تیۆری بەنرختر بێت. لەگەڵیدا دادەنیشن و گوێ لە وردەکارییەکانی گەشتەکەی دەگرن و لەبارەی شێوازەکانی کشتوکاڵ و ئاڵەنگارییەکان و نهێنی سەرکەوتنەکانی لێدەپرسن، لەبەردەمیاندا پیاوێک دەدۆزنەوە کە لە ڕووکەشدا سادەیە بەڵام لە ئەزموونەکەیدا قووڵە.
ئازاد بۆتە قوتابخانەیەکی کراوە لە دڵی سروشتدا؛ قوتابخانەیەک کە پشت بە پەیڕەوی نووسراو نابەستێت، بەڵکو پشت بە چاودێری و تاقیکردنەوە و کارلێکی ڕاستەوخۆ دەبەستێت. ئەمەش خۆی لە خۆیدا دەستکەوتێکی دیکەیە بۆ زیادکردنی بۆ پیشەکەی، بەو پێیەی نەک هەر خۆراکی بەرهەمهێناوە بەڵکو بەشداری کردووە لە هۆشیارکردنەوە و ئیلهامبەخشین بە نەوەی نوێی گەنجان بۆ ئەوەی زەوی وەک دەرفەتێک ببینن نەک بارگرانییەک، کشتوکاڵیش وەک داهاتوویەک نەک وەک ڕابردوو.
بەڵام لە هەمووی گرنگتر ڕەهەندی فیکری و نەتەوەیی ئەزموونەکەیەتی. ئازاد بە سەرکەوتنی کەسی ڕازی نەبوو؛ هەڵگری دیدگایەکی فراوانتر بوو سەبارەت بە داهاتووی ناوچەکە. بانگەوازە ڕوونەکەی بۆ کەمکردنەوەی پشتبەستن بە نەوت و گواستنەوە بەرەو کشتوکاڵ لە بۆشایییەکەوە نەبووە، بەڵکو لە ئەزموونێکی ژیانی ڕاستەقینەوە سەرچاوەی گرتبوو، ئەو زەوی وەک سەرچاوەیەکی هەمیشەیی سەقامگیری و کشتوکاڵ وەک بناغەیەک بۆ بنیاتنانی ئابوورییەکی بەهێز و سەربەخۆ دەبینێت. ئەم بانگەوازە تەنها دروشم نییە، بەڵکو هەڵوێستێکە کە ڕەنگدانەوەی هۆشیارییەکی قووڵە لە سروشتی ئەو ئاڵەنگارییە ئابووریانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵگا دەبێتەوە!
لە جیهانێکدا کە تادێت پشت بە کەمبوونەوەی سەرچاوەکان دەبەستێت، پێدەچێت کشتوکاڵ بژاردەیەکی ستراتیژی درێژخایەن بێت کە گەرەنتی ئاسایشی خۆراک دەکات و هەلی کار دروست دەکات و سەقامگیری کۆمەڵایەتی بەهێز دەکات. بۆیە ئەزموونی ئازاد کەریم نوێنەرایەتی مۆدێلێکی پراکتیکی دەکات کە ئەم گۆڕانکارییە دەتوانێت چۆن بێت. ئەو بەڵگەیەکی زیندووە کە وەبەرهێنان لە زەویدا هەڵبژاردنێکی ئاسایی نییە، بەڵکو داهاتوویەکە کە دەتوانرێت زۆر شت لەسەری بنیات بنرێت!!
ئازاد تەنها جووتیارێکی سەرکەوتوو نییە؛ ئەو هێمای کۆڵنەدان و کاری ڕاستگۆیانە. ئەو نموونەیەکی زیندووە کە کاتێک مرۆڤ باوەڕی بەو کارە هەیە کە دەیکات، دەتوانێت گۆڕانکارییەکی ڕاستەقینە دروست بکات و کاریگەرییەک بەجێبهێڵێت کە زۆر لە ژیانی تایبەتی خۆی درێژدەبێتەوە. لە کاتێکدا زۆرێک سەرقاڵی باسکردنی قەیرانەکانن، بەڵام چارەسەرێکی پراکتیکی پێشکەش دەکات، ئەمڕۆ دەچێنێت بۆ ئەوەی سبەینێ دروێنە بکات، نەک تەنها بۆ خۆی، بەڵکو بۆ تەواوی کۆمەڵگاکەی!
لە کۆتاییدا ئازاد بڕوانامەی ئەکادیمی نییە، بەڵام خاوەنی شتێکی زۆر بەنرخترە: ئەزموونی جیهانی ڕاستەقینە، دەستکەوتی بەرجەستە و دیدێکی ڕاستەقینە. ئەمە لە بنەڕەتدا گەوورەترین شایەتحاڵییە کە هەر مرۆڤێک دەتوانێت وەریبگرێت!!