میللەتی کورد سەد ساڵی ڕەبەقە بە زۆر لکێنراوە بە دەوڵەتی عێراقەوە، بە زۆریش کراوە بە برای عەرەب، واتا هەردوو دروستکردنەکە چ لکاندنەکە، چ برایەتییەکە بەویست و خواستی کورد نەبووەو نیە بەئێستاشەوە، لەناو کورد دەمێکە مەسەلێک هەیە دەڵێ مردن براگەورەیە هەر مرۆڤێ ئەگەر بەویست و حەزی خۆی بێت هەرگیز براگەورەی وای قبوڵ نیە، کە ڕووحی بکێشێ و لەتام و چێژ و مەلازاتی ژیان دایببڕێ، گەلی کوردیش هاوشێوەی ئەو پەندەی پێشینانی خۆی لەناچاری و دەرنەهاتنی دەنگی دەفەکەی بووەتە عێراقی و برایەتی عەرەبی بە زۆرە ملێ قبوڵکردووە.
لەماوەی سەد ساڵی ڕابردوو، مێژووی سەدەیەک پێی وتین ئەم دوو میللەتەی بەیەکەوە نوسێنراون نەدیمەنەکەی جوانە، نە وەبەرهێنانیشی تیادا دەکرێ لەبەر ئەوەی دوو کەلتورو تەبیعەت و زمان و تەنانەت لەخوێن و جیناتیشدا دوو بونەوەری جیاوازن.
کورد دەمێکە لەوە تێگەیشتووە عەرەب بە سوننە و شیعەیەوە هەرکامیان حاکمی عێراق بووبن لە کورد کوشتندا جیاوازیان نەبووە، لەسەدەی ڕابردوو لەسەردەمی پادشای بۆ ڕژێمی بەعس تەواوی ڕژێمە یەک لەدوای یەکەکانی عێراق لەکورد کوشتن هاوڕاو تەواوکەری هەمان بەرنامەی یەکتر بوون، لەدوای ساڵی 2003 بەدواوە ئەگەرچی سەرکردایەتی سیاسی کوردستان ڕۆڵی گەورەی بینی لە دروستکردنەوەی عێراقی نوێدا، دیسانەوە کورد کوشتن دەستی پێکردەوە، بەڵام ئەمجارە لەبری زیندەبەجاڵکردن و ئەنفال و کونجی زیندانەکان و سەر پەڕاندن ڕژێمی نوێی عێراق لەبری تانک و تۆپ و دەبابە، ڕزقی گەلی کوردستانیان بڕی نان و ئاوی خەڵکیان وەک کارتێکی سیاسی بەکارهێنا، لە ڕووداوەکانی 16 ئۆکتۆبەری 2017 دا هەرچی ڕژێمی دەوروبەریش هەیە هاوڕاو تەباو کۆک بوون لە زڕاندنی خەونی کورد کەخۆی لەسەربەخۆی و کیانی کوردیەوە دەبینیەوە!..
کورد تێگەیشت عەرەب بەسوننەو شیعەوە یەک تێڕوانینیان بەرامبەر پرسە نەتەوەیەکەی هەیە، هەردوولاش چەند دژی یەک بن بەیەک پاکێج و پاکەت سەیری کورد دەکەن، جاران تێکۆشەرانی کورد بەچاوساغی جاش و خۆفرۆشانی ناوخۆی پیاوانی کوردی ئەوکاتی ڕژێم بەتانک و دەبابە و فڕۆکە ماڵی کورد دەسوتێنراو گوندی دەڕوخێنرا لەژێر ناوی تێکدەرو(مخرب)، ئێستا لەژێر ناوی(انفصالي) سەربەخۆخواز و چەند ناوێکی تر ڕزق و قوتی کورد دەگرنەوەو دەیبڕن، لەهەمووشی سەیر تر وڵاتێکی وەک عێراق یاساو قانونەکەی لەیەک بستی خاکەکەیدا جێبەجێ ناکرێت، کەچی دەستوورو قانونەکەی تەنها بۆ وێزەی کورد کاراو بەرکارە!!
