عێراقیبوون... دەستەواژەیەکی سادە نییە کە بە متمانەیەکی خۆڕسکەوە بگوترێ، بەڵکو پرسیارێکی قورسە کە پێش ئەوەی بگاتە زمان، بە نێو لاپەڕەکانی مێژوودا دەگەڕێت. عێراقیبوون تەنیا سەر بە سنوورەکان نییە کە لەسەر نەخشەیەک کێشراون، بەڵکو پەیوەندییەکی ئاڵۆزە لە نێوان یادەوەری و واقیعدا، لە نێوان ئەوەی ڕوویداوە و ئەوەی ڕوودەدات!
بە مانای تەقلیدی عێراقیبوون واتە سەر بە وڵاتێک بە ناوی عێراق، بە مێژوو و فرەچەشنی و ململانێکانەوە. بەڵام لە هۆشیاری قووڵتردا، بەتایبەتی لە نێو ئەو نەوەکانیدا کە لە ناوچەکانی وەک کوردستاندا پەروەردە کراون، پرسیارەکە ئاڵۆزتر دەبێت: ئایا سەربەخۆیی تەنیا بە جوگرافیا دەپێورێت، یان بە هەستکردن بە دادپەروەری و دانپێدانان؟!!
ئێستا تەواوی نەوەیەک گەوورە بوون بە بیستنی هەڵمەتی ئەنفال و کۆمەڵکوژی هەڵەبجە، نەک وەک ڕووداوی دوور، بەڵکو وەک بەشێک لە یادەوەرییەکی زیندوو کە لە ماڵەکاندا دەگێڕدرێتەوە و لە قوتابخانەکاندا دەوترێتەوە. ئەم یادەوەرییە مەرج نییە ڕق و کینە دروست بکات، بەڵکو پرسیارێکی بەردەوام دەچێنێت: چۆن دەتوانم سەر بە وڵاتێک بم کە لە کاتێکدا هەمیشە سەرچاوەی مەترسی بووە؟!!
پاشان ئێستا هات، نەک بۆ داخستنی ئەم پرسیارە، بەڵکو بۆ ئەوەی بە کراوەیی بمێنێتەوە. قەیرانە سیاسییەکان، دووبارەبوونەوەی ناکۆکی، هەستکردن بەوەی کە پەیوەندی نێوان ناوەند و پەراوێزەکان لەسەر متمانەی ڕاستەقینە بنیات نراوە. لەم چوارچێوەیەدا ئیتر سەربەخۆیی شتێکی دیاریکراو نییە، بەڵکو هەڵبژاردنێکە کە پێویستی بە پاساودانەوە هەیە!!
کەواتە عێراقیبوون ناتوانێت بە سادەیی بە مانای هەڵگرتنی ناسنامەی فەرمی یان ژیان لە چوارچێوەی هەندێک سنووردا بێت. بەڵکو دەبێت بەو مانایە بێت کە وەک خۆم، بە زمانەکەم، بە کولتوورەکەمەوە، بە مێژووی خۆمەوە بناسرێتەوە، بەبێ ئەوەی ناچار بکرێم تەسلیم ببم یان سازش بکەم. سەربەخۆیی ڕاستەقینە لەسەر سڕینەوە بنیات نانرێت، بەڵکو لەسەر یەکتر قبوڵکردن و یەکتر ناسین بنیات دەنرێت!
کاتێک زۆرینەی خەڵکی کوردستان لە ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان لە ٢٠١٧دا دەنگیان بە (بەڵێ )دا، تەنیا هەڵوێستێکی سیاسی نەبوو، بەڵکو دەربڕینی قەیرانی مانا بوو: بەشێک بوون لەم قەوارەیە مانای چییە؟ ئایا هەڵبژاردنێکی ئازادە، یان پابەندبوونێکی سەپێنراو؟!!
فەلسەفە پێمان دەڵێت شوناس تەنها کاتێک تەواو دەبێت کە لەلایەن ئەویترەوە بناسرێت. ئەگەر ئەم ناسینە ناتەواو یان مەرجدار بێت، سەربەخۆیی ناسک دەبێت. لێرەوە زۆرێک “عێراق” وەک بیرۆکەیەک ڕەت ناکەنەوە، بەڵکو ئەزموونێکە کە هەستێکی تەواو بە کەرامەتیان پێ نەبەخشیوە!!
بەڵام نابێت پرسیارەکە تەنها لەلایەن یەک لایەنەوە بخرێتەڕوو. عێراقی بوونیش دەتوانێت پرۆژەیەک بێت نەک پێگەیەکی پێشوەختە دیاریکراو. دەتوانێت هەڵبژاردنێک بێت کە پێناسە بکرێتەوە، بە مەرجێک بڕگەو مادە یاسەییەکانی دەستور وەک خۆی وەک جێبەجێ بکرێت: دادپەروەری، یەکسانی و هەستکردن بەوەی کە ئەم نیشتمانە هی هەمووان و بۆ هەمووانە بەبێ جیاوازی!!
عێراقیبوون... ڕەنگە بە مانای باوەڕبوون بە ئەگەری بنیاتنانی دەوڵەتێکی جیاواز بێت، دەوڵەتێک کە هەڵەکانی ڕابردوو دووبارە نەکاتەوە، فرەچەشنییەکەی بە ترسەوە بەڕێوە نەبات بەڵکو بە ڕێزو متمانەوە ببرێت بەڕێوە. هەروەها ڕەنگە بە پێچەوانەوە بە مانای ڕەتکردنەوەی واقیعێک بێت کە ئەم هەستەم پێنابەخشێت!!
لە کۆتاییدا سەربەخۆیی وشەیەک نییە کە دەبێ بگوترێ، بەڵکو ئەزموونێکە کە دەبێ بۆی بژیت٫ عێراقیبوونیش دەبێت هەستێک بێت کە من هەڵیبژێرم... نەک بارگرانییەک بێ و بەسەرمدا بسەپێنرێت!!
#عەتا_شەمێرانی