مارک ساڤایا ٫نه وەک میوانێکی دیپلۆماسی لەسەر خاکی عێراق دەنیشێتەوە نە وەک بەرپرسێک کە هەوڵی واژۆکردنی بەڵگەنامەیەکی سیاسی دەدات.ئەو وەک چاودێرێک دێت، نەخشەی کاریگەری و هاوسەنگی هێزی هەڵگرتووە، بە بێدەنگی ڕادەی پارچەپارچەبوونی دەوڵەت و توانای پاراستنی خۆی تاقی دەکاتەوە. بۆ ئاشکراکردنی ڕاستی ڕووداوەکانی ڕابردوو نەهاتووە، بەڵکو بۆ ئەوەی بزانێت: کێ حوکمڕانی عێراق دەکات؟! کێ دەستەڵاتی دەسەڵاتی بەدەستەوەیە؟! ئایا یەک دەوڵەت هەیە... یان چەندین گۆڕەپان چاوەڕێی داڕشتنەوەین؟! بوونی ئەو وەک تاقیکردنەوەیەکی سیاسی قووڵ دەکەوێت نەک تەنها وەک سەردانێکی پرۆتۆکۆڵ. تاقیکردنەوەیەک کە کێ بەرەنگاری دەبێتەوە، کێ سازش دەکات و کێ بەدوای پێگەیەکدا دەگەڕێت بۆ ئەوەی لە لافاوەکەی داهاتوو ڕزگاری بێت!!
کارە سەرەتاییەکانی سێ پەیامی ڕوونیان هەڵگرتووە..
،١- پێویستی قۆرخکردنی چەک لە دەستی دەوڵەت!
٢-ئەنجامدانی هەڵبژاردن بەبێ دەستێوەردانی دەرەکی!!
٣- کۆنتڕۆڵکردنی کاریگەری ئابووری چین لە کەرتی نەوتدا بۆ بەرژەوەندی کۆمپانیا ئەمریکییەکان!!
ئەم پەیامانە ڕیفۆرمخوازانە دەردەکەون، بەڵام لە ناوەڕۆکدا، تاقیکردنەوەی ئامادەیی عێراقن بۆ بوون بە دەوڵەتێکی یەکگرتوو نەک دوو دەوڵەت؛ دۆخی بڕیاردان، نەک دۆخێکی کاردانەوە. کاریگەری ئەمریکا بەگشتی تەنها لەڕێگەی هەنگاوی سەربازەکانەوە نایەت، بەڵکو هەندێکجار لەڕێگەی دەنگی دیپلۆماتکارانەوە دێت کە پرسیار دەکەن و چاوەڕێی وەڵامی خێرا ناکەن!!
ئەمەش ئەو پرسیارە چارەنووسسازە دەوروژێنێت: ئایا ساڤایا هیچ شتێکی تایبەت پێشکەش بە کورد دەکات؟ وەڵامەکە سادە نییە، چونکە سوودەکەی لە خودی سەردانەکانەوە نییە، بەڵکو لە چۆنیەتی مامەڵەکردنیانەوە دێت. لەلایەک ڕەنگە کورد سوودمەند بێت لە هێزی ئەمەریکا لە کەمکردنەوەی ئەو مەترسییەی فراکسیۆنە چەکدارەکان دروستی دەکەن کە کێڵگە غازییەکان و ئاسایشی سلێمانی و هەولێریان کردۆتە ئامانج. پرسی مووچە و نەوت و ناوچە جێناکۆکەکان دەتوانرێت چارەسەر بکرێن ئەگەر پێگەی کورد یەکگرتوو بێت و ببێتە پرۆژەیەکی یەکگرتوو نەک یاریزانێکی پەراوێزی هاوکێشەکە. لە لایەکی ترەوە ئەگەر لە ڕووی سیاسییەوە دابەشبوون بمێننەوە، دەتوانن ببنە موزایەدەیەک لە دانوستانەکانی ئەوانی تردا: بە زۆر بەکارهێنراون و دواتر بە هێمنی فڕێبدرێن!!
لە سیاسەتدا گرنگ نییە کێ سەردانت دەکات... گرنگ ئەوەیە کێ سەرمایەگوزاری لە سەردانەکە دەکات. نێردراوێکی نێودەوڵەتی کە دەرگاکان دەکاتەوە، بێ بەهایە ئەگەر پڕۆژەیەک نەبێت کە چاوەڕێی جێبەجێکردن بێت. بۆیە پرسیاری ڕاستەقینە ئەوە نییە: "ئایا ساڤایا هیچ پێشکەش بە کورد دەکات؟" بەڵکو زیاتر: "ئایا کورد پڕۆژەیەکی هەیە بۆ سوودوەرگرتن لە بوونی ئەو؟" مێژوو بەتەنها لەلایەن بەهێزترینەکانەوە نانووسرێت، بەڵکو لەلایەن ئەو کەسانە دەنووسرێت کە دەزانن چۆن مامەڵە لەگەڵ دەسەڵاتدا بکەن کاتێک دێتە سەر ڕێگایان!!
ڕەنگە بوونی ئەمریکا دەرفەتێک بێت بۆ کورد، بەڵام گەرەنتی نییە. لەوانەیە بۆ ساتێک پارێزگاری پێشکەش بکات، بەڵام ئاسایشی بەردەوام نابەخشێت. هاوپەیمانییەک کە لەسەر بنەمای هێزی ناوەکی نەبێت، وەک پاسپۆرتێکی کاتی وایە؛ تەنها تا ئەو کاتەی کە پێویستی نەماوە بەسوودە. کورد لەبەرامبەر ئەم واقیعەدا دوو بژاردەی لەبەردەمدایە، ئەوانیش ببێت بە پرۆژەیەک بە ڕۆح و دیدگایەکەوە، یان ببێت بە فایلێک چاوەڕێی کەسێک بێت بۆ بڕیاردان لەسەر چارەنووسی. هەموو نەتەوەیەک ساتێکی ڕاستی هەیە... ساتێک کە یان دەگۆڕێت بۆ بیرۆکەیەکی ستراتیژی، یان دەبێتە موزایەدە لەسەر مێزێک کە هی خۆی نییە!!
لە کۆتاییدا بوونی کەشتیی USS Savaya نە دیارییە و نە هەڕەشەیە، بەڵکو ئاوێنەیە. ئەگەر عێراق بەهێز بێت، فۆڕمی ڕاستەقینەی تیایدا ڕەنگ دەداتەوە؛ ئەگەر لاواز بێت، ڕەنگدانەوەی فۆڕمی ئەو کەسانە دەبێت کە بەکاری دەهێنن. سەبارەت بە کوردیش، ئایندەی بە سەردانێکی سیاسی دیاری ناکرێت، بەڵکو بە توانای دەرکەوتنی وەک هێزێکی خاوەن دیدگای خۆی، نەک وەک گروپێک کە بەدوای پاراستنی کاتیدا دەگەڕێت. سیاسەت چاوەڕوانی دەرفەت نییە... بەڵکو توانای گۆڕینی دەرفەتەکانە بۆ پڕۆژە، پڕۆژە بۆ واقیع و واقیع بۆ داهاتوویەکی بژاردە!!
ئایا سەردانەکەی ساڤایا سەرەتای سەردەمێکی نوێیە... یان تەنها لاپەڕەیەکی دیکە لە چاوەڕوانییە بەردەوامەکاندا؟!!
مێژوو قسە ناکات، بەڵام هەمیشە چاودێری دەکات بزانێت کێ بوێری ئەوەی هەیە بابەتی کۆتایی بنووسێتەوە!!