هەرکاتێ دەسەڵاتدارانی شیعە لەبەغدا بیانەوێ دۆسێیەک یان پرسێک بەرامبەر هەرێمی کوردستان بەنادەستووری دەشوبهێنن و پەڕاوێکی لێکۆڵینەوەی لێ هەڵدەدەنەوەو کوردی پێ دەکەنە ئامانج لەڕێگای دادگای فیدڕاڵی و دام و دەزگا دادیەکانی دیکەوە، ڕۆژێ پرسی نەوت و گاز، ڕۆژێ پرسی ناوچەدابڕاوەکان و چەند پرسێکی دیکەش سازن بۆ هەڵدانەوەی لەداهاتوو، ئۆکتۆبەری ساڵی 2019 پلانێکی مەترسیدار ئاشکرا بوو کە یەکێک لە عەڕابەکانی ئەو پلانەش سەرۆک کۆماری پێشووی عێراق بوو، ئەویش بە خستنە بازاڕی دەستەواژەی هەموار و دەستکاری کردن واتا ( تعدیل) دەستووری عێراق، ئەو دەستوورەی کە کورد گۆڵی سیاسی لێکرا لەنوسینەوەیدا، چونکە دەیان بۆمبی تەوقیتکراوی تیادا چێنراوە، هەرچەندە سەرکردایەتی سیاسی کورد بۆ ئەو قۆناغ و ئەو سەردەمە بەباش و گونجاویان زانی و پێیان وابوو زۆر لەمافەکانی بۆ گەلی کوردستان تیادا بەرجەستەکردووە، لەڕاستیدا گەورەترین بۆمبی ناو دەستوورەکە بەزمانی عەرەبی نوسراوەتەوە تەفسیرکردنەکەیەتی بەو جۆرەی عەرەب لێی تێدەگات، نەک وەک ئەوەی لە دەقەکاندا هاتوون و هەن، هەندێ بەند و ماددەی دەستووری هەیە هەرلایەنە و بە شێوەیەک تەفسیری بۆ دەکەن!، بەگوێرەی ئەو زانیاریانەی خرانە بازاڕی سیاسیەوە، ختووکەی سیاسییەکانی سوننە و شیعە بەوە دەدرا کە هەموار و تەعدیلی دەستوور بکرێ، لەئەگەری دەستکاریکردنی دەستوورەکەشدا یەکەم ماددە دەستی بۆ ببەن بابەتی (نەوت و گاز و ماددەی 140) کە کورد بە دەستکەوتی دەزانێ بۆ خۆی، ئەگەرچی هێشتا یاسایی نەوت و گاز لە ئەنجومەنی نوێنەران هەموار و پەسەند نەکراوە، بەڵام (ماددەی 140) دەبێتە یەکەم گورزی کەمەر شکێن و لەوێزەی کورد دەدرێ.
کورد هەمیشە ترسی لەو هەنگاوە هەبووە کە تەوافوق و هاوبەشی سیاسی نەمێنێ لەعێراق و باڵانسی پێکەوەی وەلاوە بنرێ و زۆرینە دەست بۆ هەندێ پرس و بابەت ببەن، کورد دەمێکە وتووەیەتی(تاریکی مانگ سەر لەئێوارە دیارە) سیاسیەکانی عەرەب بەسوننە و شیعەوە هەمیشە لەکەمیندان دژ بە بەرژەوەندیەکانی گەلی کوردستان، بۆیە مەترسییەکانی سەر پێگەی کورد و داهاتووی هەرێمی کوردستان بەتایبەتیش ناوچە کوردستانیە جێناکۆکەکانی سنووری (ماددەی 140) لەژێر ناوی هەموار و(تەعدیل)کردنەوەی دەستووردا، دەبێتە بۆمبێک و دەتەقێتەوە عێراقیش دەبێتە گۆڕەپانی جەنگێکی خوێناوی، بۆیە (جۆ بایدن) سەرۆکی ئەمریکا هەستی بە مەترسی بارودۆخەکە کردووە و داوای لە ستافەکەی خۆی لەکۆشکی سپی و ئەندامانی پارتەکەی لەکۆنگرێسی وڵاتەکەی کردووە لەسەر مەترسییەکانی عێراق کۆ ببنەوە و بەرچاو ڕوونی پێویستی پێ بدەن،
لەهەڵبژاردنەکانی ساڵی داهاتووی ئەمریکاشدا ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەتایبەتیش عێراق پرسی گەرمی کێبڕکێکانی سەرۆکایەتی ئەو وڵاتە دەبن، چاودێرانی سیاسی لە ئەمریکا و بەریتانیا پێیان وایە: ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەبێتە گۆڕەپانی ئەو جەنگەی ڕوو لەناوچەکە دەکات، وڵاتێکیش پاڵێوراو دەبێ بۆ شەڕی کۆڵان بەکۆڵان و تێکچوونی بارودۆخی ئاسایشەکەی تەنها عێراقە، کەواتە لێرەوە بۆمان دەر دەکەوێ (مەترسیە گەورەکەی بەردەم کورد چیە؟) (بەیکەر هامڵتۆن) لە ڕاپۆرتەکەیدا کەرکوکی بە بەرمیلە بارووت وەسف کرد، کەم کەس لە گرنگی ئەو ڕاپۆرتە گەیشتن لەکاتی خۆی، بەڵام ئێستا مەترسیەکە دەبینرێت...